INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Karol Adolf Larisch  

 
 
1902-05-30 - 1935-10-06
 
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Larisch Karol Adolf (1902–1935), malarz. Ur. 30 V w Krakowie, był synem Antoniego i Marii z domu Zirps. Ojciec L-a był właścicielem sklepu z przyborami fotograficznymi. W r. 1920/1 L. wstąpił do Akademii Sztuk Pięknych (ASP) w Krakowie, gdzie był początkowo uczniem I. Pieńkowskiego, następnie od r. 1923 Józefa Pankiewicza, wreszcie w r. 1925/6 Felicjana Kowarskiego. W czasie studiów uzyskał dwukrotnie pochwałę. W końcu 1926 r. wyjechał na dalsze studia za granicę, najpierw na krótki pobyt do Drezna, później do Paryża, gdzie pracował nadal pod kierunkiem Pankiewicza. W muzeach paryskich L. studiował i kopiował obrazy dawnych mistrzów: Tycjana, Veronesa, Rubensa, Jordaensa. Studia paryskie przerwała L-owi w końcu 1927 r. choroba płuc. Leczył się w szpitalu w Paryżu, potem wrócił do kraju i przez dwa lata (1928–9) mieszkał w Zakopanem. W l. 1930–1 przebywał w Poznaniu, gdzie był kierownikiem filii handlowej swego ojca. W r. 1932 przeniósł się do Warszawy. Tam przyłączył się do powstałego nieco wcześniej (w r. 1931) ugrupowania artystów «Pryzmat». W r. 1933 wyjechał na krótko do Wiednia, w t. r. powrócił do Krakowa. Tam wstąpił do Związku Zawodowego Artystów Plastyków. Zginął 6 X 1935 r. na skutek wypadku w czasie wycieczki motocyklowej na Śląsku w okolicach Skoczowa. Pochowany został na cmentarzu Rakowickim.

W twórczości L-a można wyodrębnić dwa okresy. W pierwszym obrazy jego są ciemne w kolorze, często monochromatyczne, zbudowane na zasadzie kompozycji klasycznej, przeważa w nich pierwiastek walorowy. Tematyka tych dzieł inspirowana dawnym malarstwem także formalnie do niego nawiązuje (Scena miłosna, Bachanalie, W alkowie I, Zuzanna w kąpieli, Wesołe towarzystwo). Z czasem, pod wpływem koncepcji malarskiej kapistów i pryzmatowców L. zaczyna się pasjonować kolorem, rozjaśnia paletę, buduje formę kolorem. Maluje martwe natury i kwiaty, portrety (Portret pani Kossowskiej, Kobieta z parasolką, Portret własny) i wiele pejzaży (Czerwony dach, Nad Rudawą, Pejzaż letni, Pejzaż z Kopcem, Topole za miastem). Jednak najbardziej charakterystyczny dla L-a jest powtarzający się – opracowywany wciąż w nowej interpretacji kolorystycznej i kompozycyjnej – motyw ludowej zabawy, uwspółcześnionych fêtes champêtres, scènes galantes. I w tych obrazach nawiązuje L. do dawnego malarstwa, trawestując motywy koncertów wiejskich, ogrodów miłości, zabaw na świeżym powietrzu. Widoczne jest w nich zafascynowanie sztuką Watteau (w swym pokoju miał L. jedyną reprodukcję, właśnie obrazu tego malarza). Do dzieł tego okresu należą obrazy olejne: Odpoczynek na łące, Dancing na ulicy, Towarzystwo nad rzeką, Piknik, i akwarele: Na skwerze, Podwieczorek na łące, W kawiarni. W nowym ujęciu powracają też dawne tematy: W alkowie II, Czerwony dach II. W czasie pobytu w Warszawie L. interesował się grafiką. Wykonał wtedy ok. 30 grafik, przeważnie suche igły i akwaforty. I tu podejmował te same tematy co w malarstwie, a więc pejzaże (Na Plantach, Sad, Na deptaku, Domy) i sceny rodzajowe (Tancerka kabaretowa, Gitarzyści, Zabawa ludowa, Śpiąca dziewczynka). W twórczości graficznej L-a główną rolę odgrywa nie linia, lecz plama, która nadaje tym subtelnie wykonanym utworom charakter malarski.

