INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Władysław Pusłowski  

 
 
1871-10-08 - 1964-04-10
Biogram został opublikowany w 1986 r. w XXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pusłowski Władysław (1871–1964), ziemianin, działacz społeczny. Ur. 8 X w Albertynie w pow. słonimskim, był prawnukiem Wojciecha (zob.), synem Franciszka (1847–1908) i Leontyny z Włodków, bratankiem Zygmunta (zob.). Ojciec P-ego był dziedzicem wielkich dóbr w pow. słonimskim (Szydłowicze z Albertynem, Synkowicze, Szulaki, Pieski) i pińskim (Telechany, Planta, Kuźliczyn) oraz części Hotelu Europejskiego w Warszawie. Dobra te w połowie przeszły na P-ego (w r. 1922 posiadał 38 130 ha z Albertynem), w połowie na jego młodszego brata Wojciecha (w r. 1922 miał on 36 180 ha z Telechanami).

P. gospodarował w odziedziczonych majątkach. Przed pierwszą wojną światową Albertyn stanowił centrum przemysłowe Nowogródczyzny; były tam m. in. fabryki sukna i gobelinów, fabryka papieru, smarów. Po odzyskaniu niepodległości P. został członkiem Komitetu Obrony Kresów (KOK), utworzonego w listopadzie 1918 w Warszawie (na wniosek wcześniej istniejącej Komisji Litewskiej, powołanej przez Eustachego Sapiehę) jako organizacja społeczna, która miała pomóc rządowi pod względem organizacyjnym i finansowym w tworzeniu polskich oddziałów na Kresach Wschodnich. Głównym zadaniem KOK była akcja werbunkowa do dywizji litewsko-białoruskiej. P., obok E. Sapiehy, Antoniego Jundziłła i Czesława Krasickiego, reprezentował w KOK Grodzieńszczyznę. W czasie działań wojennych polsko-radzieckich P. towarzyszył jako tłumacz brytyjskiemu obserwatorowi frontu H. Alexandrowi (późniejszemu dowódcy wojsk alianckich na froncie śródziemnomorskim), a krytycznego lata 1920 odegrał znaczącą rolę w sprawie dostawy dla Polski sprzętu wojennego z zagranicy, zatrzymywanego w Gdańsku. Udało mu się przekonać niechętnie wobec Polski usposobionego lorda D’Abernon (wysłannika premiera Wielkiej Brytanii D. Lloyd George’a), by wydał polecenie wyładowywania broni w Gdańsku. Ten nieznany epizod przywołał w poświęconym P-emu wspomnieniu pośmiertnym Oskar Halecki, który w ostatnich latach życia P-ego pozostawał w bliskim z nim kontakcie korespondencyjnym. W r. 1921 P. został członkiem Rady Nadzorczej Kresowego Związku Ziemian na woj. nowogródzkie, poleskie i wołyńskie.

Po zniszczeniach spowodowanych działaniami wojennymi P. uruchomił w Albertynie dawne warsztaty, tartaki, fabrykę tektury, młyn; miał też fabrykę smarów, cegielnie, smolarnie, gorzelnię, elektrownie. Zatrudniał w przemyśle kilkuset robotników. W Warszawie (Mokotów, ul. Tenisowa 7) wybudował willę z fasadą będącą repliką – w pomniejszeniu – fasady pałacu w Albertynie. Dzięki P-emu Albertyn stał się w latach międzywojennych ważnym ośrodkiem akcji na rzecz unii kościelnej. Powstała tam w r. 1924 pierwsza w Polsce stacja Misji Wschodniej. P., wielki przyjaciel Tow. Jezusowego, dowiedziawszy się o potrzebie założenia klasztoru OO Jezuitów obrządku wschodniego, ofiarował na ten cel dom w Albertynie. Był to dawny budynek mieszkalny dyrektorów kilku nie istniejących już fabryk, z ogrodem, który później P. powiększył jeszcze o kawałek przylegającego lasu, dzięki czemu powstał park dla młodzieży nowicjackiej. Kiedy grono ziemian z pow. słonimskiego podjęło u władz kościelnych kroki, by doprowadzić do zaprzestania propagowania obrządku wschodniego przez jezuitów, P. przeciwstawił się ich staraniom w prasie. Po wybuchu drugiej wojny światowej Pusłowscy znaleźli się we Francji. Po klęsce Francji wyjechali do Hiszpanii, potem do Meksyku. Po wojnie wrócili do Francji, gdzie ostatecznie zamieszkali w Attichy (koło Compiégne). Z zamiłowaniem zajmował się badaniami historycznymi, co jednak utrudniała postępująca utrata wzroku. Zmarł 10 IV 1964 w Attichy, pochowany został na cmentarzu Père Lachaise.

