INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Aleksander Edward Schoeneich  

 
 
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

Kliknij, aby edytować tekst...

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Schoeneich Aleksander Edward (1861–1939), pastor ewangelicko-augsburski w Lublinie, senior diecezji lubelskiej. Ur. 9 II w Warszawie. Przodkowie Schoeneichów przybyli z Niemiec, jednak w połowie XIX w. rodzina była już całkowicie spolonizowana. S. był synem Edwarda, właściciela kilkumorgowego gospodarstwa warzywno-owocowego i wiatraka przy obecnej ul. Bema w Warszawie, i Emilii z domu Wanke, starszym bratem Władysława (1879–1964), lekarza pediatry, profesora Uniw. Warsz., który spolszczył brzmienie nazwiska na Szenajch.

S. ukończył VI rządowe gimnazjum filologiczne w Warszawie. W l. 1881–5 studiował na wydz. teologii ewangelickiej uniw. w Dorpacie; w czasie studiów nagrodzony został w r. 1884 złotym medalem. Działał tu w polskiej korporacji studenckiej «Polonia» oraz w Theologischer Verein. Dyplom uniwersytecki uzyskał w r. 1886.

S. ordynowany w Warszawie 28 II 1886, rozpoczął pracę duszpasterską jako wikariusz parafii ewangelicko-augsburskiej, pełniąc jednocześnie funkcje kapelana wojskowego garnizonu warszawskiego. Odprawiał nabożeństwa także po łotewsku i po estońsku. Uczył też religii w sześciu gimnazjach i zakładach naukowych. W r. 1888 został wybrany na pastora parafii luterańskiej w Lublinie i był nim aż do śmierci. Czasowo administrował zborami w Końskowoli i Chełmie. Jednocześnie uczył religii, niemieckiego i propedeutyki filozofii w lubelskich szkołach średnich.

Od r. 1898 S. był stałym współpracownikiem i współredaktorem wychodzącego w Warszawie „Zwiastuna Ewangelicznego”, pisma dla Polaków ewangelików, gdzie publikował artykuły dotyczące spraw religijnych, politycznych, społecznych, historycznych, m.in. o dziejach Szkotów w Lublinie. W swoich wypowiedziach prasowych podkreślał związki protestantyzmu z Polską zarówno w czasach reformacji, jak i w XIX w. Był bliskim współpracownikiem i przyjacielem ks. Juliusza Burschego, zwierzchnika Kościoła ewangelicko-augsburskiego w Król. Pol. Od r. 1904 do r. 1921 pełnił funkcje superintendenta diec. warszawskiej tegoż Kościoła. Na przełomie XIX i XX w. ogłosił kilka prac, m.in. przełożone z niemieckiego: „Konfesja augsburska” (W. 1888) i „Mały katechizm doktora Marcina Lutra” (W. 1900, Wyd. 6, 1929) – obie opatrzone jego objaśnieniami. Wydał też dwie książki do nabożeństwa: „Modlitwy dla młodzieży ewangelickiej” (W. 1896) i „Do Boga. Modlitwy dla chrześcijan ewangelików” (W. 1903, Wyd. 3 uzup., W. 1938). Po rewolucji 1905 r. S. uczestniczył w organizowaniu prywatnego szkolnictwa polskiego w Lublinie. Działał w Polskiej Macierzy Szkolnej. Był współzałożycielem Tow. Biblioteki im. H. Łopacińskiego w Lublinie (1907), członkiem organizacji nauczycielskich.

W czasie pierwszej wojny światowej był S. w l. 1916–18 członkiem Rady Miejskiej Lublina. Od r. 1916 do r. 1923 był członkiem Konsystorza zarządzającego sprawami Kościoła ewangelicko-augsburskiego w Król. Pol. Na synodzie w Łodzi w r. 1917 należał do grona polskich pastorów przeciwstawiających się próbom niemieckich władz okupacyjnych zmierzających do nadania niemieckiego charakteru Kościołowi luterańskiemu w Polsce. W r. 1918 był członkiem komisji przygotowującej tekst ustawy określającej sytuację prawną Kościoła ewangelicko-augsburskiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości S. wchodził w skład komisji plebiscytowej na Mazurach i działał na rzecz przyłączenia tych terenów do Polski. W l. 1921–37 był superintendentem diec. północno-wschodniej, a od końca kwietnia 1937 seniorem diec. lubelskiej, pełnił też czasowo obowiązki seniora diec. wołyńskiej.

