INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Aleksander Szenajch (Schoeneich)      Aleksander Szenajch, pokolorowana fotografia z lat 1930-1935 ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego. .

Aleksander Szenajch (Schoeneich)  

 
 
Biogram został opublikowany w XLVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2012-2013.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szenajch (do r. 1915 Schoeneich) Aleksander, pseud. Roman (1904–1987), dziennikarz, sportowiec, olimpijczyk.

Ur. 26 VIII w Warszawie, w luterańskiej rodzinie Władysława Schoeneicha (zob. Szenajch Władysław) i Eugenii z domu Pianko. Był bratankiem Aleksandra Edwarda Schoeneicha (zob.). Miał siostrę Marię (ur. 1906), śpiewaczkę. Był kuzynem Karola Szenajcha (ur. 1907), hokeisty, olimpijczyka z r. 1928.

S. uczęszczał do Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie. W l. 1915–16 grał w szkolnych drużynach piłkarskich «Slavia» i «Lauda», a następnie w Klubie Sportowym «Polonia» Warszawa (do r. 1920). W czasie wojny polsko-sowieckiej zaciągnął się 10 VII 1920 do WP; służył w 4. komp. 21. pp, a od września t.r. w 36. pp Legii Akademickiej. Po zdemobilizowaniu 15 XII kontynuował naukę w gimnazjum. Był współzałożycielem powstałego w styczniu 1921 Klubu Sportowego «Warszawianka». T.r. zdał maturę i podjął studia prawnicze na Uniw. Warsz. (brak potwierdzenia w Arch. Uniw. Warsz.), ale wkrótce je przerwał i zajął się dziennikarstwem sportowym.

Od r. 1922 był S. warszawskim korespondentem wydawanego w Krakowie „Tygodnika Sportowego”. W r. 1923 nawiązał współpracę z ilustrowanym tygodnikiem „Stadion”. Jako zawodnik «Warszawianki» uprawiał równocześnie biegi sprinterskie i piłkę nożną. W r. 1923 ustanowił rekordy Polski w biegach na 60 m (7.0 sek. – 24 VII, 6.9 sek. – 11 XI) oraz 100 m (11.0 sek. – 1 VII) oraz został mistrzem Polski w biegu na 100 m. Na dystansie 100 m uzyskał tytuł mistrza Polski również w r. 1924, jednak podczas Igrzysk VIII Olimpiady w Paryżu t.r. odpadł w eliminacjach biegów na 100 i 200 m. Szczytową formę osiągnął w l. 1925–30, uzyskując kolejne tytuły mistrza Polski w biegach na 100 m (1925, 1928–30), 200 m (1927–9) i sztafecie 4×100 m (1928); ponadto jako pierwszy Polak osiągał wyniki w biegu na 100 m poniżej 11 sek. (10.9 sek. – 15 VIII 1925, 10.8 sek. – 20 VI 1930). W 1. 1926–30 wystąpił dwanaście razy w meczach międzypaństwowych lekkoatletycznej reprezentacji Polski. W piłkarskiej drużynie «Warszawianki» grał przez pięć sezonów (1927–31) w pierwszej lidze.

S. był sekretarzem redakcji powołanej w marcu 1925 jedynej wówczas w Polsce Agencji Sportowo-Telegraficznej «Centrosport», która codziennie wydawała specjalistyczny biuletyn (ostatni ukazał się 31 VIII 1939). W l. 1927–9 był sekretarzem „Stadionu”, a następnie zastępcą redaktora naczelnego tamże. Wraz z lekkoatletą, olimpijczykiem Władysławem Dobrowolskim, opublikował w ramach Biblioteki Sportowej „Stadionu” broszurę Stumetrówka. Biegi krótkie i sztafetowe (W. 1927), jedną z pierwszych w Polsce prac szkoleniowych z zakresu lekkoatletyki. W r. 1927 został współwłaścicielem «Centrosportu» i kierował nim w l. 1928–39. Od r. 1928 był członkiem zarządu Związku Dziennikarzy Sportowych RP, w którym od r. 1931 był również skarbnikiem, a od r. 1935 wiceprezesem. W l. 1929–32 pełnił funkcje referenta prasowego i kronikarza w zarządzie Polskiego Związku Piłki Nożnej. Wyczynowe uprawianie biegów sprinterskich zakończył w r. 1930 (od r. 1923 ustanowił lub wyrównał dwadzieścia dwa rekordy Polski, był też jedenastokrotnym mistrzem Polski).

W r. 1931 przeszedł S. ze „Stadionu” do warszawskiej redakcji „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”, gdzie podjął pracę sprawozdawcy sportowego. Był w tym czasie również korespondentem tygodnika „Raz dwa trzy” oraz publicystą w tygodniku „Przegląd Sportowy”, dwutygodniku sportowym dla kobiet „Start” i (od r. 1937) w tygodniku „Sport Polski”. W l. 1932–3 pełnił funkcję sekretarza zarządu Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. Na zaproszenie Międzynarodowego Stow. Prasy Sportowej przebywał jesienią 1933, wraz z Walerianem Sikorskim, w Brukseli. W lipcu 1936 w Berlinie został wybrany na członka zarządu tej organizacji (na kadencję 1936–40).

