INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Edward Aleksander Rontaler      Edward Aleksander Rontaler, wizerunek na podstawie ilustracji książkowej.

Edward Aleksander Rontaler  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1989-1991 w XXXII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rontaler (Ronthaler) Edward Aleksander, pseud. Niezabudka Leszek (1846–1917), pedagog, właściciel i dyrektor szkoły w Warszawie. Ur. 1 X w Brzezinach koło Łodzi, był najmłodszym z czterech synów Augusta, nauczyciela szkoły elementarnej, kantora kościoła ewangelickiego w Brzezinach, i Krystyny z Ruppmichów, bratem m. in. Bartłomieja, pastora w Łodzi, Teofila, lekarza w Piotrkowie, i Adolfa, pastora w Lipnie.

Od r. 1855 R. uczęszczał do gimnazjum w Piotrkowie. W styczniu 1863 wraz z kilkoma kolegami uciekł ze szkoły do powstania. Opis udziału R-a w walkach, przedstawiony we wspomnieniach pośmiertnych, zawiera wiele nieścisłości. Najprawdopodobniej R. brał udział w ataku oddziału powstańczego Józefa Grakowicza w dn. 24 I 1863 na załogę rosyjską w Radomsku. Potem został ciężko ranny w potyczce z oddziałem Kozaków na szosie prowadzącej z Brzezin do Łodzi. Brak jest potwierdzenia o zesłaniu R-a na Sybir i jego stamtąd ucieczce. Aby uniknąć represji za udział w powstaniu, dzięki stosunkom ojca, udało się przerobić metrykę R-a, zmieniając w niej imię z Aleksandra na Edwarda, które to imię nosił jego zmarły brat. R. zdał maturę w gimnazjum piotrkowskim. W l. 1864–8 studiował w Szkole Głównej Warszawskiej i otrzymał stopień magistra nauk filologiczno-historycznych.

W r. 1868 wyjechał do Odessy, gdzie był od r. 1869 nauczycielem łaciny i greki w gimnazjum Richelieuego w Odessie. Pod pseud. Leszek Niezabudka przesyłał w l. 1871–4 liczne Korespondencje z nad morza Czarnego do prasy krajowej, zwłaszcza do „Gazety Polskiej”, lecz także do „Kłosów”, „Tygodnika Ilustrowanego” i „Tygodnia”, wydawanego w Piotrkowie. W tym okresie opublikował prace: Psychologia i trojaki jej kierunek (Odessa 1874), O celowniku w języku polskim (tamże 1874), O celowniku w językach słowiańskich w porównaniu z językami indoeuropejskimi (tamże 1875), podręcznik zalecany przez rosyjskie Min. Oświaty Stilistyka latinskogo jazyka (Odessa 1875) oraz kilka innych prac w języku rosyjskim. Dzięki poparciu kuratora został R. wkrótce inspektorem szkoły w Kiszyniowie, a następnie był dyrektorem gimnazjów w Łubnach, Humaniu, Ostrogu, Nowogrodzie Siewierskim i Winnicy. Cieszył się wielkim uznaniem wśród rodzin polskich mieszkających na Podolu i Ukrainie, kierowano również pod jego opiekę młodzież usuniętą ze szkół w Królestwie w czasach kuratorstwa A. Apuchtina. Ok. r. 1891 R. został przeniesiony do Petersburga, gdzie w stopniu rzeczywistego radcy stanu pracował w zarządzie zakładów naukowych Min. Oświaty. W tej randze przeszedł w r. 1895 na emeryturę i powrócił do kraju. Objął stanowisko inspektora w Średniej Szkole Mechaniczno-Technicznej M. Mittego w Warszawie (późniejsza szkoła techniczna H. Wawelberga i S. Rotwanda).