W małżeństwie z Krystyną Marią Pignatelli de Aragon (1881–1963), z włosko-hiszpańskiej rodziny książęcej, miał P. troje dzieci: Franciszka (ur. 20 IV 1903 – zm. 18 IV 1988 w Nowym Jorku), zamieszkałego w Stanach Zjednoczonych, pracownika Sekcji Polskiej Radia «Głos Ameryki», potem wiceprezydenta Instytutu Polskiego w Nowym Jorku, Ksawerego (ur. 29 IX 1905), uczestnika kampanii wrześniowej, później oficera PSZ we Francji, po przyjeździe do Wielkiej Brytanii adiutanta prezydenta RP Władysława Raczkiewicza; po demobilizacji pracownika American Automobile Association, i Marię Krystynę (ur. 27 IX 1913 – zm. 2 X 1982), żonę Andrzeja Karola Olizara, która w czasie pobytu w Hiszpanii ratowała Polaków internowanych w obozie Miranda, a po upadku Francji m.in. kurierów polskich i dowoziła ich do Portugalii.

 

Fot. (zbiorowa) w: Dziesięciolecie Polski Odrodzonej, s. 168; PSB (Pietkiewicz Włodzimierz); Słown. Geogr., XV (Albertyn); Przewodnik po zbiorach pałacu hr. Pusłowskich w Krakowie, Kr. 1936 s. 5 (tu o zniszczeniu zbiorów artystycznych w Albertynie); – Abramowicz W., Strony nowogródzkie, Lida 1938 s. 130–2; Deruga A., Polityka wschodnia Polski wobec ziem Litwy, Białorusi i Ukrainy (1918–1919), W. 1969; Halecki O., Ś. p. Władysław Pusłowski, „Nowy Świat” 1964 nr z 5 VI; Kasprzycki J., Warszawskie pożegnania. 410. Po Pusłowskich, „Życie Warszawy” 1978 nr 24; Lorentz S., Wycieczki Słonimskie, Słonim 1933 s. 17; Piątkiewicz W., Prawda o Albertynie, Kr. 1932; Roszkowski W., Lista największych właścicieli ziemskich w Polsce w 1922 r., „Przegl. Hist.” T. 74: 1983 s. 283; Rottermund A., Hotel Europejski, W. 1972 s. 26; Życka L., Łęska M., Działalność popowstaniowa Polaków na ziemi mińskiej, W. 1939; – Glinka W., Pamiętnik z wielkiej wojny, W. [1927] I; Księga adresowa Polski…, W. 1928 s. 1033, 1046, 1109; Lednicki W., Pamiętniki, Londyn 1967 II; Pierwszy Informator Województwa Poleskiego. Rok 1932, Brześć nad Bugiem [b. r. w.] s. 249, 279, 282, 284, 289; Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu, W. 1938 nr 7907; Woyniłłowicz W., Wspomnienia 1847–1928, Wil. 1931 I; – „Nasze Wiadomości” T. 8: 1926–7 s. 206–8, 296; „Oriens” 1933 s. 26–7, 43–7, 1936 s. 92–4, 124–5, 1937 s. 172–4; „Przegl. Ziemiański” 1921 nr 7–8 s. 4; Mater. do biogr…. II 264–5; – Muz. UJ: Arch. Pusłowskich, pudło 34 (działy majątkowe między braćmi Franciszkiem a Zygmuntem Pusłowskimi); – Informacje i uzupełnienia syna Ksawerego z Londynu.

Alina Szklarska-Lohmannowa

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.    

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Antoni Kurzawa

1842-05-10 - 1898-02-13
rzeźbiarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Aleksander Romuald Jackowski

1869-02-05 - 1949-03-09
prawnik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.