W okresie międzywojennym w dalszym ciągu współpracował S. z prasą polsko-ewangelicką. Publikował na łamach „Zwiastuna Ewangelicznego”, „Jednoty”, „Przeglądu Ewangelickiego”, „Głosu Ewangelickiego”. Wydał Krótką historię Kościoła chrześcijańskiego w życiorysach (W. 1925, Wyd. 2 uzupełnione, L. 1936), w której jeden z rozdziałów poświęcił dziejom reformacji w Polsce. W książce ,,W służbie Ojczyzny i Kościoła” (W. 1938) umieścił artykuł o pastorze Feliksie Gloeh pt. Duszpasterstwo i temperament. Ogółem bibliografia jego prac liczy blisko 200 pozycji. Prowadził też kronikę zboru lubelskiego. W sporach między społecznością polską a niemiecką w Kościele ewangelicko-augsburskim popierał stanowisko bpa J. Burschego, dążącego do wzmocnienia polskiego charakteru protestantyzmu w Polsce. Utrzymywał jednak dobre stosunki z pastorami niemieckimi i cieszył się uznaniem niemieckich parafian w Lublinie. Jako teolog uważany był za ortodoksyjnego luteranina. Działał w kościelnych organizacjach charytatywnych. Wspomagał Dom Miłosierdzia w Łodzi, organizował kolonie dla dzieci, współpracował z Polskim Czerwonym Krzyżem.

S. był m.in. członkiem Tow. Przyjaciół Nauk w Lublinie (powołanego w r. 1927) i Tow. Badań Dziejów Reformacji w Polsce. W r. 1931 uzyskał tytuł doktora honoris causa Wydz. Teologii Ewangelickiej Uniw. Warsz. Zmarł 8 V 1939 w Lublinie i tu został pochowany. Był odznaczony Krzyżem Oficerskim (1930) i Komandorskim (1938) Orderu Polonia Restituta i odznaką honorową «Za walkę o szkołę polską».

W małżeństwie z Wandą z Majewskich (z którą później żył w separacji) S. miał córkę Zofię (1894–1978), zamężną Kwaśnicową, choreografa, pracownika naukowego Akad. Wychowania Fizycznego w Warszawie.

 

Kto był kim w drugiej Rzeczypospolitej, W. 1994 (fot.); Szulc E., Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie, W. 1989; Szulcowie J. i E., Cmentarz Ewangelicko-Reformowany w Warszawie, W. 1989; Hasselblatt A., Otto G., Album Academicum der Kaiserlichen Universität Dorpat, Dorpat 1889; – Hieronim Łopaciński i Biblioteka jego imienia w Lublinie 1907–1957, L. 1967; Kneifel E., Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555–1939, Vierkirchen über München [po 1971]; tenże, Die pastoren der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen, Eging 1967; Stegner T., Polacy-ewangelicy w Królestwie Polskim 1815–1914. Kształtowanie się środowiska i ich działalność społeczna i narodowa, Gd. 1992; – Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Lublinie za lata 1927–1937, L. 1938 s.40; – „Głos Ewangelicki” 1939 nr 20 s. 2–3 (fot.); „Zwiastun Ewangeliczny” 1931 nr 6 (fot.), 1939 nr 22, 25; – AAN: MWRiOP, Dep. Wyznań: t. 1268, 1476; Arch. Paraf. Ewangelicko-Augsburskiej w W.: Zbiory Gastparego, Akta Stanu Służby Księży za r. 1938, Kronika Zboru Ewangelickiego Lubelskiego (rkp. w posiadaniu pastora zboru lubelskiego); Arch. państw. w Tartu: ENSW RAKA, Uniwersytet Tartuski sygn. 402/2/22275–76, 1867/1/1 (fot., bibliogr.); Chrześcijańska Akad. Teologiczna w W.: Baworowski A., Ks. dr Aleksander Schoeneich, życie, działalność, twórczość (1972, mszp. pracy magisterskiej).

Tadeusz Stegner

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Władysław Ludwik Szenajch

1879-05-03 - 1964-10-23 lekarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Stanisław Baliński

1898-08-02 - 1984-11-12
poeta
 
 

Mieczysław Birnbaum

1889-06-10 - 1940-04-23
publicysta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Kamieński

1860-07-21 - 1933-09-12
rysownik
 

Zdzisław Jan Rauch

1883-02-11 - 1964-08-01
inżynier elektryk
 

Jan Rzepecki

1899-09-29 - 1983-04-28
historyk
 

Jan Felicjan Owidzki

1852-06-09 - 1913-06-01
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.