Tarnowski (z Tarnowa) Jan Amor młodszy h. Leliwa (zm. 1500), wojewoda sandomierski, wojewoda i kasztelan krakowski.
Ur. ok. r. 1416 lub 1417, gdyż wg informacji podanej przez Krzysztofa Warszewickiego w „De laudibus Joannis Tarnovii oratio” (Kr. 1585) miał w chwili śmierci 84 lata (wg W. Dworzaczka ur. między 1420 a 1430). Był wnukiem Jana (zm. 1409, zob.), synem Jana (zm. 1432 lub 1433, zob.) i pochodzącej z Czech Elżbiety ze Šternberka (zm. po 26 IX 1441 a przed 1 II 1448), bratankiem Spytka (zm. 1434 lub 1435, zob.) i Doroty, żony Marcina z Rytwian (zob.). Miał czterech braci: Jana Amora starszego i Jana Gratusa, poległych 10 XI 1444 w bitwie pod Warną, Jana Rafała (zm. 1481, zob.) i Jana Feliksa (zm. 1484, zob.) oraz siostrę Katarzynę (zm. po 1497), żonę Przecława z Dmosic (zob.), a później Stanisława zwanego Ligęzą z Gorzyc i Przecławia (zm. 1497, zob.).
T. i jego bracia kształcili się od 1. poł. r. 1433 pod opieką Grzegorza z Sanoka, sprowadzonego w tym celu do Tarnowa. Po kilku miesiącach wyjechali ze swym nauczycielem na dalszą naukę do Krakowa, gdzie bywali u królewiczów, Władysława i Kazimierza. Przed sądem ziemskim krakowskim bracia dokonali 30 IX 1437 podziału dóbr ze swymi braćmi stryjecznymi, Rafałem z Jarosławia i Wadowa (zob.), Janem (zm. 1442) i Spytkiem Jarosławskim (Spytkiem z Tarnowa) (zm. 1444, zob.), otrzymując: zamek i m. Tarnów, Krzyż (obecnie część Tarnowa), m. Rzochów, Wielowieś, Zdaków, Solec i Czarnocin w woj. sandomierskim, Krzeszowice (Krzyszowice, obecnie Skrzeszowice) i Stanisławice w woj. krakowskim z kluczem wsi, a ponadto kamienicę w Krakowie zwaną Gródkiem z przyległymi domami i placami przy ul. św. Mikołaja (Mikołajskiej), wieś Radzionków na Górnym Śląsku i królewską tenutę Ropczyce, którą wkrótce sprzedali. Dodatkowo umorzono wszystkie sprawy sądowe, toczące się między nimi a ich braćmi stryjecznymi oraz dokonano podziału skarbów rodzinnych. W r. 1441 T. z braćmi przejął z rąk matki zarząd majątkami; odstąpili jej m. Rzochów z dworem i przyległymi wsiami, Białkowem (obecnie Biały Bór) i Tuszymą, oraz z klucza tarnowskiego: Krzyż, Pawęzów, Szynwałd, Trzemeśnę i Łękawicę. Po śmierci Jana Amora starszego i Jana Gratusa pozostali bracia władali majątkiem wspólnie. Z braćmi Janem Rafałem i Janem Feliksem T. nadał 28 I 1446 sołectwo w Żukowicach Jaśkowi z Żukowic i potwierdził dawne przywileje dla mieszkańców tej wsi. Z bratem Janem Feliksem toczył w r. 1447 spór o sposób płacenia bp. krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu dziesięciny z dóbr klucza tarnowskiego, którą biskup (wg przywileju króla Kazimierza Wielkiego wydanego dla bp. Bodzęty) chciał pobierać w groszach praskich, a Tarnowscy, opierając się na przywileju bp. Jana Grota, uważali, że mogą ją uiszczać w gorszej monecie. Sąd polubowny na czele z arcybp. gnieźnieńskim Wincentym Kotem z Dębna rozstrzygnął t.r. spór po myśli Oleśnickiego. Tarnowscy odwołali się od wyroku i przy pośrednictwie Jana z Pilicy uzyskali w r. 1450 jedynie możliwość zapłaty zaległych dziesięcin w drobnej monecie. Po śmierci matki T. z braćmi dokonał 1 II 1448 podziału dóbr; niezadowolony z tych ustaleń Jan Feliks pozwał go przed sąd na rokach w Wiślicy, ale pozew 15 XI t.r. został uznany za bezzasadny.
W półr. letn. 1450 immatrykulował się T. na Uniw. Krak., lecz stopnia nie uzyskał. W czerwcu 1453 uczestniczył w sejmie walnym w Piotrkowie, podczas którego król Kazimierz Jagiellończyk potwierdził prawa i przywileje Korony. Jesienią t.r. wziął udział w wyprawie wojennej, poprowadzonej przez woj. krakowskiego Jana Tęczyńskiego przeciw księciu oświęcimskiemu Januszowi IV, który bronił się w zamku Wołek; zamku nie zdobyto, ale zmuszono księcia do sprzedaży księstwa za 20 tys. grzywien. Wg postanowień zjazdu w Nowym Mieście Korczynie w październiku 1456 T. oraz Jan Melsztyński, Grzegorz Branicki (z Branic), kaszt. radomski, i Jan Rytwiański, star. sandomierski, zostali zobligowani do zebrania połowy czynszów ze wszystkich dóbr królewskich i ziemskich z ziemi krakowskiej i Rusi, przeznaczonych na wojnę pruską i wykup ziemi oświęcimskiej; 3 III 1457 książę Janusz IV skwitował T-ego oraz Branickiego, J. Melsztyńskiego, kaszt. krakowskiego Jana z Czyżowa, star. rabsztyńskiego Andrzeja Tęczyńskiego i woj. sieradzkiego J. Rytwiańskiego z otrzymanej od nich sumy 50 tys. grzywien, za którą ostatecznie zgodził się sprzedać księstwo oświęcimskie. Wspomniani panowie skwitowali 4 III t.r. w Krakowie Grota z Ostrowa, tenutariusza kazimierskiego, z sum zebranych w ziemi lubelskiej, a 15 III zawarli umowę z kupcami norymberskimi, Konradem Kunczą i Sebastianem Fogelwederem z St. Gallen, na dostawę różnych rodzajów sukna i złotogłowia o wartości 8 tys. grzywien; towar, dostarczony do Torunia przez wyznaczonych pełnomocników i tam wyceniony, przekazano załodze malborskiej jako część zapłaty za wydanie stronie polskiej Malborka.
