INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Kazimierz Schiele  

 
 
1890-09-27 - 1956-05-16
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Schiele Kazimierz (1890–1956), taternik, alpinista, narciarz, działacz sportowy. Ur. 27 IX w Warszawie, był synem Kazimierza Ludwika (zob.) i Anny z Temlerów, bliźniaczym bratem Aleksandra (zob.).
Od dzieciństwa S. chodził po Tatrach, a od r. 1905 zaczął uprawiać systematycznie turystykę wysokogórską w Tatrach Wysokich, na ogół w towarzystwie brata Aleksandra i tych samych co i on tatrzańskich przewodników-górali. W r. 1908 został przyjęty do Sekcji Turystycznej (ST) Tow. Tatrzańskiego (TT). W okresie przed pierwszą wojną światową S. należał do najaktywniejszych taterników polskich. Przeszedł wiele dróg wspinaczkowych zaliczanych wówczas do najtrudniejszych: dokonał m.in. drugiego całkowitego przejścia Grani Wideł od Łomnicy po Kieżmarski Szczyt (1911, z bratem Aleksandrem i Jędrzejem Marusarzem Jarząbkiem), poprowadził też kilka nowych dróg, np. na Mylną Przełęcz od wschodu i północną ścianą Gąsienicowej Turni (1909, z Wojciechem Tylko-Suleją) oraz wspomnianą w życiorysie brata Aleksanda – na Małą Buczynową Turnię (1911). Brał udział jako ochotnik w wielu akcjach ratunkowych Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR), z którym był związany od jego powstania w r. 1909 (członkiem zwyczajnym został w r. 1945). Przed pierwszą wojną światową S. ukończył szkołę realną i II semestr w Instytucie Technicznym w Warszawie. Od r. 1909 studiował budowę maszyn w Wyższej Szkole Technicznej (die Technische Hochschule) w Wiedniu, zdając I egzamin państwowy w grudniu 1913, a II egzamin państwowy – w marcu 1918 i uzyskując świadectwo złożenia egzaminów. W Austrii uprawiał wysokogórską turystykę narciarską i skalną wspinaczkę w Alpach; podobnie jak i brat uczył się w r. 1910 jazdy na nartach w Hohenbergu, w szkole M. Zdarsky’ego. Należał, wraz z bratem, do współzałożycieli działającego w l. 1912–14 narciarskiego klubu «Cap» (względnie CAP). Dokonał z kolegami klubowymi i w większości z bratem Aleksandrem przeszło stu wejść szczytowych, narciarskich oraz turystycznych i wspinaczkowych w Alpach Styryjskich, w Niskich i Wysokich Taurach, w Stubaier Alpen, w Tyrolu, w Alpach Bawarskich i w Alpach Szwajcarskich. W r. 1918 S. ożenił się z poznaną w czasie wiedeńskich studiów Austriaczką Hertą Baltzer. Jako prezent ślubny S. otrzymał od ojca na własność willę «Mazowiecka». Skróconą służbę wojskową odbył w Kompanii Wysokogórskiej w Zakopanem, pełniąc funkcję instruktora narciarstwa.
W r. 1920 S. osiadł w Zakopanem na stałe. W r. 1921 założył tam pierwszą w Polsce mechaniczną wytwórnię nart pod firmą «Bracia Schiele i Spółka». Od r. 1923 zakład mieścił się przy ul. Kasprusie. Ta nowocześnie wyposażona fabryka odegrała ważną rolę w rozwoju polskiego narciarstwa. Produkowała do 3 tys. par nart i 1 tys. sanek rocznie. Sprzęt ten, wytwarzany z czasem na podstawie wzorów szwedzkich, nie ustępował zagranicznemu. Na nartach tej firmy odnosili sukcesy najwybitniejsi narciarze polscy: Stanisław Marusarz, Bronisław Czech, Stanisław Skupień, Józef Daniel Krzeptowski, Jan Kula, Józef Marusarz i wielu innych. Wytwórnia produkowała też nieopłacalne ekonomicznie narty skokowe, tylko dla ułatwienia rozwoju tej konkurencji narciarskiej w Polsce. S. rozdał wybijającym się zawodnikom i uzdolnionej młodzieży góralskiej tysiące par nart. Subsydiował też akcje na rzecz rozwoju narciarstwa wśród dzieci zakopiańskich, organizowane przez Kornela Makuszyńskiego. Przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego S. uprawiał w Tatrach i Beskidach turystykę narciarską, dokonując wielu przejść wyczynowych na nartach, m.in. w ciągu 16 godzin pokonał trasę: Zakopane – Hala Goryczkowa – Kasprowy Wierch – Sucha Przełęcz – Dolina Wiercicha – Zawory – Ciemnosmreczyny – Wrota Chałubińskiego – Morskie Oko – Świstówka – Dolina Pięciu Stawów – Zawrat – Hala Gąsienicowa – Zakopane (od 25 III 1926 z Henrykiem Bednarskim).