L. często przemalowywał swoje obrazy. Jego puścizna świadczy o ciągłym poszukiwaniu własnych środków wyrazu. Obrazy L-a często traktowane szkicowo, niedokończone, przemalowywane, były jakby próbami do większych, przyszłych prac. Wiele z nich to szkice, notatki, eksperymenty. «L. brał co było pod ręką, aby zanotować doznaną ‘sensację’ malarską» (Cybis), stąd często jego obrazy i rysunki malowane są na starych drukach, okładkach, deskach od skrzyń, z drugiej strony innego obrazu. Prace L-a mają charakter zbioru szkiców. Mimo że twórczość L-a została przerwana w momencie osiągnięcia przez malarza dojrzałości artystycznej, pozostawione dzieła pełne wdzięku, wrażliwości «należą do najsubtelniejszych przejawów koloryzmu». L. brał udział w wystawach «Pryzmatu» od r. 1932 (w Poznaniu, w r. 1934 w Krakowie, w t. r. w Poznaniu i Filadelfii – grafiki). Wystawy pośmiertne prac L-a odbyły się w r. 1935 w Warszawie (w Instytucie Propagandy Sztuki – IPS), w t. r. w Łodzi (IPS), w 1936 r. we Lwowie i w „Salonie 35” w Poznaniu, w 1949 r. wystawa zbiorowa na II Festiwalu Sztuk Plastycznych w Sopocie. Dzieła L-a znajdują się w Muzeum Narodowym w Warszawie, Krakowie i Poznaniu, w Muzeum Śląskim w Wrocławiu, Muzeum Pomorskim w Gdańsku oraz w posiadaniu rodziny w Krakowie.

 

Autoportrety (sangwiną i olej.) oraz fot. reprod. w: Cybis J., Mitera K., K. L. (1902–1935), Kr. 1935; – W. Enc. Powsz., (PWN); Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler des XX Jahrhunderts, Hrsg. v. G. Vollmer, Leipzig 1956 III (A. Ryszkiewicz); Katalog Wystawy zbiorowej K. L-a i K. Winklera. IPS, W. 1935; Od Młodej Polski do naszych dni, Katalog, Oprac. I. Jakimowicz, W. 1959; Sztuka Warszawska od średniowiecza do połowy XX wieku. Katalog wystawy jubileuszowej (Muz. Narod. w W.), W. 1962; – Bołdok S., K. L., „Życie i Myśl” 1962 nr 5–6 s. 213–5; Cybis J., Mitera K., K. L. (1902–1935). Monografia artystyczna, Kr. 1935 (toż w: „Głos Plastyków” 1935 s. 55–60); Dobrowolski T., Nowoczesne malarstwo polskie, Wr.–Kr. 1960 III; Wallis M., Sztuka polska dwudziestolecia, W. 1959; – Mater. do dziej. Akad. Sztuk Pięknych, II; – „Czas” 1935 nr z 26 XI (W. Husarski); „Dzien. Liter.” 1949 nr 24 z 12 VI; „Dzien. Pozn.” 1936 nr z dn. 16 III i 3 III (W. Dalbor); „Kur. Łódzki” 1935 nr 351 z 22 XII; „Kur. Pol.” 1935 nr z 25 XI (T. Czyżewski); „Now. Codz.” 1935 nr z 17 XI (Podoski); „Nowe Czasy” (Lw.) 1936 nr 1 z 15 I (A. Mars); – „Pion” 1935 nr 48 s. 4 (J. Puciata-Pawłowska), 1937 nr 6 s. 8; „Pol. Zbrojna” 1935 nr z 26 XI (K. Winkler); „Przegl. Artyst.” 1949 nr 7–9; „Sygnały” 1936 nr 14 s. 7; „Świat” (W.) 1935 nr 49 s. 14; „Tyg. Ilustr.” 1935 t. 2 s. 945–6 (W. Husarski); „Warsz. Dzien. Narod.” 1936 nr z 21 I (H. Blumówna); – IS PAN w W.: Materiały do Słownika Artystów; – Informacje bratowej Janiny Larischowej w Krakowie.

Róża Jodłowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.