INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Edmund Roszak  

 
 
1900-10-05 - 1943-07-13
 
Biogram został opublikowany w latach 1989-1991 w XXXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Roszak Edmund (1900–1943), jezuita, profesor seminarium duchownego. Ur. 5 X w Poznaniu, był synem Jana i Julii z Matuszewskich, młodszym bratem Stanisława (zob.).

Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości R. studiował w semestrze jesiennym 1919 nauki przyrodnicze na Wydz. Filozoficznym Uniw. Pozn. Dn. 18 IV 1921 wstąpił do Tow. Jezusowego, nowicjat odbył w Starej Wsi koło Brzozowa. W l. 1923–6 studiował filozofię w kolegium w Nowym Sączu. Od r. 1926 studiował filologię romańską i germańską na Uniw. Wil. Był też w l. 1926–30 nauczycielem języków francuskiego i niemieckiego w Gimnazjum O. O. Jezuitów w Wilnie. Na uniwersytecie otrzymał stopień magistra. Rozprawkę pt. Note sur certains phénoménes syntaxiques de l’ancien français, stanowiącą wyciąg z pracy magisterskiej, opublikował we włoskim czasopiśmie „Archivum Romanicum” (T. 16: 1932). W r. 1932 rozpoczął studia teologiczne w kolegium «Bobolanum» w Lublinie; ukończył je ze stopniem licencjata św. teologii. Również w Lublinie otrzymał święcenia kapłańskie 23 IV 1935, opóźnione na skutek długotrwałej choroby oczu. W r. szk. 1936/7 odbywał trzecią probację (studium prawa zakonnego) w Paray-le-Monial we Francji. W lecie 1937 przeniesiony został do Pińska, gdzie objął stanowisko wykładowcy języka niemieckiego i francuskiego w prywatnym liceum jezuickim z prawami szkoły państwowej, mieszczącym się w Kolegium p. wezw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Równocześnie w r. szk. 1938/9 był profesorem teologii dogmatycznej specjalnej w Wyższym Seminarium Diecezjalnym im. św. Tomasza z Akwinu.

W czasie drugiej wojny światowej R. był w r. 1940 aresztowany. Wkrótce zwolniony, przedostał się do Wilna. W r. 1941 został administratorem parafii Przemienienia Pańskiego w Jałówce w pow. wołkowyskim. Cieszył się wielkim uznaniem miejscowej ludności, a znajomość języka niemieckiego okazywała się pomocna w skutecznych interwencjach u władz niemieckich na rzecz parafian. Dn. 12 VII 1943 został ostrzeżony o grożącym mu aresztowaniu (ostrzeżenie przekazane przez pośredników pochodziło od miejscowego żandarma). R. jednak nie ukrył się i został rankiem 13 VII t. r. aresztowany, przewieziony do pobliskiej Świsłoczy i rozstrzelany w lesie Wiszownik. Wraz z R-iem aresztowano i stracono w Wiszowniku 6 osób; egzekucja ta była częścią większej akcji przeciwko inteligencji polskiej, dokonywanej w lipcu 1943 w Białostockiem. R. został pogrzebany na miejscu stracenia; w r. 1945 zwłoki jego przeniesione zostały na cmentarz w Świsłoczy (obecnie na terenie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej). W czterdziestą rocznicę śmierci R-a w zewnętrzną ścianę kościoła paraf. p. wezw. Przemienienia Pańskiego w Jałówce została wmurowana staraniem proboszcza ks. Czesława Czerwińskiego i parafian tablica pamiątkowa.

 

Olszewicz, Lista strat kultury pol.; Catalogus Provinciae Poloniae Maioris et Masoviae, 1926–1939; Catalogus Provinciae Poloniae Societatis Iesu, 1922, 1922/3, 1923/4, 1924/5, 1925/6 (czasem błędnie imię R-a: Eduardus); Spis kościołów i duchowieństwa Diecezji Pińskiej, Pińsk 1938–9; – Jacewicz-Woś, Martyrologium duchowieństwa, V; Natoński B., Jezuici, w: Życie religijne w Polsce pod okupacją hitlerowską 1939–1945, W. 1983; – 50 lat Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej Towarzystwa Jezusowego (1926–1976). Sylwetki i wspomnienia, Rzym 1976 s. 80; – Arch. Archidiec. w P.: Kościół paraf. Bożego Ciała – świadectwo chrztu R-a (tu informacja, że w USC imię R-a zapisano: Eduardus); Arch. Prow. Mpol. TJ w Kr.: rkp. 1164–XX s. 81–82, rkp. 1328–11 s. 156, rkp. 1401–IV s. 368–375, rkp. 1471–I, rkp. 1524, 3171 s. 129, rkp. 4182 s. 62 nr 10, rkp. 4327 s. 749–755, rkp. 4328 s. 676–682; – Bzowski T., Drzymała K., Wspomnienia naszych zmarłych 1820–1982, Kr. 1982 s. 25 (mszp. powiel.); – Arch. Uniw. Pozn.: sygn. 103c/1940 (poświadczenie odbioru przez R-a dokumentów z datą 3 III 1920); Mater. Red. PSB: Pismo ks. Stanisława Kuleszy z Parafii Rzymskokatolickiej w Jałówce, relacja Michała Kareckiego z Jałówki z 10 III 1988, pismo Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Białymstoku z 4 III 1988; – Informacje Romana Korab-Żebryka z W. i Bronisława Natońskiego z Kr.

Marek Getter

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Wincenty Witos

1874-01-21 - 1945-10-31
publicysta
 

Stanisław Ignacy Witkiewicz

1885-02-24 - 1939-09-18
pisarz
 

Stanisław Tondos

1854-03-10 - 1917-12-22
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Edward Perkowicz

1886-10-27 - 1963?
pułkownik
 

Karol Adam Romer

1885-09-27 - 1938-04-24
dyplomata
 

Paweł Musioł

1905-12-13 - 1943-02-19
nauczyciel
 

Antoni Remiszewski

1883-08-11 - 1948-03-08
nauczyciel
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.