INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Adam Antoni Augustyn Jacyna  

 
 
1785-01-13 - 1822-07-06
Biogram został opublikowany w latach 1962-1964 w X tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Jacyna Adam Antoni Augustyn (1785–1822), pedagog, filolog, ksiądz. Ur. 13 I na Witebszczyźnie we wsi Rypnie, należącej do jego rodziców. Naukę rozpoczął w kolegium jezuickim w Połocku. Śmierć ojca i wywołane nią nieporozumienia rodzinne zmusiły go do przerwania nauki i opuszczenia domu rodzicielskiego. W r. 1802 wstąpił do zakonu dominikanów w Zabiałach w pow. drysieńskim, przyjmując imię zakonne Augustyna, którego używał odtąd stale, nawet po wystąpieniu z zakonu. Naukę kontynuował w szkołach dominikańskich w Dereczynie oraz Grodnie. Od r. 1807 sprawował obowiązki nauczyciela w szkołach powiatowych prowadzonych przez dominikanów w Grodnie i Nowogródku. Nauczał tam literatury polskiej i łacińskiej oraz języka rosyjskiego. Był to okres, kiedy szkoły zakonne na Litwie i Rusi pod zarządem Uniw. Wil. poczynały podnosić się z upadku. Poziom ich był jednak bardzo niejednolity. Podczas gdy szkoła dominikanów w Grodnie uważana była za wzorową, nowogródzka tkwiła jeszcze w zacofaniu tak pod względem nauczania, jak i metod wychowawczych. J. uczył w niej tylko w r. szk. 1809/10. Do uczniów jego należał Adam Mickiewicz, który wtedy właśnie w klasie trzeciej, nie bez wpływu J-y, począł pisać pierwsze wiersze.

W r. 1810 J. wystąpił z zakonu i jako ksiądz świecki przeniósł się do Ks. Warsz. Pociągała go tam działalność Izby Edukacyjnej. Zamieszkał w Sejnach, gdzie znajdowało się liceum świeżo zorganizowane przez rektora W. Szweykowskiego. J. rozpoczął pracę w liceum w charakterze bezpłatnego nauczyciela, w l. 1811–6 pracował na stanowisku «pierwszego» profesora.

J. miał jednak szersze ambicje dalszego pogłębiania swej wiedzy filologicznej. Postanowił więc wyjechać na studia do Niemiec i Francji. Komisja Rządowa Wyznań Rel. i Oświecenia Publ. udzieliła mu pozwolenia na wyjazd na przeciąg dwóch lat, ale nie przyznała żadnego zasiłku. Na własny więc koszt udał się J. w r. 1816 do Wrocławia, a następnie, w b. ciężkich warunkach materialnych, kontynuował studia na Uniw. Lipskim, gdzie w r. 1818 otrzymał stopień doktora filozofii i magistra sztuk wyzwolonych. Miał również słuchać w Berlinie wykładów znanego filologa klasycznego, Fryderyka Augusta Wolfa. Z powodu braku funduszów musiał zaniechać projektowanego wyjazdu do Rzymu.

Kiedy w r. 1818 protektor J-y, Szweykowski, obrany został rektorem Uniw. Warsz., powołano J-ę na pierwszego sekretarza uniwersytetu (7 X). Na tym stanowisku położył on duże zasługi przy organizacji nowej uczelni. W r. 1821 sprawował funkcje sekretarza deputacji powołanej przez ministra Wyznań Rel. i Oświecenia Publ. do przejrzenia statutu uniwersytetu. Ogłosił drukiem jedynie Observationes de studio linguae latinae (wyd. bezimiennie w 1820). Praca ta zawierała trafne uwagi dotyczące nauki łaciny w szkole i świadczyła o dużym oczytaniu oraz uzdolnieniach pedagogicznych J-y. W owym czasie pełnił on również obowiązki nauczyciela w seminarium pijarskim w Warszawie. Chory na gruźlicę zamierzał w r. 1822 wyjechać na kurację do Dusznik. Po drodze zmarł w Kaliszu 6 VII 1822 r. Wkrótce potem F. Skarbek wygłosił o nim wspomnienie na publicznym posiedzeniu Uniw. Warsz. (31 VII).

 

Enc. Org.; W. Enc. Ilustr.; Enc. Kośc.; Uruski; – Bieliński, Uniw. Warsz.; Chmielowski P., Adam Mickiewicz, W. 1898 I 27–34; tenże, Nauczyciele Mickiewicza, „Tyg. Illustr.” 1885 nr 113 s. 139–40; Dernałowicz M., Kostenicz K., Makowiecka Z., Kronika życia i twórczości Mickiewicza, W. 1957; Podhorski-Okołów L., Realia Mickiewiczowskie, W. 1952 I 34, 41; Skulski R., Studia szkolne A. Mickiewicza, Cz. 1, „Życie i Myśl” 1952 nr 7/9 s. 287–316; Skarbek F., Pochwała A. A. J-y, Posiedzenie publ. Królewsko-Warszawskiego Uniwersytetu … 31 lipca 1822 r., W.; – Kalendarzyk polityczny na rok 1809 dla Wydziału Uniwersytetu imper. wileńskiego, Wil.; toż, na rok 1810; „Kur. Warsz.” 1822 nr 168; „Pam. Warsz.” 1822 t. 2 s. 456–9.

Maria Manteufflowa

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
biogramy.pl

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Fryderyk Franciszek Chopin

1810-02-22 - 1849-10-17
pianista
 

Stefan Witwicki

1801-09-13 - 1847-04-15
poeta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Gładysz

ok. 1762 - 1830-05-21
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.