INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Antoni Mikucki h. Ślepowron  

 
 
1748-03-06 - 1811-03-02
Biogram został opublikowany w 1976 r. w XXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Mikucki Antoni h. Ślepowron (1748–1811), pijar-pedagog i kaznodzieja. Ur. 6 III na Żmudzi w rodzinie pochodzącej z Mazowsza, w r. 1761 wstąpił do zgromadzenia pijarów, a 8 IV 1764 złożył śluby zakonne w Lubieszowie na Polesiu. Na księdza wyświęcony został w r. 1771. Cały przebieg studiów M-ego nie jest znany, wiadomo tylko, że wysłuchał wymaganego od świeżo przyjętych do pijarów osób kursu filozofii i teologii. Będąc nauczycielem retoryki w Lidzie, napisał dla swych uczniów utwór sceniczny pt. Nieszczęśliwość troskliwych… (druk. Wil. 1771), w którym ośmieszył malkontentów narzekających na zepsucie współczesnego świata. Retoryki nauczał również w kolegium wileńskim pijarów (w l. 1773/4–1774/5), następnie tamże filozofii i matematyki. Dla uczniów wileńskich opracował Mowy o kształcie i własnościach krajowych rządów (Wil. 1774), w których przedstawiał zalety i wady rządów demokratycznych, arystokratycznych, monarchicznych, despotycznych. Decydowanie większością głosów uznał za «najpierwszą demokracji sprężynę». Mieszaną formę rządów zachwalał jako najlepszą i dawał za przykład Anglię; za najgorszą, bo prowadzącą do zguby państw, uważał anarchię. Z innej dziedziny, ale też z przeznaczeniem dla uczniów szkół pijarskich, przygotował podręcznik pt. Krótkie zebranie geografii naturalnej, politycznej i historycznej (Wil. 1776) z dodatkiem elementarnych wiadomości o astronomii.

W l. 1777–84 wykładał nowicjuszom pijarskim teologię i historię kościelną i sprawował urząd cenzora, a przez dalsze dwa lata był konsultorem prowincji litewskiej zakonu. Zdobył pewien rozgłos jako kaznodzieja głoszący idee oświeceniowe. Np. w Kazaniu z okoliczności wjazdu na generalne sądowe… starostwo… Antoniego Giełguda (b. m. 1784) odciął się od «przywar pochlebnej mowy», wiele natomiast miejsca poświęcił potrzebie sądzenia wedle «ducha praw» i funkcji wymiaru sprawiedliwości. W „Książce jubileuszowej na diecezję wileńską” (Wil. 1776) odnotowano, że podczas uroczystości jubileuszowych M. wygłosił kazania «o powinnościach urzędników do prawodawstwa należących» i «o sentymentach ludzkości». Od r. 1786 prorektor domu zakonnego w Lubieszowie, powrócił po trzech latach do Wilna, by objąć rektorstwo domu wileńskiego; na tym stanowisku pozostawał do początków 1796 r. Pragnąc zostać biskupem, jednał sobie przyjaciół, urządzając za fundusze zakonne wystawne przyjęcia i rozdając podarki. Nadszarpnięta gospodarka załamała się zupełnie po zniszczeniach wojennych w r. 1794. M. zabrał kapitał pijarów lidzkich, narobił wielkich długów. Wg współczesnego świadectwa, wileński dom pijarów został «nierządem i zbytkami rektora M-ego zupełnie zrujnowany». Współbracia wymusili na M-m rezygnację z rektorstwa, 26 X 1797 postanowiono zamknąć go za długi w Lipiszkach. Ostatecznie znalazł schronienie u brata Wincentego, kanonika brzeskiego i proboszcza w Bieniakoniach, któremu odtąd pomagał w obowiązkach kościelnych. Zmarł w Bieniakoniach 2 III 1811.

 

Estreicher, (błędne datowanie Kazania z okoliczności…); Enc. Kośc., (Pijarzy); Enc. Org.; Lietuvių Enciklopedija, Red. V. Biržiška i in., Boston t. 18; Podr. Enc. Kośc.; W. Enc. Ilustr.; – Bieliński, Uniw. Wil., II; Kurczewski J., Biskupstwo wileńskie, Wil. 1912; Lipko S., Nauczanie geografii w okresie Komisji Edukacji Narodowej [KEN], W. 1973 s. 53–4, 153, 201; Schletz A., Współpraca misjonarzy z KEN, Kr. 1946; – Jundziłł S., Pamiętniki, Arch. do Dziej. Liter., Kr. 1914 XIII 43, 65; Kaliński W., Dziennik 1787–1788, Wr.–W.–Kr. 1968, Arch. Dziej. Oświaty, IV; Protokoły posiedzeń KEN 1786–1794, Wr. 1969; Raporty generalnych wizytatorów szkół KEN w Wielkim Księstwie Litewskim, Wr. 1974; – Arch. PAN w W.: Materiały L. Chmaja, sygn. III-76 teka 41, 44; Arch. Pijarów w Kr.: Catalogus clericorum nr 22.

Rafał Leszczyński

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.