INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Siestrzeńcewicz (Bohusz-Siestrzeńcewicz)      Rysunkowy autoportret Stanisława Siestrzeńcewicza z 1912 r.

Stanisław Siestrzeńcewicz (Bohusz-Siestrzeńcewicz)  

 
 
1869-11-11 - 1927-05-24
Biogram został opublikowany w latach 1996-1997 w XXXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Siestrzeńcewicz (Bohusz-Siestrzeńcewicz) Stanisław (1869–1927), malarz, rysownik, wykładowca na Uniw. Stefana Batorego w Wilnie. Ur. 11 XI 1869 w Wilnie (w literaturze podawana też data ur. 1871), pochodził z rodziny ziemiańskiej, był synem Stanisława i Konstancji z domu Wolan.

W Wilnie S. ukończył szkołę realną oraz uczył się malarstwa w Miejskiej Szkole Sztuki Dekoracyjnej i Rysunku prowadzonej przez J. W. Trutniewa. Następnie wyjechał do Petersburga, gdzie od r. 1888 studiował malarstwo w ASP (w tamtejszej Akademii architekturę studiował również brat S-a Stefan Ludwik). S. był uczniem G. W. Willewalde’a (w r. 1892 otrzymał nagrodę za akt, w r. 1893 był odznaczony medalem srebrnym, małym). W r. 1893 wygrał konkurs rysunkowy Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) w Warszawie na okładkę do albumu stanowiącego premię dla członków Towarzystwa. W r. 1894 wyjechał do Paryża i kształcił się w Académie Julian. Stamtąd udał się może jeszcze w r. 1895 (1896 ?) do Monachium, gdzie pobierał naukę w prywatnej szkole Józefa Brandta. Tam namalował portret Marii Pruszakówny, pasierbicy Brandta (1896). Był członkiem monachijskiego Kunstverein (1895–6) i w nim wystawiał (1896). W r. 1897 TZSP wydało dla swych członków album, również z okładką S-a. Przyjeżdżał do kraju, m. in. prasa odnotowała jego pobyt w Warszawie w l. 1897 i 1899 (kiedy to towarzyszył Brandtowi), bywał też w czasie wakacji w Orońsku – majątku Brandta (koło Radomia), a także w Wilnie; np. w r. 1899 donosiła prasa, że wykonał «piekny karton piórkowy Geniusz poezji narodowej ze sztandarami, wzlatujący na Pegazie przez płomienie słonecznego koliska». Uprawiał malarstwo rodzajowe i pejzażowe, szczególnie chętnie rysował piórkiem scenki z życia wsi i małych miasteczek Wileńszczyzny (zwłaszcza zajazdy, jarmarki, targi) i konie, przeważnie w ruchu.

W l. 1898–9 S. przebywał znów w Paryżu, sprzedał firmie handlu obrazami Goupila kilka swych kartonów z rysunkami piórkiem. Ok. r. 1900 powrócił do kraju i zatrzymał się w Warszawie. Zaprojektował dla budynku Stowarzyszenia Techników w Warszawie plafon klatki schodowej przedstawiający alegoryczną scenę: Triumfalny pochód wiedzy w dziejach ludzkości. Później mieszkał w Wilnie. Uczestniczył w życiu kulturalnym i towarzyskim miasta, był zaprzyjaźniony z Janem Bułhakiem, Ferdynandem Ruszczycem, Michałem Minkiewiczem, Juliuszem Kłosem. Wraz z Ruszczycem zorganizował wystawę Tow. Artystów Polskich «Sztuka» w Wilnie (1903). Utrzymywał się głównie z malowania portretów dam ze sfery arystokratycznej i ziemiaństwa, m. in. Klementyny z Potockich Tyszkiewiczowej z Birż, Antoniny z Morawskich Meysztowiczowej.

Portrety pędzla S-a zdobiły salony wielu dworów na Litwie i Białorusi, np. w Dereszewiczach Portret Hieronima Kieniewicza (młodszego), w Rawanowiczach Portret pani Słotwińskiej. Pisał o tych kobiecych portretach ks. Walerian Meysztowicz: «malowidła na cały wzrost, ogromne, bezgranicznie pochlebne, z rękami bezwstydnie skradzionymi od Van Dycka, z jedwabiami, jakby na reklamę włókienników». Na krótko S. uległ wpływom modernistycznym: Gejsza (sygn. «Wilno 1902», olej., wł. prywatna w Warszawie), Pani płacząca (1903, Muz. Narod. w Warszawie), a także znane tylko z tytułów Impromptu, Faun (wystawione w Zachęcie w r. 1904).

