INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Adam Alfred Gustaw Plater (Broel-Plater)      Adam Alfred Plater (Broel-Plater), *1836, marszałek gubernialny wileński - fragment fotografii znajdującej się w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie, plik z: POLONA.pl

Adam Alfred Gustaw Plater (Broel-Plater)  

 
 
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego

  

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Plater (Broel-Plater) Adam Alfred Gustaw (1836–1909), właściciel ziemski, marszałek gubernialny wileński, ugodowiec i działacz organiczny. Ur. w Wilnie 2 V, był synem Stefana (1799–1864), dziedzica dóbr Szweksznie w pow. wiłkomierskim, marszałka pow. wileńskiego (1858) i podróżnika po Bliskim Wschodzie, oraz Aliny z Żabów Marcinkiewiczów. O wykształceniu P-a nic nie wiadomo, ale zwiedzał za młodu Europę Zachodnią. Odziedziczył po rodzicach Szweksznie oraz nabył dobra Wieprze z miasteczkiem i folwarkami Kowalaki i Bataniszki (pow. wiłkomierski). W r. 1857 był kuratorem honorowym gimnazjum w Święcianach. W r. 1861 został marszałkiem pow. rosieńskiego i już wtedy odznaczał się lojalizmem, przeciwdziałał organizacji «białych». Wypominano mu, że donosił o zebraniach ziemiańskich gubernatorowi kowieńskiemu. W czasie powstania przyjął (wg H. Milewskiego) nominację na powstańczego naczelnika jednego z powiatów. M. Murawiew dał mu wówczas rzekomo do wyboru: szubienicę albo funkcję marszałka pow. wileńskiego. Faktem jest, że w sierpniu 1863 P. wraz z ojcem należał do pierwszych kilkunastu ziemian, którzy podpisali w Wilnie wiernopoddańczy adres do cara. «Imiona ich dzisiaj przekleństwem Litwy całej» – głosiła „Niepodległość”. Mianowany marszałkiem pow. wileńskiego 29 I 1864, objął po śmierci Aleksandra Domeyki (1878) marszałkostwo gubernialne, które piastował do r. 1908. Został też kamerjunkrem, a następnie koniuszym dworu (1888), wielkim ochmistrzem dworu (1903) i rzeczywistym radcą tajnym. Otrzymał też liczne ordery: Św. Włodzimierza II kl. w r. 1894, rosyjski order Orła Białego w r. 1896 i Aleksandra Newskiego w r. 1900. Przyznano mu też, choć Polakowi, prawo zakupywania dóbr w Kraju Północno-Zachodnim. Reprezentując ziemiańską ugodę z rusyfikacyjnym reżimem, skupiał w ręku swym prezesury nielicznych w Wilnie organizacji społecznych: Banku Ziemskiego, Tow. Dobroczynności, komitetu odbudowy kościoła Św. Anny i in. Generałowi-gubernatorowi P. V. Orževskiemu składał ok. r. 1900 memoriały w sprawie likwidacji serwitutów, w ogóle jednak nie miał istotnego wpływu na bieg interesów ziemiańskich, a tym bardziej narodowopolskich. Był też jedynym Polakiem obecnym na odsłonięciu pomnika M. N.. Murawiewa w Wilnie (1898). Nieżyczliwi przezywali go «Hrabią Dinde» i zarzucali mu trwonienie pieniędzy na reprezentację i kaptowanie stronników; na koronacji Aleksandra III w Moskwie wystąpił pono w karecie zaprzężonej w parę wielbłądów. P. interesował się archeologią i numizmatyką, zwiedził Europę Zachodnią, Grecję i Bliski Wschód, był członkiem Wileńskiej Komisji Archeologicznej. Zmarł 24 XII 1909 w Szwekszniach; kolekcję numizmatów legował Potockim z Krzeszowic, a zbiory archeologiczne Muzeum Tow. Przyjaciół Nauk w Wilnie.

Ożeniony (w r. 1872) z Genowefą z Pusłowskich (1852–1936) P. miał synów: Mariana (1873–1951), radcę dworu rosyjskiego, współwłaściciela i prezesa Banku Ziemskiego w Wilnie, bibliofila, prezesa Tow. Dobroczynności w Wilnie, i Jerzego (1875–1943), właściciela dóbr Szweksznie (zmarłego w Syktawkar w Związku Radzieckim).

Młodszy brat P-a Gustaw Wilhelm Grzegorz (ur. 17 XI 1841 w Wilnie), muzyk i kompozytor, odziedziczywszy rozległe dobra na Wileńszczyźnie, organizował życie muzyczne w Wilnie i Warszawie, utrzymywał własną orkiestrę. Skomponował m. in. Koncert skrzypcowy, Kwartet smyczkowy, fantazję skrzypcową Sen, operę Cześnikówna, Pieśń weselną op. 1 (wyd. W. 1885). Napisał też m. in. sztukę teatralną Koncert („Wiek” 1884 nr 73 i osobno Wil. 1910). Zmarł w październiku 1912 w Giełwanach.

 

Fot. w: „Świat” 1910 nr 3, „Kalendarz Wil. Inform.” 1914 s. 117; – Borkowski, Almanach; Borowski E., Genealogia niektórych polskich rodzin utytułowanych, w: Mater. do biogr., geneal. i herald. pol., V; Konarski Sz., Platerowie, tamże, IV s. 168, 169, 171; – Gieysztor J., Pamiętniki, Wil. 1921; Milewski H., Siedemdziesiąt lat wspomnień, P. 1930; Powstanie styczniowe. Materiały i dokumenty. Dokumenty Komitetu Centralnego i Rządu Narodowego 1862–1864, Wr. 1968; Powstanie styczniowe. Materiały i dokumenty. Prasa tajna z lat 1861–1864. Cz. 2., Wr. 1969; Woyniłłowicz E., Wspomnienia, Wil. 1931; – B. Narod.: rkp. 2847, 2945; – O Gustawie Platerze: Słown. muzyków pol.; – Z dziejów polskiej kultury muzycznej, Kr. 1966 II; – Moniuszko S., Listy zebrane, W. 1969; – „Czas” 1912 nr 479.

Stefan Kieniewicz

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Kazimierz Fabrycy

1888-03-07 - 1958-07-18
generał dywizji WP
 

Jan Załuska

1873-01-05 - 1941-01-26
polityk
 

Józef Kenig (Koenig, König)

1821-02-16 - 1900-03-13
publicysta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Daniel Penther

1837 - 1887-02-11
malarz
 

Henryk Tomasz Reyman

1897-07-28 - 1963-04-11
podpułkownik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.