Gdy w kwietniu 1896 ukazała się ustawa, zezwalająca osobom prywatnym na zakładanie szkół handlowych, podległych Min. Skarbu, a nie jak inne szkoły Min. Oświaty, R. uzyskał w sierpniu 1896 zgodę na otwarcie szkoły, mającej prawa szkoły rządowej. Była to pierwsza tego typu szkoła w Król. Pol. Pod nazwą szkoły komercyjnej, kryła się szkoła ogólnokształcąca z dodatkowymi, w najwyższych klasach, przedmiotami z dziedziny handlu. Uniezależnienie się od Min. Oświaty dawało znaczne swobody w nauczaniu. Na miarę ówczesnych możliwości wprowadził R. do kierowanej przez siebie szkoły ducha polskiego. Przy otwartej na ul. Nowy Świat 35 w październiku 1896 szkole, utworzył R. Komitet Rodzicielski. Ponadto w r. 1898 otworzył niższą, trzyklasową szkołę handlową przy ul. Rymarskiej, a w r. 1902 średnią szkołę rolniczą, wiążąc ją organizacyjnie ze szkołą komercyjną, jako jej oddział. W okresie strajku szkolnego szkoły R-a były przez krótki czas zamknięte. Uruchomił je R. następnie z polskim językiem wykładowym. Szkoła komercyjna mieściła się przy ul. Kaliksta 8 (późniejsza ul. Śniadeckich), a od r. 1911 w wybudowanym przez R-a budynku przy ul. Polnej 46. W szkole swej zatrudniał R. znakomitych nauczycieli, takich jak m. in. Adam Antoni Kryński, Ignacy Chrzanowski, Ksawery Sporzyński, Adolf Suligowski, Jan Kucharzewski. W r. 1914 zamierzał otworzyć szkołę artystyczno-przemysłową i uzyskał zgodę władz rosyjskich na jej uruchomienie. Projektu tego jednak nie zrealizował. W r. 1916 przekształcił dotychczasową szkołę komercyjną w ośmioklasowe gimnazjum realne. Zmarł 12 XII 1917 w Warszawie i pochowany został na cmentarzu ewangelicko-augsburskim. Po jego śmierci szkołę prowadziła żona i rodzina do r. 1939.

Ożeniony z Eweliną z Hryniewieckich, R. potomstwa nie zostawił.

W r. 1936 w gmachu szkolnym przy ul. Polnej 46 wmurowano tablicę ku czci R-a z jego podobizną.

 

Bibliogr. filozofii pol.; Bar, Słown. pseudonimów (tu jako: Aleksander Edward Rontaler); – ALR, Szkoły polskie, „Wędrowiec” 1906 nr 28 s. 545–6; Kloss W., Edward Aleksander Rontaler 1846–1917, W. 1936; kr., Nowa uczelnia, „Świat” 1914 nr 24 s. 39; Księga pamiątkowa Zjazdu b. wychowańców b. Szkoły Głównej na 40 rocznicę jej założenia, W. 1905 s. 74–5; Regulski J., Edward Aleksander Rontaler 1846–1917, w: Wspomnienia o szkole Edwarda Rontalera 1896–1939, W. 1960 s. 7–19; Szulc E., Luterańscy organizatorzy życia kościelnego wobec powstania 1863, „Kalendarz Ewangelicki” 1969 s. 218; – „Gaz. Handl.” 1896 nr 182; „Godzina Polski” 1917 nr 343, 1918 nr 1; „Kraj” 1896 nr 31, 1904 nr 17, 40; „Kur. Pol.” 1904 nr 129, 1917 nr 342; „Kur. Warsz.” 1896 nr 242, 1917 nr 344 wyd. wieczorne, nr 345 wyd. wieczorne, 1931 nr 128, 1936 nr 238 Niedz. Dod. Ilustr.; „Przegl. Techn.” 1901 nr 33; „Przegl. Tyg.” 1874 nr 29 s. 241–2; „Tyg. Ilustr.” 1906 nr 28, 1908 nr 23, 1917 nr 51 (fot); „Ziarno” 1902 nr 12; – Arch. B. Publ. w W.: sygn. A. 242; – Informacje bratanicy Hanny Rondthaler.

Stanisław Konarski

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
Partner ms-warszawa.png
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Wiktor Kiepura

1902-05-16 - 1966-08-15
śpiewak operowy
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Konewka

1885-01-12 - 1944-09-02
pedagog
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.