S. uprawiał też (1912–37) narciarstwo zawodnicze. W konkurencjach biegowych i zjazdowych był jednym z najlepszych zawodników zakopiańskiej Sekcji Narciarskiej (SN) Polskiego Tow. Tatrzańskiego (PTT). Startował 133 razy w różnych zawodach narciarskich, w tym 36 razy za granicą. M.in. zajął I miejsce w biegu na 18 km w klasie seniorów w r. 1927 na mistrzostwach Republiki Czechosłowackiej w Karkonoszach (Nový Svět) i II miejsce na takich samych zawodach w r. 1929. W r. 1933, w Westerowie (Czechosłowacja), dwukrotnie był zwycięzcą: w biegu na 18 km i biegu zjazdowym.
S. należał wraz z bratem Aleksandrem do grupy działaczy, którzy reaktywowali zakopiańską SN PTT w r. 1919, od początku działał w jej zarządzie, a następnie przez blisko dwadzieścia lat pełnił funkcję jej prezesa. W tym samym czasie pracował na różnych stanowiskach w kolejnych zarządach podhalańskiego okręgu Polskiego Związku Narciarskiego (PZN). Był sędzią narciarskim (związkowym i międzynarodowym), kierownikiem sportowym ok. 30 zagranicznych wyjazdów polskich narciarzy i instruktorem narciarstwa (ok. 40 kursów narciarskich dla początkujących i zaawansowanych). W l. 1921–4 był członkiem zarządu ST PTT. Przyznano mu także godność członka honorowego PZN.
W l. międzywojennych S. uprawiał również szybownictwo w Aeroklubie w Nowym Targu. W r. 1934 zdobył w tej dyscyplinie, jeden z pierwszych w Polsce, sportową «kategorię C». Rodzina S-a należała do elity towarzyskiej Zakopanego, a willa «Mazowiecka» była w l. międzywojennych jednym z ośrodków życia sportowego i kulturalnego miasta.
W czasie wojny wytwórnię nart w Zakopanem przejęli Niemcy. S. był aresztowany; po zwolnieniu ukrywał się w Warszawie, gdzie był czynny w konspiracji i brał udział w powstaniu warszawskim 1944 r. W jego willi «Mazowiecka» w Zakopanem przechowywano broń i amunicję partyzantów Armii Krajowej «Kurzawy» (Tadeusza Studzińskiego).
Zaraz po wojnie S. usiłował rozwinąć produkcję w wytwórni nart. W r. 1948 przeszła ona jednak w ręce Izydora Łuszczka i Józefa Bracha, a w r. 1950 została upaństwowiona i wchłonięta przez Zakopiańską Wytwórnię Nart. S. pracował w niej jakiś czas jako kierownik wydziału smarów, a później jako robotnik.
W r. 1945 S. powrócił do pracy organizacyjnej w zakopiańskim narciarstwie; został pierwszym prezesem tamtejszej SN PTT. W r. 1949 S. uległ wypadkowi narciarskiemu, który spowodował uraz kręgosłupa, w następstwie chorobę Parkinsona i inwalidztwo. Zmarł 16 V 1956 w Zakopanem i tam, na Nowym Cmentarzu, został pochowany. Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1931).
Żona S-a Herta z domu Baltzer była w 1. poł. l. międzywojennych jedną z czołowych zawodniczek narciarskich zakopiańskiej SN PTT i wybijającą się automobilistką, znaną jako Hanna (bądź Anna) Schiele (w l. 1926–30 wygrała dwukrotnie samochodowy Rajd Pań, organizowany przez Automobilklub Polski, i jeden z górskich wyścigów do Morskiego Oka). Z małżeństwa tego miał S. syna Tadeusza (zob.) i córkę Danutę (ur. 1924), zamężną Semadeni, znaną taterniczkę, która po r. 1948 wyjechała z mężem do Szwajcarii i zamieszkała w Genewie. W jej posiadaniu znajduje się część dokumentów i pamiątek rodziny Schielów.