Do pierwszej wojny światowej S. wystawiał swe prace w Warszawie w TZSP (1893, 1902, 1904, 1909/10, 1913/14), a także w Salonie Aleksandra Krywulta w l. 1896–1902 (corocznie) i w r. 1905. Wystawiał też w Wilnie w r. 1899 na wystawie sztuki współczesnych artystów polskich. Uczestniczył w wystawach w Petersburgu, m. in. w l.: 1894 (wystawa akademicka), 1901, 1902, brał udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Berlinie w r. 1896, w Wystawie Sztuk Pięknych w Mińsku, w lokalu «Ogniska», w marcu 1911. Zamieszczał swe rysunki w prasie, wielokrotnie w „Tygodniku Ilustrowanym”, zwłaszcza w dziale «Nasze ryciny», np.: Na jarmarku (1893), Miasteczko (1894), Na targu (1896), Próba konia (1898), Na jarmarku (1900), W miasteczku (1902), Ulica Szklana w Wilnie (1904), W zajeździe (1904), Targ świąteczny (1905), do nowel Sienkiewicza Janko Muzykant (1898), Hania (1900). Kilkakrotnie jego rysunki ukazywały się na łamach „Wędrowca”, „Świata”, „Biesiady Literackiej”. W r. 1900 „Kraj” dołączył do prenumeratorów pisma kartę albumową z reprodukcją obrazu S-a W miasteczku. S. odbywał podróże, w r. 1912 był w Monte Carlo (tak sygnowany jest jeden z jego portretów, Portret damy, wł. prywatna). W r. 1914 wydał w Warszawie (w oficynie B. Wierzbickiego) Album zawierające 18 plansz z rysunkami piórkiem przedstawiającymi sceny z życia litewskiej szlachty, typy chłopskie, wozy, zaprzęgi końskie. Były one chwalone za «siłę wyrazu i rozmach brawurowego wykonania» (H. Piątkowski).

S. brał udział w życiu towarzyskim miasta. «W jednej osobie urodzony cygan i światowiec, pełen humoru kawalarz» (A. Minkiewicz), ilustrował satyryczne pisemko „Plotka Wileńska” (1907–9), był też współorganizatorem (ze swym przyjacielem Michałem Minkiewiczem), a także reżyserem «Ach» wileńskich, które odbywały się co roku w karnawale w l. 1908–14 (wspólnie z Minkiewiczem pisał S. dla tego kabaretu teksty, ich sztuka w 2 aktach jest przechowywana w B. Narod.).

W czasie pierwszej wojny światowej S. mieszkał nadal w Wilnie. Wygłaszał odczyty (np. w r. 1916 o Janie Matejce), malował portrety, np. powstał wtedy portret bpa pomocniczego wileńskiego Kazimierza Michalkiewicza (1916, olej., Muz. Sztuki w Wilnie), a także obrazy o charakterze rodzajowym – Sprzedawca gazet (1916), Głód w Wilnie (1917; oba w Muz. Sztuki w Wilnie). Jego prace – Tania kuchnia, Nie damy Wilna były pokazane w TZSP w r. 1919. Po zakończeniu wojny S. został wykładowcą malarstwa na Uniw. Stefana Batorego (prowadził zajęcia z aktu wieczornego).

Latem 1920 w obliczu najazdu sowieckiego S. wyjechał do Poznania. W r. 1921 należał do poznańskiego Tow. Artystów Poznańskich «Świt», wystawiał t. r. w Stow. Artystów. Z r. 1922 pochodzi akwarelowy Portret Aleksandra Oskierki (Muz. Sztuki w Wilnie). Później zamieszkał w Warszawie. Wystawiał nadal w Zachęcie (której był członkiem rzeczywistym), m. in. w r. 1919 (Salon Doroczny), 1923 (z poznańskim «Świtem»), 1925 (na wystawie «Portret polski» pokazał Portret pani de R., możliwe że był to wspominany w literaturze portret p. Rossetowej, Portret artystki panny M.) i w r. 1926 obraz (Gospoda). W tym okresie brał udział w wystawie sztuki polskiej w La Societé des Beaux Arts w Paryżu, w wystawach w Muz. Miejskim w Grudziądzu i w Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi (1924). W „Tygodniku Ilustrowanym” (1924) ukazał się jego rysunek do opowiadania Zofii Nałkowskiej „Dzieje sąsiedzkie”.

