Schimmelpfennig (Schimelfening) Adolf Wilhelm (1834–1896), architekt. Ur. 8 II w Płocku, był najmłodszym z trzech synów Jana Wilhelma, nadrachmistrza w wydz. skarbowym Komisji Województwa Płockiego, i Karoliny z Bironów.
S. ukończył gimnazjum klasyczne w Płocku i w l. 1853–7 studiował architekturę w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. Następnie jako aplikant budowniczy Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych pracował pod kierunkiem Władysława Marconiego; wyróżniał się pracowitością i zdolnościami rysunkowymi. Nie widząc jednak swej przyszłości w roli urzędnika, rozpoczął równocześnie praktykę prywatną. Zaprojektował wówczas m.in. pałac w Krasnem (woj. ciechanowskie) dla Elizy z Branickich Krasińskiej, wdowy po Zygmuncie, i jej drugiego męża Ludwika Krasińskiego (zburzony po r. 1939). Wynagrodzenie za tę pracę umożliwiło mu wyjazd na krótkie studia do Włoch. Po powrocie do kraju złożył egzaminy przed Radą Budowniczą i w dn. 2 VIII 1861 otrzymał patent wolno praktykującego budowniczego II kl. Ważnym etapem jego kariery było w r. 1864 zwycięstwo, wraz z architektami Edwardem Cichockim, Janem Heurichem i Zygmuntem Kiślańskim, w konkursie na projekt odbudowy spalonego w powstaniu styczniowym warszawskiego ratusza (pałacu Jabłonowskich) na placu Teatralnym. Projekt ten przewidywał budowę dużego, neogotyckiego kompleksu budowli zajmującego prawie całą pierzeję placu. W r. 1865 architekci odbyli podróż studyjną do Austrii, Włoch, Niemiec i Francji, jednak ingerencje wojskowych władz rosyjskich uniemożliwiły realizację projektu.
S. mieszkał w Warszawie (przy ul. Smolnej 7) i prowadził prywatną praktykę, budował i przebudowywał zwłaszcza domy mieszkalne, w tym kilka reprezentacyjnych kamienic przy Nowym Świecie i ul. Chmielnej (obecnie już nie istniejących lub gruntownie zmienionych). S. projektował też dworce kolejowe w Łodzi (1868, obecnie Łódź Fabryczna), Koluszkach i budynki przy nowej linii z Dęblina do Dąbrowy Górniczej.
Po r. 1870, po małżeństwie z Walerią z Klickich Rykowską, dziedziczką posiadłości w Krzynowłodze Wielkiej koło Przasnysza, S. osiadł na prowincji i projektował głównie w okolicy kościoły i dwory. W samej Krzynowłodze wzniósł jako fundację żony neorenesansową kaplicę grobową przy kościele parafialnym, po czym połączył obie budowle, przekształcając w l. 1886–9 cały kościół w stylu neoromańskim. Zbudował też na miejscu wcześniejszego dworu Klickich eklektyczny pałacyk z wieżą i asymetrycznym portykiem. W l. 1872–8 w pobliskich Chorzelach wzniósł kościół parafialny – neoromańską bazylikę, do której w r. 1889 dostawił wieżę. Jego autorstwa jest też neogotycki projekt kościoła w Rostkowie (zrealizowany dopiero w l. 1895–1900 przez Antoniego Wójcickiego) oraz projekt obszernego, neogotyckiego kościoła w Myszyńcu (w pow. ostrołęckim), zrealizowany jeszcze później, bo w l. 1909–22 przez Franciszka Przecławskiego.
S. był członkiem Komitetu Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) w Warszawie w l. 1875–8 (w l. 1875 i 1876 pełnił funkcję kasjera zarządu). Wystawiał swe projekty w TZSP w l. 1871–3 i brał udział w konkursach architektonicznych Zachęty, dwukrotnie uzyskując nagrody (w r. 1872 za projekt na Dom Zabawy Publicznej, w r. 1873 na projekt kościoła). Później był sędzią w konkursach architektonicznych, cenionym za trafność i niezależność opinii. Publikował artykuły fachowe, recenzyjne oceny projektów innych architektów (m.in. Stefana Szyllera i Józefa Dziekońskiego) w „Przeglądzie Technicznym” i „Gazecie Przemysłowo-Rzemieślniczej”. S. zmarł 29 VI 1896 w Warszawie; pochowany został na cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie.
Z małżeństwa z Walerią z Klickich, 1.v. (Eugeniuszową?) Rykowską, S. miał syna i córki.
Pol. Bibliogr. Sztuki; Łoza, Architekci; Szulc E., Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie, W. 1989 s. 486–7; Katalog zabytków sztuki w Pol., X z. 1, 11, 18; Wiercińska, Katalog prac TZSP; – Jakimowicz–Ryszkiewicz, Szkoła Sztuk Pięknych; Rudowska M., Ratusz Warszawski przy Placu Teatralnym, „Kwart. Architektury i Urban.” 1973 z. 3–4 s. 263 n.; Wiercińska, Tow. Zachęty; – Szulc E., Akta Stanu Cywilnego…, „Biul. Hist. Sztuki” 1979 nr 2 s. 212; – „Gaz. Rządowa Król. Pol.” 1861 nr 206; „Kur. Warsz.” 1896 nr z 30 VI; „Przegl. Techn.” 1896 nr 34 s. 52 ([Kiślański Z.] ZK); – AP w Płocku: Akta Stanu Cywilnego paraf. ewangelicko-augsburskiej w Płocku; IS PAN: Mater. Słown. Artystów Pol.; Tekst tablicy fundacyjnej kaplicy w Krzynowłodze Wielkiej.
Robert M. Kunkel