INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Adam Maurizio      Adam Maurizio, wizerunek na podstawie fotografii.
Biogram został opublikowany w 1975 r. w XX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Maurizio Adam (1862–1941), botanik, bromatolog, profesor Politechniki Lwowskiej i Uniw. Warsz., w młodości działacz socjalistyczny. Ur. 26 IX w Krakowie, był synem Parysa (zob.) i Marii ze Spargnapanich, bratem Jana (zob.) i Edwarda (zob.). Nauki pobierał najpierw w domu. W początkach lat osiemdziesiątych związał się z działalnością socjalistyczną w Krakowie. W raportach krakowskiego komisarza policji J. Kostrzewskiego był wtedy wymieniany jako subiekt księgarski i buchalter. W r. 1883 był dwukrotnie aresztowany, najpierw za udział w grupie socjalistycznej Kazimierza Janowicza, później w maju za udział w wydrukowaniu i kolportażu nielegalnej „Odezwy socjalistów polskich zachodniej Galicji” wydanej w Krakowie w t.r. Osadzony w więzieniu Św. Michała, został w sierpniu t.r. skazany na cztery miesiące ścisłego aresztu i wydalenie z granic Austrii. Udał się do ojczyzny rodziców, Szwajcarii, gdzie w miejscowości Chur złożył maturę, a następnie studiował przyrodoznawstwo na uniwersytecie w Zurychu (1888–9), Genewie (1889–90) i Bernie (1890–4), gdzie doktoryzował się na podstawie pracy o pasożytujących na rybach grzybkach wodnych z rodziny Saprolegniaceae; z tego zakresu opublikował jeszcze kilkanaście prac, z których jedną odznaczyło medalem i nagrodą w r. 1899 Niemieckie Tow. Rybackie. W Szwajcarii nie zerwał swych związków z ruchem socjalistycznym. Pisywał m. in. do „Przedświtu”, a w l. 1891–3 ogłosił w teoretycznym organie niemieckiej socjaldemokracji „Die Neue Zeit” kilka artykułów dotyczących sytuacji społecznej we Włoszech, m. in. artykuł De Amicis und sein Sozialismus (1891/2 nr 46), co pozostawało w związku z pobytem M-a w Rzymie w l. 1891–2. Był czynny w szeregach szwajcarskiego ruchu socjalistycznego i m. in. uczestniczył jako delegat berneńskiego Związku Robotniczego w międzynarodowym kongresie socjalistycznym w Zurychu w r. 1893; tam zetknął się z F. Engelsem. W okresie pobytu w Rzymie poznał A. Labriolę, z którym pozostawał następnie przez wiele lat w kontakcie korespondencyjnym. W okresie 1892–4, kiedy Labriola obawiał się, iż jego korespondencja jest przez policję kontrolowana, wysyłał swoje listy do Engelsa na adres M-a, który z kolei przekazywał je Engelsowi do Londynu. Do r. 1895 opublikował 12 prac socjologicznych w duchu socjalistycznym dotyczących komunizmu i socjalizmu agrarnego w Szwajcarii i we Włoszech oraz ruchu robotniczego w tych krajach. W tym też czasie pozostawał w politycznych kontaktach z B. Limanowskim, L. Marchlewskim, R. Świętochowskim, S. Bądzyńskim i J. Piltzem.

Potem M. odszedł od działalności politycznej, uważał się za bezpartyjnego radykała, ale problem walki o byt i swoiście pojętej walki klas przewijał się w całej jego działalności przyrodniczej. W l. 1895–8 pracował jako asystent stacji sadowniczej, ogrodniczej i uprawy winorośli w Wadenswill pod Zurychem, w l. 1898–1900 jako asystent instytutu doświadczalnego związku młynarskiego w Berlinie, w l. 1900–7 jako asystent-botanik stacji chemiczno-rolniczej wydziału rolnego politechniki w Zurychu, gdzie habilitował się w r. 1906 z botaniki technicznej. W Zurychu był wtedy uważany jeszcze wciąż za socjalistę i organizacyjnie związanego z tamtejszą sekcją Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy. W r. 1907 objął katedrę botaniki i towaroznawstwa na Wydziale Chemicznym Politechniki we Lwowie (od r. 1911 jako profesor zwycz.). W r. 1926 przeszedł w stan spoczynku w związku z chorobą oczu, a zarazem Uniw. Warsz. obdarzył go tytułem profesora honorowego. W r. 1927 objął jako zastępca profesora zakład nauki o środkach spożywczych na Wydziale Farmaceutycznym Uniw. Warsz., gdzie pracował do czasu utraty oka w r. 1935. Potem przeniósł się do córki do Berna i do kraju już nie wrócił. W ankiecie autobiograficznej wypełnionej dla Polskiego Słownika Biograficznego w r. 1933 w rubryce zawierającej pytanie «Ważniejsze przeżycia, zwłaszcza te, które ukształtowały umysł i charakter piszącego lub wpłynęły na jego losy», odpowiedział: «Socjalista. Dzisiaj radykał nie należący do żadnej partii».