S. uprawiał także grafikę, wymienić tu można np.: litografię Powrót z jarmarku (wł. Muz. Archeol. w Warszawie), akwaforty – Scena rodzajowa, Przy karecie (obie w Wileńskim Historyczno-Etnograficznym Muzeum ), projekt dyplomu łowieckiego (pokazany w TZSP w r. 1937). Wykonywał również ekslibrisy, malował i rysował sceny satyryczne jak Karykatura na salon hrabiny Kaszewskiej, czy Bal w starym Mińsku (Muz. Historyczne w Mińsku).

Z twórczości S-a zwłaszcza rysunki były bardzo chwalone przez krytykę. Już w czasach jego studiów w Monachium pisano, że «w piórkowych rysunkach leży głównie jego siła, temperament i styl» (Clarus [Adolf Nowaczyński]). Wedle wspomnień ks. Meysztowicza «S. był człowiekiem wesołym, dowcipnym, niepohamowanym». Chorował na gruźlicę. Zmarł 24 V 1927 w Warszawie; pochowany został 28 V na cmentarzu Ewangelickim w Wilnie.

S. był żonaty z córką Józefa Brandta, Krystyną, która po rozwodzie z S-em wyszła za mąż (1905) za Tyszkiewicza.

Po śmierci S-a jego obrazy pokazywane były okazjonalnie na różnych tematycznych wystawach, np. w organizowanych przez TZSP pt.: «Żołnierz i koń» w r. 1933 (Zaloty), czy «Polska i jej lud», w r. 1934, a po drugiej wojnie światowej na wystawie «Żydzi polscy» w Muz. Narodowym w Krakowie w r. 1989 (litografia Powrót z jarmarku).

Obrazy S-a (prócz wymienionych w tekście) znajdują się m. in. w Muz. Narodowym w Warszawie (Zaułek wileński, Praczki, Zbiór siana, Konie na podwórku – wszystkie olej.), w Muz. Sztuki w Wilnie (Na targu, 1896, Siedząca kobieta, Podwórze w zajezdnym domu – olej.), w Wileńskim Historyczno-Etnograficznym Muzeum (Domek pośród drzew), akwarela i rysunki ołówkiem: Portret Zakrzewskiej, Scena w wagonie).

 

