INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Zofia Płaskowicka-Dziankowska  

 
 
1855-11-14 - po 1885
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Płaskowicka-Dziankowska Zofia, pseud. Jaskółka, Maria Nowak, Łucja (ur. 1855), krawcowa, działaczka socjalistyczna. Ur. 14 XI w Kijowie (data i miejsce urodzenia z wyciągu z księgi meldunkowej w Warszawie w r. 1879, być może ze względów konspiracyjnych nieprawdziwe), była siódmym dzieckiem Konstantego i Pauliny, młodszą siostrą Filipiny (zob.). Początkowo uczyła ją w domu Filipina, później kształciła się w zawodzie krawieckim w Białej Cerkwi. Praktykę zawodową odbyła w Kijowie, a po przeniesieniu się tutaj rodziców w r. 1876 (ojciec został administratorem domu) rozpoczęła stałą pracę w jednym z kijowskich magazynów mody. Prawdopodobnie już w domu rodzinnym zetknęła się z ideami socjalistycznymi, a po przyjeździe do Warszawy w r. 1878 z ruchem socjalistycznym. Zamieszkała u Dionizy Certowiczowej, zwolenniczki ruchu rewolucyjnego, której mieszkanie było miejscem schronienia wielu działaczy oraz pewnego rodzaju klubem, w którym się spotykali. Tutaj poznała Ludwika Dziankowskiego, Cezarynę Wojnarowską, Helenę Kon, siostrę Feliksa (późniejszą żonę Zygmunta Herynga) i in.; szybko została wciągnięta w pracę organizacji. Uczęszczała na zebrania robotnicze, m. in. w mieszkaniu Edwarda Grafińskiego i Ludwika Dziankowskiego, gdzie przygotowywano pogadanki socjalistyczne. Włączyła się również do działalności opiekuńczej nad więźniami. Podczas odwiedzin w X Pawilonie u siostry Filipiny przekazywała, oprócz oficjalnych paczek i listów, także zaszyfrowane grypsy, dzięki którym działacze orientowali się w postępach śledztwa i aktualnej sytuacji w ruchu. Te właśnie grypsy umożliwiły wydawanie „Głosu Więźnia”.

W marcu 1879 żandarmi przejęli część grypsów ukrywanych przez więźniów; P.-Dz. znalazła się w kręgu podejrzanych. Dn. 19 IV b. r. w czasie rewizji w jej mieszkaniu znaleziono broszury socjalistyczne, listy, notatki z zaszyfrowanymi adresami i wierszami rewolucyjnymi. P.-Dz. została aresztowana i osadzona w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Podczas śledztwa odmawiała zeznań. W dn. 14 IV 1880 wyrokiem administracyjnym skazano ją na rok więzienia w kraju. Po odbyciu kary, z nadszarpniętym zdrowiem, została w kwietniu r. n. zwolniona i odesłana do Kijowa pod nadzór policji. Stamtąd wyjechała wkrótce na Kaukaz do miejsca zesłania swojego narzeczonego Ludwika Dziankowskiego i zawarła z nim związek małżeński. Po śmierci męża w r. 1882 P.-Dz. powróciła do Kijowa. Prawdopodobnie nawiązała wówczas kontakty z tutejszymi działaczami socjalistycznymi za pośrednictwem Marii Izbickiej-Kosteckiej. Przypuszczalnie została zaproszona na zjazd działaczy polskich organizacji socjalistycznych w Wilnie w styczniu 1883. W r. n. Stanisław Kunicki wezwał ją do Warszawy z zamiarem wprowadzenia do Komitetu Centralnego (KC) Proletariatu. P.-Dz. przyjechała tu w czerwcu 1884 i zatrzymała się w hotelu pod nazwiskiem Marii Nowak. W związku z obserwacją przez żandarmerię mieszkania Piotra Bardowskiego otrzymała zadanie usunięcia znajdujących się tam materiałów partyjnych. Bardowski zmieniał wówczas mieszkanie; P.-Dz. pomagała przy przeprowadzce i jako osoba jeszcze nie rozpoznana przez policję zdołała wynieść część z tych materiałów. Nieświadoma zasadzki przyszła do domu Bardowskiego 10 VII 1884; została wówczas aresztowana i osadzona w X Pawilonie. W śledztwie, tak jak poprzednio, zachowała się godnie. Dn. 29 VII 1885 w sprawie proletariatczyków zapadł wyrok administracyjny, którego mocą skazano ją na 5 lat zesłania na Syberię Zachodnią. W r. 1885 Ludwik Janowicz, członek KC Proletariatu, sądzony w tej samej sprawie, składał prośby o pozwolenie poślubienia P.-Dz-iej, zostały one jednak odrzucone. Po odbyciu kary P.-Dz. nie powróciła do kraju, prawdopodobnie pozostała na Syberii. Dalsze jej losy nie są znane.

 

Baumgarten L., Dzieje Wielkiego Proletariatu, W. 1966; tenże, Kółka socjalistyczne gminy i Wielki Proletariat, W. 1966; Wawrzykowska-Wierciochowa D., Płaskowicka, W. 1979 (fot.); – Procesy polityczne w Królestwie Polskim, Kr. 1907 s. 91, 102, 104, 106–10, 116, 129, 136, 147, 149; – „Kuźnica” 1945 nr 19 s. 5; „Przedświt” 1898 nr 10 s. 14; „Równość” 1880 nr 8–9 s. 43, nr l2 s. 22, 1881 nr 5–6 s. 62; „Walka Klas” 1884 nr 4 s. 16; – AGAD: Prokuratura WIS 352 k. 46, 47 (tu wyciąg z księgi meldunkowej z r. 1879)

Barbara Winnicka

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Filipina Płaskowicka

1847-09-17 - 1881-01-03 nauczycielka
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Zdzisław Lubomirski

1865-04-04 - 1943-07-31
prezydent Warszawy
 

Stanisław Taczak

1874-04-08 - 1960-03-02
senator II RP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Jan Skirliński

ok. 1822 - 1910-01-06
marszałek powiatowy
 

Rafał Szereszowski

1869-05-08 - 1948-04-26
finansista
 

Zofia Potocka z Branickich

1790-01-11 - 1879-01-06
filantropka
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.