Ćwik Władysław (1880–1914), pedagog, uczony-polonista. Pochodził z niezamożnej rodziny, z Bogdanówki (koło Skałatu) w Galicji wsch., gdzie urodził się 3 V. Studia gimnazjalne ukończył w r. 1898 w gimnazjum V we Lwowie, po czym studiował w l. 1898–1902 na wydziale filoz. Uniw. Lwowskiego. Egzamin nauczycielski złożył 26 V 1903, doktorat filozofii w r. 1910. Od r. 1901 rozpoczął pracę jako nauczyciel w szkołach średnich b. Galicji, ucząc języka i literatury polskiej jako przedmiotu głównego, a filologii klasycznej jako przedmiotu pobocznego. Pracował kolejno: w Szkole Realnej we Lwowie (1901–3), potem (już jako rzeczywisty nauczyciel i profesor) w gimnazjum II w Przemyślu (1903–4), w Szkole Realnej w Jarosławiu (1904–8), wreszcie przez 6 lat w VIII gimnazjum we Lwowie (od lutego 1908 do kwietnia 1914). Należał nie tylko do najwybitniejszych nauczycieli-polonistów w b. Galicji i do gorących wychowawców-patriotów, ale zaznaczył się również bardzo dodatnio na polu pracy naukowej. Z jego prac najważniejsze są: Mikołaj Sęp Szarzyński. Żywot i dzieła -Pamiętnik Liter.« Lw. 1907, VI), cenna monografia, w której wydobyto zwłaszcza pokrewieństwa twórczości Szarzyńskiego z Petrarką, Beocjuszem, poetami łacińskimi; Badania stylometryczne nad językiem J. Słowackiego (»Spraw. Gimnazjum VIII we Lw.« 1909), w której C. zapoczątkował u nas na wzór zachodni badania nad językiem nowszych poetów polskich, dochodząc tą metodą do wyników nieraz bardzo wartościowych, jak ustalanie dat powstania, chronologii dzieł itp. Do tej samej kategorii badań należą: Badania nad idiosynkrazjami językowymi Z. Krasińskiego (»Spr. Gimnazjum VIII we Lw.« 1912), gdzie dał obraz ewolucji języka poety, oraz częściowo Pierwsza redakcja Wallenroda (tamże 1911). Twórczości Krasińskiego poświęcona była praca: Czas napisania traktatu Krasińskiego »O stanowisku Polski z bożych i ludzkich względów« (»Pamiętnik Liter.« Lw. 1912, XI), w której głównie drogą badań stylometrycznych ustala Ć. datę powstania dzieła na r. 1846. Prace stylometryczne Ć-a, przez współczesnych niedocenione i nieraz atakowane, miały w swoim rodzaju charakter pionierski. Wpływem znanego pisarza francuskiego Konst. Volneya na literaturę polską zajął się Ć. w dwóch pracach: Wpływ »Ruin« Volneya na »Sybillę« Woronicza (»Pamięt. Liter.« 1913, XII) i Wpływ Volneya na »Ród ludzki« Staszica, w obu wypadkach dochodząc do poważnych wyników, miarkujących mylne sądy poprzednich badaczy. Miał również w przygotowaniu rozprawę o wpływie Volneya na »Nieboską« Krasińskiego. Wszystkie prace Ć-a cechuje sumienność badawcza, krytycyzm, oryginalność sądu, bezwzględne umiłowanie prawdy. Rokowały mu też one wybitne stanowisko wśród uczonych polonistów. Niestety śmierć przedwczesna (w 33. r. życia) na gruźlicę, 15 IV 1914, przecięła życie jego w samym rozkwicie twórczości naukowej.
Był człowiekiem – mimo młodego wieku – niezwykle wykształconym, miłośnikiem zwłaszcza filozofii. Natura poetyczna i artystyczna, znajomość sztuk plastycznych i muzyki kierowały Ć-a także ku twórczości literackiej. Zostało po nim wiele utworów literackich: zbiór poezji, 3-aktowy dramat filozoficzny Poza prawdą i kłamstwem (skończony w r. 1913) i inne. Prostota, brak pozy, wstręt do frazeologii, niezwykła subtelność i delikatność – oto cechy tego uczonego-poety, który nie doszedł pełni swego życia i niepospolicie zapowiadającej się twórczości.
Akta osobiste w Składnicy Akt Kuratorium Okr. Szk. we Lw. i w Dyrekcji Gimnazjum VIII tamże; Spuścizna literacka Ć-a znajduje się w posiadaniu jego przyjaciela, prof. Emeryka Somogyiego, w Nowym Sączu, oraz u autora niniejszego artykułu (dramat); będzie złożona niebawem w Ossolineum we Lwowie.
Stanisław Łempicki