W maju 1458 uczestniczył T. w sejmie walnym w Piotrkowie, na którym uchwalono zwołanie do Gniewkowa pospolitego ruszenia przeciw zakonowi krzyżackiemu. We wrześniu 1459 wziął udział w kolejnym sejmie walnym piotrkowskim, gdzie z J. Rytwiańskim i J. Melsztyńskim wystąpił przeciw Kazimierzowi Jagiellończykowi, zmierzającemu do centralizacji i umocnienia władzy: 1 IX t.r. odmówili oni wejścia na miejsce obrad bez zapewnienia im bezpieczeństwa przez króla i członków rady, a następnie obwinili władcę o brak należytej troski o Polskę, przy jednoczesnym faworyzowaniu Litwy, której przekazano oderwaną od Korony ziemię łucką; zarzucili mu także chęć oderwania od Korony Podola. Gdy jednak T. otrzymał 4 II 1460 od króla przywilej zwalniający mieszczan tarnowskich z ceł krakowskich, zmienił stosunek do władcy, a nawet wszedł do grona dworzan królewskich; w marcu t.r. wsparł też monarchę, pożyczając mu na zaciąg wojsk oblegających Malbork 673 fl., które ten zobowiązał się zwrócić do Wielkanocy. W sporze o obsadę biskupstwa krakowskiego T., podobnie jak brat, Jan Feliks, stanął pod koniec t.r. po stronie królewskiego kandydata, bp. kujawskiego Jana Gruszczyńskiego, przeciw Jakubowi z Sienna, mianowanego przez papieża Piusa II i popieranego przez opozycję na czele z kaszt. krakowskim Janem Tęczyńskim. W nagrodę za lojalność dostał wiosną 1461 urząd kaszt. sądeckiego. Latem t.r. ruszył na wojnę z Zakonem. Gdy do rycerstwa zebranego w obozie pod Kamieniem koło Inowrocławia dotarła wieść o zamordowaniu w Krakowie Andrzeja Tęczyńskiego, przemówił 20 VIII t.r. w imieniu szlachty zgromadzonej pod namiotem królewskim; domagając się sprawiedliwości, wnosił «z ciężkim oburzeniem skargę na rajców i mieszczan krakowskich o niegodziwe i okrutne zabójstwo». Wysunięcie się T-ego na czoło protestujących było podyktowane nie tylko solidarnością szlachecką, ale także względami rodzinnymi, gdyż zabity był mężem jego krewnej, Jadwigi z Książa, a jej brat stryjeczny Spytek Melsztyński, «cudem» wówczas uniknął śmierci. T. wziął udział w sądzie w czasie trwania sejmu walnego w Nowym Mieście Korczynie i był jednym ze świadków wydanego 14 XII wyroku, skazującego sześciu znaczniejszych mieszczan krakowskich na śmierć, a miasto na odszkodowanie w wysokości 80 tys. grzywien na rzecz Tęczyńskich. Dn. 5 I 1462 występował w Krakowie jako jeden z sędziów sądu królewskiego, który wyrok nowokorczyński uprawomocnił przed królem.
Pod koniec stycznia 1462 został T. z woj. kaliskim Stanisławem Ostrorogiem wysłany przez Kazimierza Jagiellończyka do Pragi, do króla czeskiego Jerzego z Podiebradów, który zaproponował 5 II t.r. pośrednictwo w sporze polsko-krzyżackim. Posłowie zażądali gwarancji, że przysądzone będą Polsce ziemie: chełmińska, pomorska i michałowska, a uzyskawszy je, zawarli układ z Jerzym, który jako sędzia polubowny miał rozpatrzyć spór na zjeździe monarchów 15 V w Głogowie; do zjazdu jednak nie doszło. Po powrocie z Czech T. z Gruszczyńskim i bp. poznańskim Andrzejem Bnińskim oraz wojewodami poznańskim Łukaszem Górką i łęczyckim Piotrem Oporowskim (z Oporowa) został wysłany 21 III 1462 przez zjazd w Łowiczu w poselstwie do Płocka. Celem misji było skłonienie elit księstwa płockiego, by po bezpotomnej śmierci dwóch Piastów mazowieckich, książąt Siemowita VI i Władysława II, ziemie wiska, płocka, płońska, rawska, sochaczewska i zawkrzeńska oraz bełska i gostynińska, podporządkowały się Kazimierzowi Jagiellończykowi. Jedynym rezultatem poselstwa była zgoda dostojników mazowieckich na odbycie 2 V t.r. zjazdu w tej sprawie w Łęczycy; ostatecznie w grudniu udało się przyłączyć do Korony ziemie gostynińską i rawską. W styczniu 1463 uczestniczył T. w sejmie piotrkowskim, gdzie doszło do zakończenia konfliktu o biskupstwo krakowskie; przegrany Jakub z Sienna podporządkował się królowi. Pod koniec t.r. awansował T. na kaszt. wojnicką. W maju 1467 wziął udział w sejmie w Piotrkowie, gdzie jako jeden z gwarantów opieczętował dokument pokoju toruńskiego. Podczas obrad rady królewskiej w lipcu 1469 w Radomiu został z kaszt. sądeckim Stanisławem Wątróbką wyznaczony do prowadzenia rokowań w sprawie korony czeskiej dla królewicza Władysława Jagiellończyka. Do Pragi posłowie dotarli w sierpniu t.r. i wynegocjowali, że na październikowy sejm do Piotrkowa, na którym mieli zdawać sprawozdanie z misji, przybędzie poselstwo czeskie z prośbą o natychmiastową pomoc przeciw królowi węgierskiemu Maciejowi Korwinowi i pośrednictwo między królem czeskim a papieżem Pawłem II w zamian za zgodę na koronację Władysława jeszcze za życia Jerzego z Podiebradów. T. najpewniej należał do komisji powołanej 4 XI do rokowań z Czechami. Był także obecny w listopadzie 1470 na sejmie w Piotrkowie, gdzie król wydał ogólny przywilej ziemski, potwierdzający wszystkie przywileje jego poprzedników. Wg Dworzaczka T. towarzyszył w r. 1471 Władysławowi Jagiellończykowi w drodze do Pragi; wydaje się jednak bardziej prawdopodobne, że występującego bez urzędu w gronie dworzan «Jana Tarnowskiego» należy utożsamiać z jego bratankiem, Janem Feliksem zwanym Szramem (zm. 1507, zob.), który z pewnością uczestniczył w wyprawie. We wrześniu 1471 ruszył T. u boku królewicza Kazimierza na wyprawę po koronę węgierską. Wg Jana Długosza wykazał się odwagą i należał do tych dostojników, którzy mimo załamania się wyprawy doradzali królewiczowi wytrwanie do końca; jako jeden z dowódców został jednak obarczony winą za niepowodzenie przedsięwzięcia, a dodatkowo, przy obsadzie wakujących urzędów, król pominął żądania panów małopolskich. W konsekwencji znalazł się T. w grupie możnowładców obrażonych na władcę, którzy manifestując swoje niezadowolenie nie przybyli do Piotrkowa na wyznaczony na 1 V 1473 sejm, zwołany, by zatwierdzić ustalenia z królem węgierskim Maciejem Korwinem, poczynione dwa miesiące wcześniej w Nysie. Przeciw tym ustaleniom T. z Wątróbką i Dobiesławem Kmitą najostrzej sprzeciwiał się na rozpoczętym 6 VI t.r. sejmie w Radomiu. Wg Długosza dopiero po czterech tygodniach negocjacji król przejednał najbardziej zagniewanych panów i uchwały nyskie udało się przyjąć. Pogodzony z królem, otrzymał T. od władcy w listopadzie t.r. na sejmie w Opatowcu zapis 50 grzywien rocznego czynszu z żup wielicko-bocheńskich; poręczył wtedy za monarchę Janowi Baranowskiemu dług 800 fl., ubezpieczając go wwiązaniem do swych dóbr Łękawicy Wielkiej i Małej (obecnie Łękawica i Łękawka), Trzemeśny, Podgrodzia i Poręby. W lipcu 1475 uczestniczył w sejmie w Nowym Mieście Korczynie, na którym uchwalono rozporządzenie dotyczące nieobciążania beneficjów kościelnych rocznymi rentami. Wg Dworzaczka to T. na początku października t.r. był w orszaku królewny Jadwigi, zaręczonej z bawarskim księciem Jerzym; jednakże «Jana Tarnowskiego», wymienionego w orszaku przez Długosza (znów bez urzędu) oraz w relacji Hansa Seybolta von Hochstetten, należy raczej identyfikować z najstarszym synem T-ego, Janem Amorem (zm. 1514, zob.) lub jego bratankiem, Janem Feliksem zwanym Szramem. W kwietniu 1476 towarzyszył T. królowi w drodze na zjazd stanów Prus Królewskich do Malborka; uczestniczył w jego obradach i był świadkiem przyjęcia przez króla wielkiego mistrza krzyżackiego Henryka von Richtenberg. Po śmierci Kmity w sierpniu 1478 objął, najpewniej jesienią, urząd woj. sandomierskiego, ale już 30 V 1479, najprawdopodobniej na sejmie piotrkowskim, otrzymał po J. Rytwiańskim (zm. w r. 1478 lub 1479) urząd woj. krakowskiego. Z tym tytułem uczestniczył w lipcu 1479 w sejmie w Piotrkowie i był obecny podczas składania przysięgi królowi przez bp. warmińskiego Mikołaja Tungena. W październiku t.r. wziął udział w zjeździe w Nowym Mieście Korczynie, gdzie wielki mistrz krzyżacki Martin Truchsess, straciwszy poparcie króla Macieja Korwina, złożył hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi i oddał mu zajęte zamki pomorskie; T. był 12 X jednym ze świadków przyjęcia przez króla wielkiego mistrza pod opiekę i do rady kor. Z kaszt. krakowskim Jakubem Dembińskim (z Dębna) i bp. krakowskim Janem Rzeszowskim poręczył 27 X za króla dług 4 tys. fl., zabezpieczony przez monarchę w razie niezwrócenia tej sumy wwiązaniem ich w królewskie dobra sandomierskie. W r. 1480 z S. i R. Jarosławskimi oraz innymi dygnitarzami województw ruskiego i podolskiego, na prośbę lwowskich kupców, przyczynił się do ustanowienia na sejmiku ziemskim we Lwowie prawa, że zakupione i napiętnowane przez tych kupców woły nie mogą być przez nikogo zatrzymane i zajęte.