Portret S-a pędzla Ludomira Janowskiego (był pokazany na wystawie malarskiej w r. 1897 w Wilnie); Fot. S-a, Reprod. (za „Krajem” 1900), w: Stępień H., Artyści polscy…, W. 1994; – Grajewski, Bibliogr. ilustracji; Pol. Bibliogr. Sztuki, I cz. 2; Thieme–Becker, Lexikon d. Künstler (M. Wallis-Walfisz); Akwarele i rysunki XVIII–XX w., Muz. Narod. w Warszawie, Katalog wystawy, W. 1938; Inspiracje sztuką Japonii w malarstwie i grafice polskich modernistów. Katalog przygot. Z. Alberowa i Ł. Kossowski, Muz. Narodowe w Kielcach, Muz. Narodowe w Krakowie, Kielce–Kr. 1981; Judelis P. J., Lietuvos daile XVI–XIX a. Tapyba-Sculptura. Katalogas, Vilnius 1969 (pod Bohusz-Siestrzeńcewicz); Polscy uczniowie Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu w XIX i na początku XX wieku. Katalog wystawy w Muz. Narod. w Warszawie, Oprac. E. Charazińska, W. 1989; Przewodnik po wystawie Tow. Zachęty Sztuk Pięknych…, maj 1925 (Wystawa bieżąca), 1933 nr 86 («Żołnierz i koń w sztuce polskiej XIX i XX w.»); Wiercińska, Katalog prac TZSP; Wileńskie środowiska artystyczne 1919–1945. [Katalog wystawy] BWA w Olsztynie, czerwiec–sierpień 1989 (pod Bohusz-Siestrzeńcewicz Stanisław); Żydzi polscy, czerwiec–sierpień 1989, wystawy i katalog przygot. K. Moczulska, M. Rostworowski (autor scenariusza), J. Wołek, [Kr. 1989]; – Aftanazy R., Materiały do dziejów rezydencji, W. 1986 I–IV, IX, X; Gumowski M., Muzeum Wielkopolskie w Poznaniu, Kr. 1924 (Muzea Polskie); Malarstwo polskie. Modernizm. Studium wprowadzające napisał W. Juszczak, W. 1977; Minkiewicz A., „Achy” wileńskie (1908–1914), „Wiadomości” (Londyn) 1968 nr 1161; Piątkowski H., Śp. Stanisław B. Siestrzeńcewicz (1871–1927), „Kur. Warsz.” 1927 nr z 18 V; Płażewska, Warsz. Salon A. Krywulta; Pol. życie artyst. w l. 1890–1914; toż w l. 1915–39; Romer-Ochenkowska H., XXV-lecie wskrzeszonego Teatru Polskiego w Wilnie, Wil. 1932 s. 46; Rosset A., Gmach Stowarzyszenia Techników w Warszawie, „Przegl. Techn.” 1907 nr 18 s. 233–9; Ruszczyc F., Wydział Sztuk Pięknych Uniw. Stefana Batorego w l. 1919–1923, Wil. 1931; Ruszczyc Ferdynand, Życie i dzieło, Wil. 1939 s. 213 (Bułhak J., Wiek męski Ferdynanda Ruszczyca); Wiercińska, Tow. Zachęty; – Meysztowicz W., Poszło z dymem. Gawędy o czasach i ludziach, Londyn 1973 I 312, 317; Rosen J., Wspomnienia 1860–1925, Spisała Anna Leo, W. 1933 s. 139; Ruszczyc F., Dziennik, W. 1994–6 I–II; Spraw. Komitetu Tow. Zachęty Sztuk Pięknych za r. 1901 s. 111, 1902 s. 11, 1925 s. 29, 52, 1926 s. 8/9, 45, 60, 62, 65, 1927 s. 10, 13, 72, 1928 s. 62, 1929 s. 9, 55, 1933 s. 12, 130, 1934 s. 27, 1936 s. 11, 1937 s. 49; Stępień H., Artyści polscy w środowisku monachijskim w l. 1828–1914, Mater. źródłowe, W. 1994, Studia z historii sztuki, T. XLVII; – „Kraj” (Pet.) 1898 nr 12 (Bołoz-Antoniewicz J., Malarstwo polskie w Monachium i „Jednodniówka” monachijska), 1900 nr 13, 18, 20 (Clarus, Monachijczycy nowocześni, obrazy i ludzie), 1903 nr 16, 17; „Świat” 1911 I półr. nr 12 s. 6 (Sztuka nad Wilią), 1914 nr 5 s. 7 (Wankie W., Artysta litewski i jego album), 1927 nr 25 s. 22 (nekrolog); „Tyg. Ilustr.” 1893 II półr. nr 14 s. 196, nr 15 s. 238, 1894 I półr. nr 10 s. 147, nr 16 s. 255, nr 17 s. 271, II półr. nr 33 s. 109, 1896 I półr. nr 8 s. 158, nr 12 s. 238, nr 15 s. 297, II półr. nr 28 s. 541 (Tetmajer K., Z polskich pracowni w Monachium), nr 32 s. 633, 1897 I półr. nr 16 s. 318, 426, 495, II półr. nr 41 s. 814, 1898 I półr. nr 21 s. 417, nr 25 s. 498, 1899 I półr. nr 15 s. 298, II półr. nr 31 s. 614, 1900 II półr. nr 38 s. 753, 1902 I półr. s. 136, 1904 II półr. s. 557, 729, 1905 I półr. nr 12 s. 217, nr 16 s. 297, II półr. nr 50/51 s. 888–9, 1914 I półr. nr 13 s. 251 (Piątkowski H., Siestrzencewicz i jego album); „Wędrowiec” 1896 I półr. nr 21 s. 413; – IS PAN: Mater. do Słown. Artystów Pol.

Róża Biernacka

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.