Śwircz Adam zwany Jarosz z Husiatyna i Olchowca h. Świerczek (zm. ok. 1518), chorąży kamieniecki.
Był zapewne synem Jana Śwircza z Wachniowiec i Husiatyna, występującego w źródłach w l. 1458—75. Mógł być zatem wnukiem podkomorzego Piotra Adamkowicza Śwircza ze Świrczkowiec i Wachniowiec (zob.), lub Jurka Świrczowicza ze Świrczkowców, podczaszego kamienieckiego w r. 1439. Siostrami Ś-a były: Katarzyna, wydana przed r. 1486 za mąż za Klemensa Nieświeskiego, oraz przypuszczalnie Helena, przed r. 1475 żona Mikołaja Kuropatwy, a następnie przed r. 1486 Andrzeja Nieświeskiego, i Zofia, poślubiona Zygmuntowi Niezborskiemu.
Współcześnie występowało trzech Adamów ze Świrczowiec, bądź zwanych Świrczami, z którymi w historiografii identyfikowano Ś-a; wydaje się jednak, że błędem było utożsamianie go z Adamem ze Świrkczowiec, który po raz pierwszy wystąpił w źródłach w l. 1471 i 1474 w listach świadków dokumentów sądu ziemskiego w Kamieńcu Podolskim, a jako Adam z Dunajowiec, stolnik kamieniecki, został wymieniony w spisie urzędników ziemskich Król. Pol., sporządzonym między r. 1482 a 1484 w kancelarii królewskiej. To jego (a nie Ś-a) żoną była Wichna «de Msciskow» i z Niższego Stawu, dziedziczka części Stupiniec. W r. 1493 odnotowano go jako właściciela Stupińców. Jednak Adama, stolnika kamienieckiego, w przeciwieństwie do Ś-a, źródła nie odnotowały pod nazwiskiem, za to zawsze określano go odmiejscowo, poza tym Ś. i jego potomkowie nigdy nie mieli własności w Dunajowcach i Świrczkowcach. Wiadomo, że Ś. występował w źródłach bez urzędu w czasie, gdy Adam ze Świrczowiec posiadał już urząd stolnika kamienieckiego. Wykluczyć należy także identyfikację Ś-a z pochodzącym z przemyskiej gałęzi rodu Świerczków Adamem z Orzka (zm. może przed 1501), synem sędziego ziemskiego przemyskiego Henryka z Orzka, łowczym przemyskim od r. 1465, właścicielem Duńkowiec w ziemi przemyskiej, odnotowanym bez wzmianki o urzędzie jako Adam ze Świrczkowiec w umowie z kaszt. halickim Andrzejem Fredrą z Pleszowic i jego bratem Janem o zamianę Duńkowiec na Frydrowce na Podolu, potwierdzoną 30 III 1470 przez sąd ziemski w Kamieńcu Podolskim. Ś. z pewnością nigdy nie był właścicielem Duńkowiec.
Pierwsza pewna wzmianka o Ś-u, występującym pod nazwiskiem i piszącym się z Husiatyna, pochodzi z wystawionego 6 VIII 1483 pozwu przed sąd ziemski halicki w sprawie dotyczącej jego rozliczeń posagowych wobec siostry, Katarzyny. Ponownie Ś., pisząc się z Olchowca, pojawił się w zapisce w księdze ziemskiej halickiej 26 VII 1491 w sprawie wwiązania go przez Jana Buczackiego do wsi Snowidów w ziemi halickiej, tytułem zabezpieczenia długu. Ś. został odnotowany po raz pierwszy jako chorąży kamieniecki 22 X 1507 w gronie asesorów w sądzie w Kamieńcu Podolskim. W r. 1512 wystąpił z przydomkiem Jarosz, procesując się wraz z innymi przedstawicielami szlachty podolskiej o lasy z mieszczanami kamienieckimi. T.r. został również odnotowany jako opiekun Anny i Konstancji, córek zmarłego podkomorzego kamienieckiego Andrzeja Śwircza z Nowodworu (zob.), dziedziczek rozległego majątku Świrczów, piszących się z Biedrzychowa i Gródka. Ponownie pisząc się z Olchowca, znalazł się w gronie urzędników ziemskich Podola, których 4 VI 1517 w Wilnie król Zygmunt I zakazał pozywać przed sąd grodzki w Kamieńcu Podolskim w sprawach innych niż dotyczących czterech artykułów starościńskich, aż do rozstrzygnięcia sprawy przez komisarzy królewskich.