T. pojawił się u boku króla dopiero w r. 1485, gdy Kazimierz Jagiellończyk wrócił do Korony po pięcioletnim pobycie na Litwie. Towarzyszył mu 16 IX t.r. w Kołomyi, podczas składania hołdu przez hospodara mołdawskiego Stefana. Doszło wówczas do ostrego sporu między T-m a woj. poznańskim Maciejem z Bnina (Bnińskim) o przywilej niesienia przed królem berła; monarcha obydwu jednak odsunął od tego zaszczytu, powierzając go woj. sandomierskiemu S. Jarosławskiemu. T.r. uregulował T. handel żydowski w Krakowie, zabraniając Żydom pod karą konfiskaty i grzywny handlowania towarami wziętymi od kupców i zezwalając im jedynie na sprzedaż we własnych domach lub roznoszenie w dni targowe po mieście posiadanych od chrześcijan i niewykupionych w terminie zastawów. Razem z bp. Rzeszowskim i kaszt. krakowskim Jakubem z Dębna rozsądził skargę mieszczan Krakowa na wrocławskich kupców, nie szanujących ich prawa składu. W r. 1490 dostarczył do mennicy królewskiej 770 grzywien srebra do bicia monety. W grudniu t.r. objął wakującą od stycznia, po śmierci Jakuba z Dębna, kaszt. krakowską. Nominacja ta oraz różne operacje finansowe między T-m a królem i częste jego występowanie w charakterze świadka w monarszych dokumentach wskazują na ich wzajemne dobre stosunki. Nie wiadomo, czy T. brał udział w nieudanej wyprawie królewicza Jana Olbrachta po koronę węgierską, ale znalazł się 20 II 1491 w jego otoczeniu pod bezskutecznie obleganymi Koszycami, gdzie podpisano układ z wysłannikami króla czeskiego Władysława Jagiellończyka.
Wg Dworzaczka pod koniec życia Kazimierza Jagiellończyka T., podobnie jak marszałek kor. S. Jarosławski, początkowo sprzyjał sukcesji króla czeskiego Władysława; możliwe, że do opowiedzenia się po stronie Jana Olbrachta nakłonił go przybyły na początku kwietnia 1492 do Tarnowa Filip Kallimach. T. uczestniczył 27 VIII t.r. na zamku w Piotrkowie w jednomyślnej elekcji Jana Olbrachta. Ciesząc się z wyboru, w celu powiadomienia królewicza o dokonanej elekcji wysłał do Krakowa swego syna, Jana Amora, który odległość 180 km pokonał w ok. trzydzieści godzin. W październiku i listopadzie T. brał udział w sejmie koronacyjnym w Krakowie. Związany już wcześniej z Janem Olbrachtem, wszedł do grona jego najbliższych doradców. Mimo podeszłego wieku i zaawansowanej podagry, która uniemożliwiała mu chodzenie, przybył w lutym 1493 na sejm do Piotrkowa. Jesień 1495 spędził z dworem w Lublinie, gdzie prowadził z królem, bez świadków, długie rozmowy, zapewne dotyczące bieżącej polityki; z powodu choroby wnoszono go do komnaty królewskiej. W listopadzie t.r. był już w Tarnowie. Dopiero w marcu 1497 wybrał się do Sandomierza na przygotowania Jana Olbrachta do wojny z Turcją; w maju t.r. w Przemyślu przedłożył władcy do zatwierdzenia swe układy majątkowe z synami z pierwszego małżeństwa i w poł. czerwca pożegnał go we Lwowie. Na wyprawę bukowińską t.r. wysłał syna, Jana Aleksandra, który dostał się do niewoli i z niej nie wrócił. Wg Stanisława Orzechowskiego, biografa hetmana Jana Tarnowskiego, T. był przeciwny wojnie z hospodarem mołdawskim Stefanem, ale nie musi to być prawdą. Ostatnie lata życia spędził w Krakowie, rzadko odwiedzając Tarnów. Wiosną 1499 uczestniczył w sejmie krakowskim i był tam 15 IV t.r. jednym z gwarantów pokoju z hospodarem Stefanem, a 6 V uchwały o unii z Litwą.
W wyniku podziału dóbr, dokonanego 1 II 1448, po śmierci matki, wg zwyczaju praktykowanego w Polsce, T. jako najmłodszy otrzymał gniazdo rodowe, czyli zamek i m. Tarnów oraz wsie: Gumniska, Rzędzin, Skrzyszów, Szynwałd, Zalasowa, Lubcza, Trzemeśna, Łękawica Wielka i Mała (obecnie Łękawica i Łękawka), Poręba (Radlna), Nowy Dwór (Nowodworze), Podgrodzie, Tarnowiec, Klikowa, Grabówka i Barycz w ziemi sandomierskiej. Majątek T-ego znacznie się powiększył, bowiem przed r. 1468 najstarszy z braci, Jan Rafał, zrzekł się na rzecz jego i Jana Feliksa swych dóbr, na które składały się w ziemi sandomierskiej: Krzyż, Pawęzów, Śmigło, Lisia Góra, Żukowice Stare i Nowe, Luszowice, Czarnocin i części w Mękarzowicach i Kobierzynie oraz w ziemi krakowskiej: Krzeszowice (Krzyszowice, obecnie Skrzeszowice), Szczepanowice, Stanisławice i Polanowice, połowa Cikowic i Małego Piasku. Dobra te nie zostały podzielone między braci, wobec czego każdy z nich był właścicielem połowy poszczególnych osad. Ponadto T. z Janem Feliksem, a potem z bratankiem, Janem Feliksem zwanym Szramem, posiadał na Morawach, najpewniej dziedziczne po matce wsie Vražné i Životice (obecnie Životice u Nového Jičína). W maju 1480 wyraził zgodę na sprzedaż przez brata, Jana Feliksa, Radzionkowa w ziemi bytomskiej oraz wsi Dobieszowic, Tomkowic i Pyrzowic w księstwie siewierskim elektowi na biskupstwo lwowskie Janowi Długoszowi, kartuzom Zygmuntowi i Michałowi «de Gemnyaco» (Gemnice w Dolnej Austrii) i klasztorowi kartuskiemu na wzgórzu św. Stanisława na podkrakowskich Bielanach.