Enc. tatrzańska (fot.); Narciarstwo. Zarys encyklopedyczny, Red. G. Młodzikowski, A. Ziemilski, W. 1957; Szulc E., Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie, W. 1989; Długołęcka L., Pinkwart M., Zakopane. Przewodnik historyczny, W. 1988; Paryski W.H., Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki, W. 1951–83 I–XXV; Pinkwart M., Zdebski J., Nowy Cmentarz w Zakopanem. Przewodnik biograficzny, W.–Kr. 1988; – Chwaściński B., Z dziejów taternictwa. O górach i ludziach, W. 1979; Fredro-Boniecki A., Historia narciarstwa polskiego 1907–1914, „Narciarstwo Pol.” 1925 s. 46–7; Gentil Tippenhauer W., „Zakopanoptikon” i „Wielki dzień” Andrzeja Struga, „Wierchy” 1958 s. 198; Kapeniak J., Tatrzańskie diabły, W. 1971; Krygowski W., Polskie Towarzystwo Tatrzańskie a rozwój narciarstwa w Polsce, tamże 1948 s. 123, 126, 130; Mikulski M., Zakopane kolebką produkcji nart w Polsce, tamże 1986 s. 188–90; Pamiętnik jubileuszu trzydziestolecia Sekcji Narciarskiej Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego przy Oddziale Zakopiańskim PTT., 1937, Zakopane [1937] s. 21, 24–6; Zakopane. Czterysta lat dziejów,. Pod red. R. Dutkowej, Kr. 1991 I–II; Ziemba Z., Śladami dwóch desek. Zarys dziejów narciarstwa, Kr. 1955; – Goetel F., Patrząc wstecz, Londyn 1966 s. 81–2, 107, 131–2; Rocznik polskiego przemysłu i handlu 1938, W., poz. 11793; Schiele A., Kazimierz Schiele, „Taternik” 1958 nr 2 s. 50 (fot.); tenże, Polacy w Alpach Austriackich przed pół wiekiem, tamże 1962 s. 30–1; Schiele T., W cieniach chmur, Kr. 1987 s. 11, 80, 83, 86; Zieliński D. (i Gentil Tippenhauer W.), W stronę Pysznej, Wyd. 3, W. 1976; – „Wierchy” 1956 s. 213 (nekrolog); – Informacje z Universitätsarchiv der Technischen Universität w Wiedniu (z 22 IV 1994); – Informacje i archiwum Józefa Nyki z W. (dokumenty związane z życiem oraz działalnością sportową i organizacyjną S-go); – Informacje Jana Rippera z Zakopanego; – Długołęcka L., Pinkwart M., Zakopane od A do Z [w druku, w wydawnictwie «Sport i Turystyka», 1990].
Andrzej Matuszyk

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Aleksander Schiele

1890-11-27 - 1976-04-06 taternik
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Bolesław Bierut

1892-04-18 - 1956-03-12
działacz komunistyczny
 

Mieczysław Czechowicz

1930-09-28 - 1991-09-14
aktor filmowy
 

Wojciech Juliusz Siemion

1928-07-30 - 2010-04-24
pedagog
 

Stefania Zahorska

1890-04-25 - 1961-04-06
literatka
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Kazimierz Sosnowski

1875-01-26 - 1938-08-24
zoolog
 

Kazimierz Sterling

1875 - 1933-04-26
adwokat
 

Wojciech Dzieduszycki

1848-07-13 - 1909-03-23
polityk
 

Franciszek Ksawery Pusłowski

1875-06-16 - 1968-07-08
ziemianin
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.