Podstawę majątku Ś-a stanowił dzierżony w zastawie kompleks królewszczyzn po obu stronach rzeki Smotrycz, obejmujący Husiatyn i Czabarowce (w 2. poł XV w. dowodnie we władaniu jego ojca), a także Olchowiec (obecnie Vilchivci) i Kutkowce. W r. 1516 Zygmunt I wyraził zgodę na wykupienie tych dóbr z rąk Ś-a przez star. kamienieckiego Stanisława Lanckorońskiego. Do wykupu jednak nie doszło, a w r. 1518 władca zezwolił Ś-owi, by przeniósł sumy zapisane na Husiatynie, Kutkowcach i Bałwańcu na swych synów, Stanisława i Jana, przyrzekając utrzymać ich w dożywotnim posiadaniu tych dóbr pod warunkiem, że wniosą tam zamek. Własną wsią Ś-a było Zawale koło Kamieńca Podolskiego, które król zezwolił mu przenieść w r. 1518 na prawo niemieckie. Ś. zmarł między 20 III 1518, kiedy ostatni raz został odnotowany w źródłach jako żyjący, a 27 VIII 1519, gdy pojawił się jego następca na chorąstwie kamienieckim.
O żonie Ś-a brak informacji. Jego synowie poślubili córki Andrzeja Śwircza z Nowodworu: Stanisław (zm. przed 1522) Annę, a Konstancję Jan (zm. przed 1552), który dzięki temu przejął większość rozległych dóbr Świrczów z Nowodworu. Córka Ś-a Anna została wydana za mąż za Jana Dietrzycha.
Białkowski L., Urzędnicy ziemscy podolscy wieku XVI i początku XVII, „Roczn. Tow. Herald.” T. 8: 1926—7 s. 178; Boniecki, V 85—6 (Świerczkowie z Orzka), XIII 236; Urzędnicy, III/1, III/3 (Adam ze Świrczkowic utożsamiony ze Ś-em); Urzędnicy województwa podolskiego XV—XVIII wieku, Kr. 1994 (toż); — Dunikowski J., O rodzie Świerczków na Rusi w wieku XV i początkach rodziny Dunikowskich, „Kwart. Herald.” T. 10: 1931 nr 9 s. 205; Pułaski K., Stare osady w ziemi kamienieckiej i dziedziczące na nich rody podolskiej szlachty historycznej, „Przew. Nauk. i Liter.” R. 30: 1902 z. 6 s. 559, 562—4; — Akta grodz. i ziem., X nr 262, XVII, XIX; Dąbkowski P., Wiadomości o Archiwum Berehskiem Luba-Radzimińskich obecnie we Lwowie, Dod. I nr 6, „Przew. Nauk i Liter.” R. 46: 1918 z. 12 s. 1142; Matricularum summ., IV; — AGAD: BOZ, sygn. 32 s. 943, Metryka Kor., t. 14 k. 416, t. 23 s. 861, t. 30 k. 209v; Central’nyj deržavnyj istoryčnyj archiv Ukraїny w Kijowie: F. 37 op. 1 (Terr. Camenec.) spr. 1 k. 53v, 213v—14, spr. 2 k. 114; Central’nyj deržavnyj istoryčnyj archiv Ukraїny we Lw.: F. 9 op. 1 spr. 9 (Castr. Leopol.) s. 389, F. 181 op. 2 spr. 1653; L’vivs’ka naukova biblioteka im. V. Stefanyka we Lw.: F. 5 op. 3 spr. 2089; — Mater w posiadaniu autora: Wypisy J. Kurtyki do repertorium dokumentów podolskich do r. 1506.
Maciej Wilamowski