Powiększając dobra, kupił T. w ziemi krakowskiej w r. 1464 od Stanisława Kawalca z Węgrzc (Wielkich) za 220 grzywien część w Cikowicach, w r. 1477 od Katarzyny, żony Tomasza z Karsów, za 183 grzywny część w Kaczkowicach, w r. 1481 za 1 tys. grzywien od spadkobierców Bartosza z Ogrodzieńca, Stanisława Włodkowica z Kniehynic i Jaryczowa oraz Anny z Kniehynic, żony Jakuba z Felsztyna, wsie położone koło Tarnowa: Wierzchosławice, Gosławice, Ostrów i Komorów, w r. 1491 od Jana Theschnera za 400 fl., z prawem odkupu, połowę sołectwa w Bronowicach Polskich (obecnie Bronowice Małe, część Krakowa), a w r. 1494 od Jana Wierzbięty za 900 fl. Zdzięsławice koło Krakowa. Prowadził też ekspansję gospodarczą na Rusi. W ziemi sanockiej jeszcze w r. 1463 wziął w zastaw za 150 grzywien od Marcina Iwanieckiego wsie Postołów, Huzele i Wolę Postołową. W r. 1492 kupił za 4 tys. fl. od braci Mikołaja, Jana i Bartłomieja Frysztackich duży kompleks dóbr, w tym m. Jaćmierz z wsiami: Posadą Wielką i Małą, Wróblikiem, Bzianką i Bażanówką, który powiększył o dwie wsie królewskie, Trześniów i połowę Wróblika Szlacheckiego, wykupione od tenutariuszy Stanisława Derszniaka i Mikołaja z Zarszyna za zgodą Jana Olbrachta; od Mikołaja z Zarszyna w r. 1495 kupił dodatkowo sołectwo we Wróbliku za 90 grzywien. Przejął w r. 1492 od Anny, żony Drusiana z Kożuchowa, trzecią część Iwonicza (obecnie Iwonicz Zdrój) z dworem i fortalicją, dając jej w zamian 3 łany w Ządzynie (pow. pilzneński) oraz 333 grzywny i 16 gr. W r. 1494 król nadał mu drugą połowę Wróblika (zwanego też Targowcami) oraz odnowił przywilej, zezwalający mieszkańcom Jaćmierza na wyrąb drzew z lasów Orzechowa i Beska, należących do star. sanockiego. Od braci Mikołaja i Piotra Rzeszowskich nabył w r. 1494 kamienicę przy ul. Grodzkiej w Krakowie, a 5 I 1496 m. Denów (Dynów) z przyległymi wsiami: Hyżne, Harta, Szklary, Laskówka, Bochurzec (obecnie Bachórz), Łubna (obecnie Łubno), Niewiastka, Wiesioła (obecnie Wesoła), Izdebki, Chodorówka, Hłodne (obecnie Hłudno), Nozdrzec, Dylągówka, Ulenica (obecnie Ulanica), Siedliska, Wara, Dąbrówka i Wołodź (pow. sanocki) za część wsi Czechy (pow. proszowicki) i 15 tys. fl. Równocześnie dobra denowskie i jaćmierskie zapisał prawem wieczystym najmłodszemu synowi z drugiego małżeństwa, Janowi Amorowi (zm. 1561, zob.), i dla zabezpieczenia go w posiadaniu tych dóbr do pełnoletności, ustanowił jego opiekunami m.in. króla Jana Olbrachta i swą drugą żonę, Barbarę z Rożnowa. Dn. 12 VII 1496 kupił od Jakuba Kamienieckiego zwanego Swyrczem i jego żony Marty wsie w ziemi przemyskiej: Miżyniec, Boratycze i Struniowice (potem Stroniowice), dwa siedliska w Czartorii i łąkę w Wyrwnicach za połowę Bzianki z klucza jaćmierskiego i 2 tys. grzywien. Z dziećmi z pierwszego małżeństwa prowadził ostry spór o dobra szczebrzeszyńskie po ich matce, w który wmieszał się król, ustanawiając 2 V 1497 w Przemyślu wadium w wysokości 2 tys. grzywien dla zachowania pokoju między zwaśnionymi stronami. Posiadał też królewszczyzny: Kryg, Libusza i Binarowa (star. bieckie).
Majątek T-ego znacznie powiększyły posagi obydwu żon. Pierwsza, Zygmunta ze Szczebrzeszyna, wniosła mu m. Szczebrzeszyn z wsiami w pow. krasnostawskim: Bród, Michalew (obecnie Michalów), Bodaczów, Deszkowice Wielkie i Małe, Kulików, Złociec (obecnie Złojec), Wszepsów (Wszepców), Białobrzegi, Zarudzie, Bortatycze, Huta i Rozłopy, oraz w pow. pilzneńskim: Januszkowice, Glinik i Gogołów. Barbara z Rożnowa wniosła mu spuściznę po ojcu i bezdzietnych stryjach: zamek Rożnów nad Dunajcem i przyległe wsie Radziejowice (obecnie Radajowice), Zalesie, Zahołoszcze (Załogoszcze), Roztoka, Brzeziny, Łaziska, Przydonica, Glinnik, Jedlna (obecnie Jelna), Wiesiołka, Bartkówka, Posadowa i Podole, a także koło klucza tarnowskiego wsie w pow. pilzneńskim: Wiewiórka, Borowa, Jaźwiny, Zasów, Mokre, Nagoszyn, Korzeniów i Wolica, dobra na Rusi, nad Dniestrem koło Bóbrki, Stare Sioło z zamkiem, Budków, Podmonastyrze, Hlebowice, Dębowica, Suchodół, Olchowic, Łopuszna, Szołomyja i Hryńców. Fortuna T-ego składała się z czterech miast, trzech zamków, fortalicji oraz ponad dziewięćdziesięciu wsi i była największa w Małopolsce. Ponadto T. dzierżawił tenutę Uście Solne z przynależnymi wsiami, o czym wzmiankują źródła w r. 1471, oraz posiadał zapisy monarchy na dochodach z żup i starostw: w r. 1484 pobrał roczną pensję 100 grzywien oraz dodatkowo 50 grzywien z żup przemyskich, w r. 1485 łącznie 52 bałwany soli, 100 grzywien ze star. sieradzkiego, 100 grzywien z żupy drohobyckiej i 50 grzywien ze star. sanockiego, w r. 1486 z tenuty krzeszowskiej 100 grzywien i tyle samo z wiardunku pobieranego z ziemi kaliskiej, a w r. 1487 kolejne 40 bałwanów soli z żup.