M. był wybitnym uczonym o europejskim autorytecie, szerokich międzynarodowych kontaktach oraz płodnym pisarzem. Jego dorobek publikacyjny obejmuje ponad 100 artykułów oraz 21 większych prac naukowych, napisanych w większości po niemiecku, kilkanaście po polsku, kilka po francusku i włosku. Początkowo nic nie zapowiadało jego kariery botanicznej. Po doktoracie zdawało się, że skupi się na podbudowanej botaniką patologii ryb, gdzie odkrył przyczyny wielu nie opanowanych dotąd chorób rybich oraz ikry, a także interesował się chorobami pszczół. Na tory badania żywności i środków spożywczych wkroczył dopiero w Berlinie i tej dziedzinie pozostał wierny do końca, stając się jednym z twórców nowoczesnej bromatologii, przez którą rozumiał naukę o składzie chemicznym, strawności, przyswajalności i wartości odżywczej środków spożywczych, ich produkcji, przetwórstwa i konserwowania. Sam zainicjował osobną gałąź tej nauki – historię pożywienia oraz rozwoju pojęć o właściwym odżywianiu się ludzi w różnych rejonach świata. Główne jego dzieła z tego zakresu powstały – niezależnie od języka publikacji – w Polsce, z którą do końca pozostawał w żywym kontakcie.

Twórczość bromatologiczna M-a dotyczyła pożywienia roślinnego (Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym, W. 1926, Berlin 1927, Paryż 1932), znaczenia zbóż dla pożywienia ludzi (m. in. cenne prace o rozmieszczeniu glutenu w ziarnkach pszenicy, fermentacji ciasta, szkodnikach zboża), analizy pasz – głównie zbóż, otrąb oraz właściwego składu pasz dla poszczególnych gatunków zwierząt; młynarstwa i piekarstwa (Młynarstwo i piekarstwo, Lw. 1910, Hannover 1909), przy czym ocenił metody młynarskie Steinmetza oraz badał powierzchniową absorpcję gazów przez produkty młynarskie; botaniki technicznej (Technika a rośliny użyteczne, Lw. 1911, Botanika techniczna, W. 1927, w „Poradniku dla samouków” – VII 375–409, Surowce roślinne, W. 1939), środków konserwujących oraz metod przechowywania produktów żywnościowych, wreszcie gorzelnictwa (Historia napojów fermentacyjnych, W. 1938, Berlin 1933, poza tym w rękopisie Historia zwyczajów pijackich), gdzie dał plastyczny obraz używek i sposobów zaspokajania namiętności do napojów alkoholowych, odurzających czy kojących. Wykraczał też poza bromatologie, pisząc o stanie politechnik austriackich („Czas. Techn.” 1912), rozprawy z teorii nauk rolnych (Teorie rozwoju rolnictwa, „Kosmos” 1922 s. 145–203, Lozanna 1928) czy z socjologii ludów pierwotnych (Nauka i ludy pierwotne, Lw. 1928, W. 1928). Wyniki jego prac nad środkami konserwującymi weszły w skład szwajcarskiego kodeksu żywnościowego. Był członkiem Lwowskiego Tow. Naukowego, Tow. Przyrodników im. Kopernika, szwajcarskiego i niemieckiego towarzystwa botanicznego, towarzystwa przyrodniczego w Zurychu. Zmarł 4 III 1941 w Bernie.

W małżeństwie z Heleną z Landauów miał córkę Annę, dr. filozofii i fitopatologa w Bernie, oraz syna Juliusza, architekta w Bazylei.

 

W. Enc. Powsz., (PWN); Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Peretiatkowicz–Sobeski, Współczesna kultura pol.; Who’s who in Central and East Europe 1933/34, Zurich 1935; – Haecker E., Historia socjalizmu w Galicji i na Śląsku Cieszyńskim, W. 1938 I 294; Krzymowski R., Das Werk von Adam Maurizio, „Landwirschaftl. Jahrbücher” 1929 s. 525–36; Manteuffel T., Uniwersytet Warszawski w latach 1915/16–1934/5. Kronika, W. 1936 s. 80; Politechnika Lwowska, jej stan i potrzeby, Lw. 1932 s. 24, 146; Rembieliński R., Kuźnicka B., Historia farmacji, W. 1972 s. 164; Volkart A., A. Maurizio 1862–1941, „Verhandlungen der Schweitzer. Naturforschenden Gesellschaft” (Basel) 1941 s. 389–94 (bibliogr. prac, fot.); Berichte d. Deutschen Botanischen Gesellschaft, 1927 s. 302 (bibliogr.), 1932 s. 372–3; Drobner B., Bezustanna walka, W. 1962; Krakowski komisarz policji na służbie carskiego wywiadu, Zebrał L. Baumgarten, Kr. 1967; Krzywicki L., Moje wspomnienia, W. 1957 I; Labriola A., Korespondencja, W. 1966; Limanowski B., Pamiętniki, W. 1958 II; Programy Politechniki Lwowskiej, 1906–26; Sprawozdania Tow. Naukowego Lwowskiego za rok 1921, Lw. 1922 nr 3 s. 347–50 (bibliogr.); – „Farmacja Pol.” 1957 nr 12 s. 309–11 (W. Rusiecki, fot.); „Journal für Landwirtschaft” 1925 (bibliogr.); „Kosmos” 1927 t. 1 jubileuszowy s. 26; „Nauka Pol.” T. 9: 1928 s. 22; „Problemy” 1953 nr 7 s. 486–7 (J. Muszyńska, fot.); „Przedświt” 1883 nr 20, 24; „Sad i Owoce” R. 1: 1933 nr 6 s. 225; „Z Pola Walki” 1963; – Materiały Red. PSB.

Stanisław M. Brzozowski

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Parys Maurizio

1813-04-05 - 1890-11-11 właściciel cukierni
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jerzy Lipman

1922-04-10 - 1983-11-11
operator kamery
 

Czesław Kaczmarek

1895-04-16 - 1963-08-26
biskup kielecki
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Jan Maurycy Kamiński

1844 - 1907-10-30
literat
 

Antoni Serbeński

1886-12-13 - 1957-03-05
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.