T. gospodarował dobrze. W r. 1462 sprzedał za 250 grzywien z prawem odkupu w ciągu czterech lat Jarosławowi ze Służowa wieś Lubczę. W r. 1487 zastawił za 170 grzywien Stanisławowi Proszowskiemu Stanisławice i Cikowice, a Polanowice za 130 grzywien Piotrowi z Kaliny. Stanisławice i część Cikowic odstąpił w r. 1489 za 1300 fl. królowi, który włączył je do star. niepołomickiego. Z bratankiem Janem Feliksem zwanym Szramem sprzedał w r. 1491 Životice i Vražne za 1 tys. fl. Albrechtowi Starszemu ze Šternberka i Lukova, a w r.n. za 90 grzywien cztery jatki mięsne Stanisławowi Zalaszowskiemu, mieszczaninowi i rajcy tarnowskiemu. Nadał w r. 1489 Janowi Januszewskiemu za zasługi dom z łanem w Szczebrzeszynie, a swemu słudze Nikodemowi ze Spiczyna w r. 1494 wieś Zdzięsławice (pow. krakowski). W ramach transakcji rodzinnych w r. 1496 zastawił za 1200 fl. żonie Barbarze części we wsiach Krzeszowice, Polanowice, Szczepanowice i Czechy (pow. proszowicki). T. nie miał wielu procesów majątkowych i długów. W r. 1466 pozwał rektora Uniw. Krak. Andrzeja Grzymałę i władze uniwersyteckie o dom przy ul. Brackiej w Krakowie, nabyty od Melsztyńskich, zapewne z tytułu prawa bliższości; Uniwersytet utrzymał ten dom. Jako kaszt. krakowski w r. 1490 przyłączył siłą lasy położone nad Skawą i Glinnym Potokiem do dóbr myślenickich, stanowiących uposażenie kasztelanii; w r. 1496 król nakazał mu zwrócenie ich Mikołajowi z Zakliczyna, spadkobiercy Hanka, któremu lasy te nadał Kazimierz Wielki. W r. 1491 wytoczono T-emu i innym dzierżawcom dóbr królewskich w pow. lwowskim sprawę o zaleganie z podatkami z dóbr należących do żony Barbary.
Dbał T. o rozwój Tarnowa oraz o tamtejsze kościoły. Przyczynił się do odbudowy miasta, po zniszczeniach dokonanych w r. 1441 przez węgierskich zwolenników królowej-wdowy Elżbiety Luksemburskiej, oraz rozbudował i umocnił zamek. Nadał tarnowskim tkaczom przywilej na wyłączność produkcji płótna i sukna w mieście oraz okolicy (1456), a statuty cechom szewców (1457, 1493), krawców (1480), rzeźników (1494) i sukienników (1497). Na prośbę T-ego król w r. 1460 zwolnił kupców tarnowskich z ceł krakowskich. Kolegium wikariuszy kolegiaty tarnowskiej, erygowanemu przez bp. krakowskiego Tomasza Strzępińskiego, nadał w r. 1458 ołtarz św. Jana z opieką duszpasterską i dochodami, zastrzegając dla siebie i swej rodziny prawo patronatu i prezenty tego ołtarza, trzech wikarych, kustosza, kaznodziei niemieckiego i prebendy św. Bartłomieja. Zapewne pod wpływem kazań franciszkanina-reformatora Jana Kapistrana, który w r. 1453 nauczał w Krakowie, sprowadził z bratem Janem Rafałem w r. 1459 bernardynów do Tarnowa. Na przedmieściu wystawił im w r. 1468 murowany kościół i klasztor p. wezw. Matki Bożej Śnieżnej, otaczając kompleks murem i prawdopodobnie łącząc z zamkiem przejściem podziemnym; zakonnicy określali go we wspomnieniach klasztornych mężem «zasługującym na ustawiczne modły braci». Po kolejnym pożarze Tarnowa w r. 1494 zwolnił mieszkańców na dziesięć lat z wszelkich opłat i czynszów na rzecz dziedziców oraz uzyskał od króla zwolnienie mieszczan na dwadzieścia lat z połowy cła sandomierskiego. Odbudował zniszczoną przez pożar kolegiatę, wznosząc prezbiterium w stylu późnogotyckim i ozdabiając boczny, południowy portal herbami swych rodziców. Z jego czasów pochodzą też stalle, kielichy gotyckie i dwa bogato haftowane ornaty z herbami Leliwa i Korczak. W r. 1497 ufundował w kolegiacie nową altarię p. wezw. Bożego Ciała, zapisując na ten cel czynsz roczny z ław solnych w Tarnowie, a w r.n. ustanowił tam jeszcze jedną kanonię p. wezw. św. Barbary, uposażając ołtarz dochodami parafii p. wezw. św. Wojciecha w Wierzchosławicach.
T. cieszył się zaufaniem rodziny i innych możnych. W r. 1490 został opiekunem dzieci star. sandomierskiego Stanisława Pieniążka, był też w r. 1495 jednym z pełnomocników do dysponowania majątkiem na wypadek śmierci kaszt. zawichojskiego Spytka Melsztyńskiego. Przewidywany na współdziedzica ordynacji dóbr, utworzonej w r. 1469 przez R. Jarosławskiego na wypadek wymarcia tej części rodziny, poręczał często spłatę długów wwiązaniem we własne dobra. Bliskie relacje łączyły go z Morsztynami; w r. 1492 złożył z S. i R. Jarosławskimi oraz woj. ruskim Janem z Pilicy oświadczenie, że kupiec i rajca krakowski Jerzy Morsztyn wywodzi się z rodu Leliwa i na tej podstawie król go t.r. nobilitował. T. zmarł między 5 VI a 5 XI 1500 zapewne w Krakowie, został pochowany w kolegiacie tarnowskiej, blisko głównych drzwi wejściowych, gdzie jego najmłodszy syn, Jan Amor, ufundował mu renesansowy nagrobek. Wykonawcą testamentu T-ego była żona Barbara.
Pierwszą żoną T-ego była Zygmunta, córka Prokopa z Goraja, Stojanic i Szczebrzeszyna h. Korczak, której 10 X 1471 oprawił posag w wysokości 1 tys. grzywien na połowie swych dóbr: Tarnowie, Klikowej, Rzędzinie, Skrzyszowie, Szynwałdzie, Zalasowej, Lubczy, Trzemeśnej, Łękawicy Wielkiej i Małej (obecnie Łękawica i Łękawka), połowy Książa, Pawęzowa, Lisiej Góry, Śmigna, Żukowic i Luszowic. Miał z nią dwóch synów, Jana Amora i Jana Aleksandra (zm. w lub po 1497), dworzanina królewskiego (1496), oraz trzy córki: Elżbietę (zm. przed 1 III 1531), od ok. r. 1473 żonę Dobiesława Kurozwęckiego (zm. 1496, zob.), Katarzynę (zm. przed 5 VII 1496), wydaną przed 3 VI 1466 za Stanisława Kmitę (zob.), i Zofię w zakonie Reginę (zob. Tarnowska Zofia). Katarzynie wyznaczył posag w wysokości 300 fl., natomiast Zofii w r. 1490 zapisał 20 grzywien rocznie od sumy 1 tys. grzywien, zabezpieczonej na wsi Zdziesławice i na części wsi Czechy. Drugą żoną T-ego została przed 29 I 1486 Barbara z Rożnowa (zm. między 24 IV a 6 V 1517), wnuczka Zawiszy Czarnego, córka star. kolskiego Jana Zawiszyca z Rożnowa h. Sulima i Małgorzaty z Szafrańców h. Stary Koń, wdowa po podkomorzym chełmskim Stanisławie Tęczyńskim (zm. przed 5 III 1484), z którym miała cztery córki: Barbarę (zm. 1537 lub 1538), żonę Piotra z Nowego Miasta, Agnieszkę Beatę (zm. 1532), zamężną najpierw za Jakubem Siekluckim (zob.), potem za Janem Ciężkim Tarnowskim (zob.), Elżbietę (zm. 1532), żonę Stanisława Mieleckiego (zob.), i Dorotę (zm. po 11 X 1535), zamężną za Prokopem Ossolińskim, chor. lubelskim. W celu uniknięcia sporów w rodzinie T. 29 VI 1484 przekazał synom z pierwszego małżeństwa 12 tys. grzywien zapisanych na dobrach tarnowskich (z prawem patronatu kolegiaty w Tarnowie), klejnotach i ruchomościach z posagu ich matki oraz wwiązanie do tej części majątku jako jej jedynych spadkobierców. W zamian synowie ci ustanowili dożywocie na rzecz ojca na zapisanych dobrach; córki Elżbieta i Katarzyna, spłacone wcześniej z dóbr tarnowskich, potwierdziły ten układ. W r. 1486 żona Barbara z T-m doposażyła kościół w Starym Siole, ufundowany przez jej ojca, karczmą stojącą w środku wsi przy drodze do Lwowa, sadzawką i ogrodem. Była dobrodziejką kościoła szpitalnego p. wezw. Świętego Ducha w Krakowie, przekazując w l. 1490–9 na ufundowany przez siebie ołtarz św. Mikołaja 200 fl. dla ustanowienia przy nim aniwersarza i oficjum za zmarłych. Ze swoim pasierbem, Janem Amorem, toczyła spory o spadek po T-m, które umorzono w r. 1504. Została pochowana w kolegiacie tarnowskiej, gdzie zachował się jej nagrobek. Z tego małżeństwa T. miał syna Jana Amora (zm. 1561) i córkę Zofię (zm. po 27 I 1539), żonę Stanisława Szczęsnego Ligęzy z Bobrku i Gorzyc (zm. przed 13 IV 1535), burgrabiego zamku krakowskiego.
Warszewicki, panegirysta hetmana Jana Tarnowskiego, napisał o T-m, że odznaczał się rzadką wymową i umiejętnościami oddziaływania na słuchaczy. Dworzaczek scharakteryzował go jako człowieka ambitnego, żądnego władzy i zaszczytów, który piął się po szczeblach hierarchii raczej dzięki nazwisku, ogromnemu majątkowi i wpływom w Małopolsce, niż istotnym zasługom. T. miał niewątpliwie posłuch wśród mas szlacheckich, skoro wybierano go na reprezentanta całego stanu rycerskiego w kontaktach z królem.
Boniecki, VI, XIII; Długopolski E., Katalog archiwum kościoła N.P. Maryi w Krakowie, „Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej” t. 6: 1916 s. 138; Fastnacht A., Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu, Brzozów–Rzeszów–Kr. 1991–2002 V cz. 1–3 (Bachórz, Bażanówka, Bzianka, Chodorówka, Dąbrówka, Dylągówka, Dynów, Harta, Hłudno, Huzele, Hyżne, Iwonicz, Izdebki, Jaćmierz Miasto, Laskówka, Łubno, Niewiastka, Nozdrzec, Olszanica, Posada Jaćmierska, Postołów, Sanok, Siedliska, Szklary, Trześniów, Ulanica, Wara, Wesoła, Wola Postołowa, Wołodź, Wróblik Szlachecki); Katalog dokumentów i listów królów polskich z Archiwum Państwowego w Gdańsku (do 1492 roku), Gd. 2014; Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Czartoryskich w Krakowie, Kr. 1975 I; Katalog dokumentów pergaminowych ze zbiorów Tomasza Niewodniczańskiego w Bitburgu, Kr. 2004; Katalog zbioru dokumentów pergaminowych Biblioteki Jagiellońskiej, Kr. 2014 I; Niesiecki, IX; Noga Z., Słownik miejscowości księstwa siewierskiego, Kat. 1994 (Dobieszowice, Pyrzowice, Tąpkowice); PSB (Grzegorz z Sanoka); Paprocki; Słown. geogr. (Staresioło); Słown. hist.-geogr. ziem pol., V (Biecz, Brzeziny, Bronowice Polskie, Bystra, Chełm, Cikowice, Czechy, Dobieszowice, Dobra, Glinnik, Gródek, Jedlna, Kaczkowice, Kroczyce, Krowodrza, Kryg, Lgotka, Libusza, Łapczyca, Łaszów, Łaziska, Łękawica, Łęki, Łośnice, Melsztyn, Myślenice); Szymański J., Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego, W. 1993 s. 174–6; Urzędnicy, IV/1, 5; – Architektura gotycka w Polsce, Red. T. Mroczko, M. Arszyński, W. 1995 II 192–3, 225, 234–5, 328, 334; Biskup M., Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454–1466, W. 1967; Biskup M., Górski K., Kazimierz Jagiellończyk. Zbiór studiów o Polsce drugiej połowy XV wieku, W. 1987 s. 106 (błędnie o T. zamiast o Janie Tęczyńskim), s. 297; Bobrzyński M., Smolka S., Jan Długosz, jego życie i stanowisko w piśmiennictwie, Kr. 1893; Chrzanowski T., Kornecki M., sztuka ziemi krakowskiej, Kr. 1982 s. 246–7; Dworzaczek W., Hetman Jan Tarnowski. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego, W. 1985; tenże, Leliwici Tarnowscy. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego. Wiek XIV–XV, W. 1971; Fałkowski W., Elita władzy w Polsce za panowania Kazimierza Jagiellończyka (1447–1492). Studium aspektów politycznych, W. 1992 s. 20, 87, 89, 91–3, 95–6, 98, 100, 119–20, 122–4, 127–8, 131, 133–4, 139, 145–6, 148, 151–2, 156, 161–2, 170, 175, 182, 184, 186, 188–9, 192–3; tenże, Monarchia konsensusu politycznego – praworządne i samowolne rady Kazimierza Jagiellończyka, w: Jagiellonowie i ich świat. Dynastia królewska w drugiej połowie XV i w XVI wieku, Red. B. Czwojdrak i in., Kr. 2015 s. 282 (T. jako woj. krakowski zamiast sandomierski); tenże, Rok trzech sejmów, w: Aetas media, aetas moderna. Studia ofiarowane profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Red. A. Bartoszewicz i in., W. 2000; Garbacik J., Kallimach jako dyplomata i polityk, „Rozpr. AU Wydz. Hist.-Filoz.” t. 81: 1948 s. 119, 280; Gawęda S., Możnowładztwo małopolskie w XIV i w pierwszej połowie XV wieku. Studium z dziejów rozwoju wielkiej własności, Kr. 1966 s. 63–6; tenże, Udział finansowy Krakowa w wojnie trzynastoletniej, „Studia Hist.” 1959 z. 2/3 s. 25; Grzegorz M., Analiza dyplomatyczno-sfragistyczna dokumentów traktatu toruńskiego 1466, Tor. 1970; Haisig M., Sfragistyka szlachecka doby średniowiecznej w świetle archiwów lwowskich, Lw. 1938 s. 33 ryc. 67; Heck R., Zjazd głogowski w 1462 r., Głogów 2012 s. 55–6; Kantak K., Bernardyni polscy, (1453–1572), Lw. 1933 I 15; Katalog zabytków sztuki w Pol., I 436–8; Kieszkowski J., Kanclerz Krzysztof Szydłowiecki. Z dziejów kultury i sztuki Zygmuntowskich czasów, P. 1912 cz. 1 s. 30; Kiryk F., Jakub z Dębna na tle wewnętrznej i zagranicznej polityki Kazimierza Jagiellończyka, Wr. 1967 s. 116; tenże, Urbanizacja Małopolski, województwo sandomierskie XIII–XVI wiek, Kielce 1994 s. 150–2; Krzyżanowski S., Morsztynowie w XV wieku, „Roczn. Krak.” t. 1: 1889 s. 351–2; Kumor B., Prepozytura tarnowska, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kośc.” t. 12: 1966 s. 250–60; Kurtyka, Tęczyńscy; Kurtyka J., Latyfundium tęczyńskie. Dobra i właściciele (XIV–XVII wiek), Kr. 1999; Kwieciński J., Historia kolegiaty tarnowskiej, Tarnów 1902; Leniek J., Materiały źródłowe do dziejów miasta Tarnowa, Tarnów 1897; tenże, Tarnów za czasów Leliwitów, w: Leniek J. i in., Dzieje miasta Tarnowa, Tarnów 1911 s. 34–7, 42, 51; Łabęcki H., Górnictwo w Polsce, W. 1841 II 159–63; Maciszewska M., Klasztor bernardyński w społeczeństwie polskim 1453–1530, W. 2001 s. 95, 102, 136; Marciniak-Kajzer A., Sandomierskie rezydencje Tarnowskich w XIV–XVII w., w: Przemiany architektury rezydencjonalnej w XV–XVIII wieku na terenie dawnego województwa sandomierskiego. Wybrane przykłady, Red. J. L. Adamczyk, Kielce 2000 s. 19–23; taż, Fundacje architektoniczne małopolskich Leliwitów, Ł. 2001; Moskal K., In Castro Nostro Tarnoviensi. Zamek tarnowski jako rezydencja, warownia i centrum administracyjno-gospodarcze dóbr Tarnowskich, Tarnów 2001; Mrozowski P., Polskie nagrobki gotyckie, W. 1994; Nowakowska N., Królewski kardynał. Studium kariery Fryderyka Jagiellończyka (1468–1503), Kr. 2011; Papée F., Jan Olbracht, Kr. 1999; tenże, Polska i Litwa na przełomie wieków średnich, Kr. 1904 I 167–8; tenże, Studia i szkice z czasów Kazimierza Jagiellończyka, W. 1907 s. 8–10, 103, 287; Polak-Trajdos E., Treści ideowe nagrobka Barbary z Rożnowa w katedrze tarnowskiej, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kośc.” t. 9: 1964 s. 47–64; Rutkowska G., Itinerarium króla Kazimierza Jagiellończyka 1440–1492, W. 2014; Schneider A., Staresioło pod Lwowem, „Dod. Miesięczny do Gaz. Lwow.” 1872 nr 2 z. 5 s. 3–15; Sikora F., Ropczycki zespół osadniczy w średniowieczu. Z badań nad kazimierzowskim modelem osadniczo-urbanistycznym, „Teki Krak.” t. 3: 1996 s. 84; Sochacka A., Własność ziemska w województwie lubelskim w średniowieczu, L. 1987; Sperka J., Szafrańcowie herbu Stary Koń. Z dziejów kariery i awansu w późnośredniowiecznej Polsce, Kat. 2001; tenże, Zamek Melsztyn, czyli w królewskiej niełasce. Jan Długosz w konflikcie o biskupstwo krakowskie (1460–1463), w: Klasztory, miasta, zamki w życiu i twórczości Jana Długosza, Red. J. Rajman, D. Żurek, Kr. 2016 s. 177; Strzelecka A., Niektóre okoliczności rozruchu mieszczańskiego w r. 1461, w: Mediaevalia, W. 1960 s. 289–90; Swieżawski A., Mazowsze i Ruś Czerwona w średniowieczu. Wybór pism, Częstochowa 1997 s. 13, 76; Tarnów. Dzieje miasta i regionu, Red. F. Kiryk, Z. Ruta, Tarnów 1981 s. 119, 124; Trawka R., Kmitowie. Studium kariery politycznej i społecznej w późnośredniowiecznej Polsce, Kr. 2005; Tylus S., Fundacje kościołów parafialnych w średniowiecznej archidiecezji lwowskiej, L. 1999; Węcowski P., Mazowsze w Koronie. Propaganda i legitymizacja władzy Kazimierza Jagiellończyka na Mazowszu, Kr. 2004; Wiesiołowski J., Ambroży Pampowski starosta Jagiellonów. Z dziejów awansu społecznego na przełomie średniowiecza i odrodzenia, Wr. 1976; Wyrozumska B., Hołdy wielkich mistrzów krzyżackich, w: Historia vero testis temporum. Księga jubileuszowa poświęcona profesorowi Krzysztofowi Baczkowskiemu w 70 rocznicę urodzin, Red. J. Smołucha i in., Kr. 2008 s. 257–1; Zyglewski Z., Klasztorne fundacje możnowładztwa koronnego w okresie jagiellońskim. Zarys problematyki, w: Klasztor w społeczeństwie średniowiecznym i nowożytnym, Red. M. Derwich, A. Pobóg-Lenartowicz, Opole–Wr. 1996 s. 135; tenże, Polityczna i aktotwórcza działalność kanclerza Krzesława z Kurozwęk i podkanclerzego Grzegorza z Lubrańca w latach 1484–1495, Bydgoszcz 2007; – Acta capitulorum, Vol. 2; Akta grodz. i ziem., III, VI, VII, IX, X, XIII, XV, XVI, XVIII, XIX; Akta norymberskie do dziejów handlu z Polską w wieku XV, Wyd. J. Ptaśnik, „Arch. Kom. Hist.” t. 11: 1909–13 s. 299; Akta Unii; Album armorum nobilium Regni Poloniae XV–XVIII saec. Herby nobilitacji i indygenatów XV–XVIII w., Wyd. B. Trelińska, L. 2001 nr 35; Album stud. Univ. Crac., I; Arch. Sanguszków, I, II, V; Bártfa szabad királyi város levéltára 1319–1526, Wyd. B. Iványi, Budapest 1910 nr 2690, 3210; Catalogus universi venerabilis cleri saecularis et regularis archidioecesis Leopoliensis rit. lat., Lw. 1901 s. 157; Cod. epist. saec. XV, I/2, III; Cod. Pol., II/2, III, IV; Cod. Regni Pol. et M. Duc. Lit., I, IV; Cod. Univ. Crac., II, III; Długosz, Annales, XII; Długosz, Liber benef., I; Dokumenty polskie z archiwów dawnego Królestwa Węgier, Wyd. S. A. Sroka, Kr. 2003 III; Fedorowicz, Urzędnicy i dostojnicy, s. 42; Inventarium omnium et singulorum privilegiorum […] quaecunque in Archivo Regni in Arce Cracoviensi continentur, Wyd. E. Rykaczewski, Lutetiae Parisiorum 1862 s. 212, 216; Jus Polonicum, Wyd. J. Bandtkie, W. 1831 s. 296–7, 319–20; Knigi pol’skoj koronnoj metriki XV stoletija, t. 1. Kniga nr 10 (1447–1454), Izd. A. Maslovski, V. Graničny, Varšava 1914 s. 71–2, 186; Kod. m. Kr.; Kod. maz. (Lubomirskiego); Kod. mogilski; Kod. Mpol., IV; Kod. tyniecki; Kod. wielicki; Kodeks dyplomatyczny Małopolski, Wyd. M. Kowalski i in., V nr 64, 77–79 (przygotowany do druku); Kronika OO. Bernardynów w Tarnowie, Wyd. K. Leniek, Tarnów 1884 s. 6; Kroniki Bernarda Wapowskiego z Radochoniec, kantora katedralnego krakowskiego. Część ostatnia czasy podługoszowskie obejmująca (1480–1535), Wyd. J. Szujski, Kr. 1874; Księga Metryki Koronnej podkanclerzego Andrzeja Oporowskiego z lat 1479–1483, Wyd. G. Rutkowska, W. 2005; Kutrzeba S., Sądy ziemskie i grodzkie w wiekach średnich. I. Województwo krakowskie, „Rozpr. AU Wydz. Hist.-Filoz.” t. 40: 1901 s. 408–9; Lehns- u. Besitzurkunden schlesiens, II; Materiały archiwalne wyjęte głównie z Metryki Litewskiej od 1348 do 1607 roku, Wyd. A. Prochaska, Lw. 1890; Materiały do historii miasta Biecza (1361–1632), Oprac. F. Bujak, Kr. 1914; Matricularum summ., I–IV; Metryka Uniw. Krak., I 230; Mon. Pol. Hist., V (Memoriale Ordinis Fratrum Minorum a fr. Ioanne de Komorowo compilatum), VI (Philippi Callimachi experientis historia rerum gestarum in Hungaria et contra Turcos per Vladislaum Poloniae et Hungariae regem); Orzechowski S., Życie i śmierć Jana Tarnowskiego, w: tenże, Wybór pism, Oprac. J. Starnawski, Wr. 1972; Pawiński A., Sejmiki ziemskie. Początek ich i rozwój aż do ustalenia się udziału posłów ziemskich w ustawodawstwie sejmu walnego 1374–1505, W. 1895, Dodatki, nr 184; Piekosiński F., Wiece, sejmiki, sejmy i przywileje ziemskie w Polsce wieków średnich, Kr. 1900 s. 69, 71, 74; Philippi Buonaccorsi Callimachi vita et mores Gregorii Sanocei archiepiscopi Leopoliensis, Wyd. A. S. Miodoński, Cracoviae 1900 s. 10; Prawa, przywileje i statuta m. Kr., I 19, 31, 44, 78; Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198–1525, Hrsg. E. Joachim, W. Hubatsch, Göttingen 1950 II; Relatio status Almae Archidioecesis Leopoliensis accedent testamenta eiusdem Th. Pirawski et Joannis Zamoiscii, archiepiscopi Leopoliensis, Lw. 1891–3 s. 126; Script Rer. Pol., II ([Miechowita M.], Lectiones variantes primae editionis Matthiae de Miechov Chronicae Polonorum); Die staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15 Jahrhundert, Wyd. E. Weise, Königsberg–Marburg 1939–66 III; Starod. prawa pol. pomn., II nr 2717, 2719, 3682, 3781, 3828, 3842, 3845, 3918, 4236, 4237, 4299, 4351, 4363, 4427 i s. 662–3, 689, 714, 741, 832, VII/2; Starowolski, Monumenta Sarmatarum, s. 649; Teki Pawińskiego, II 4, 39, 45, 77, 101, 141; Tylus S., Fundacje kościołów parafialnych w średniowiecznej archidiecezji lwowskiej, L. 1999 nr 36, 42, 44; Vol. Const., I vol. 1; Warszewicki K., De laudibus Joannis Tarnovii oratio, w: Dzieła Jana Tarnowskiego, Wyd. K. J. Turowski, Kr. 1858 s. 25, 27; Zbiór dokumentów zakonu paulinów w Polsce, Oprac. J. Zbudniewek, W. 2004 II nr 30, 49–50, 55, 83, 90, 108, 112; Zbiór dokumentów znajdujących się w Bibliotece Hr. Przezdzieckich w Warszawie, Wyd. A. Chmiel, Kr. 1890 nr 23; – AGAD: Metryka Kor., t. 12 k. 26–7, 141, 151, 195, t. 14 k. 72, 264, 379, 388, t. 15 k. 1, 76, 81, 147, 153, 183–4, 190, t. 16 k. 10, 18, 46, t. 17 k. 4, 62, 114, 302–3, t. 19 k. 7, 57, 161, t. 20 k. 13, t. 22 k. 46, t. 23 k. 389, t. 24 k. 100, 224, t. 26 k. 138, 299, t. 29 k. 101, t. 30 k. 198, t. 43 k. 155, t. 48 k. 117; Arch. Narod. w Kr., Oddz. na Wawelu: Terr. Crac, t. 16 k. 130, 191, t. 17 k. 177–8, 245, 267, 288, 308, 327–8, 415, 533, 570, 896–7, t. 18 k. 185, 391, t. 19 k. 171, 180, 187, 257, t. 20 k. 85, 99, 131, 241, t. 146 k. 639, 684, 702, 712, 721, t. 147 k. 324, 369, t. 152 k. 7, 21, 29, 148, 159, 167, t. 153 k. 120–1, t. 201 k. 251, 410, 415, t. 202 k. 128, 366, t. 204 k. 355, 364, 370, 388, 401, 430, 440, 482, 487, 495, 500, t. 319 k. 41, 44–5, 49–50, t. 320 k. 530, 550, Castr. Crac., t. 22 k. 593, t. 23 k. 1036, t. 24 k. 851, Terr. Pilzn., t. 1 k. 451–3, t. 18 k. 73, 76–7, 82, 114, t. 22 k. 315, Terr. Biec., t. 4, k. 28, Cons. Crac., t. 429 k. 159–60, dok. perg. nr 3032, 3039, 5223, 7378; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 5637 (Codex Myszkovianae ordinationis diplomaticus, Oprac. G. Labuda, Chroberz 1940) nr 14; – Internet: www.kodeks.pau.krakow.pl (Materiały do kodeksu dyplomatycznego Małopolski. t. V. 1451–1506, Oprac. W. Bukowski i in., Kr. 2014 nr 232, 273, 296, 310, 330–331, 414–415, 422, 546, 554, 590, 593, 600, 604, 622, 625, 632, 636, 711, 776–777, 821, 852, 871, 878, 900, 902, 916, 918, 962, 981–982, 1028, 1031, 1037, 1039, 1048, 1072, 1077, 1085–1086, 1088, 1118, 1134, 1150, 1292–1293, 1295, 1299, 1301–1302, 1483, 1484–1485, 1490, 1528–1529, 1534, 1629, 1634, 1661, 1675, 1677, 1689, 1690, 1721–1722, 1756, 1758, 1766, 1773, 1892–1893, 1909, 1935, 1937, 1941, 1963, 1979, 1998, 2001, 2004, 2013, 2032, 2085, 2088, 2093).
Jerzy Sperka