W kampanii wrześniowej 1939 r. walczył S. jako podporucznik w 1. Pułku Artylerii Przeciwlotniczej im. Marszałka Rydza Śmigłego. W listopadzie t.r., z inspiracji Janusza Kusocińskiego, włączył się w działalność konspiracyjną. Zajmował się m.in. oznaczaniem na planie Warszawy miejsc, gdzie znajdują się bunkry, pozycje artylerii przeciwlotniczej, schrony i posterunki żandarmerii niemieckiej. Wraz z innymi sportowcami pracował w gospodzie «Pod Kogutem» przy ul. Jasnej, która pełniła funkcję punktu kontaktowego. W l. 1942–4 był oficerem personalnym Wydz. Zrzutów V-S Oddz. V Komendy Głównej AK (krypt. Import, od czerwca 1944 «M II-Grad»), zajmującego się odbiorami zrzutów lotniczych. Walczył w powstaniu warszawskim 1944 r., a po jego upadku został osadzony w stalagu XI-B w Fallingbostel w Dolnej Saksonii (nr jeniecki 1481).

Po oswobodzeniu w kwietniu 1945 wstąpił S. do 1. Dyw. Pancernej gen. Stanisława Maczka. W r. 1947 został zdemobilizowany w stopniu podporucznika i zamieszkał w zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec. Następnie przeniósł się do Brukseli, gdzie pracował jako urzędnik. Na przełomie l. 1949 i 1950 został sekretarzem komitetu organizacyjnego zjazdu PPS w Belgii; 7 VII 1950 wybrano go na skarbnika zarządu sekcji partii w Brukseli. Podczas walnego zjazdu belgijskiej PPS wszedł 11 II 1951 do Komitetu Głównego i objął w nim funkcję sekretarza. Na III Zjeździe emigracyjnej PPS (25–26 VI 1955) w Calais wszedł do Rady PPS. W r. 1959 był redaktorem „Robotnika”, wydawanego przez Centralny Komitet Zagraniczny PPS w Londynie. Fragmenty swoich wspomnień sportowych zamieścił w pracy „Spółdzielczy Klub Sportowy Warszawianka 1921–1971” (P. 1971, fot.). W r. 1977 przeszedł na emeryturę. Zmarł 5 VI 1987 w Brukseli i tam został pochowany. Był odznaczony Krzyżem Walecznych i belgijskim Orderem Leopolda II.

S. rodziny nie założył.

 

Encyklopedia piłkarska FUJI, Kat. 1994 XII 35–7; Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, Tor. 2005 IV 255; Encyklopedia (statystyczna) polskiej lekkiej atletyki. W. 1994; Kurzyński H. i in., Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego. Mężczyźni, W. 2004 (fot.); Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Tuszyński B., Polscy olimpijczycy XX wieku (1924–2002), Wr. 2004 II; Tuszyński B., Kurzyński H., Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2006, W. [b.r.w.] (fot.); ciż, Od Chamonix i Paryża do Vancouver. Leksykon olimpijczyków polskich 1924–2010, W. [b.r.w.]; Wielka ilustrowana encyklopedia powstania warszawskiego, W. 2004 IV; Wryk R., Sport olimpijski w Polsce 1919–1939. Biogramy olimpijczyków, P. 2006 (fot.); – Bielecki R., Żołnierze powstania warszawskiego, W. 1995 I; Borowiec P., Jesteśmy głosem milionów. Dzieje krakowskiego wydawnictwa i koncernu prasowego Ilustrowany Kurier Codzienny (1910–1939), Kr. 2005 s. 255; Friszke A., Życie polityczne emigracji, W. 1999; Kolekcja klubów, Kat. 2003 VII 129, 142, 268 (fot.); Lekkoatletyka w Polsce 1919–1994, W. 1994 s. 18, 41 (fot.); Ney-Krwawicz M., Komenda Główna Armii Krajowej 1939–1945, W. 1990; Notkowski A., Prasa w systemie propagandy rządowej w Polsce (1926–1939). Studium techniki władzy, W.–Ł. 1987; Rudziński E., Informacyjne agencje prasowe w Polsce 1926–1936, W. 1970; Rynkowski M. i in., Osiągnięcia polskiej lekkiej atletyki w 20-leciu międzywojennym 1920–1939. Wyniki mistrzostw Polski mężczyzn, W. 1985 I; Siwik A., Polska Partia Socjalistyczna na emigracji w latach 1945–1956, Kr. 1998; Tucholski J., Cichociemni, W. 1985; Tuszyński B., Bardowie sportu. Wydawnictwo z okazji 50-lecia Klubu Dziennikarzy Sportowych, W. 2009; tenże, Prasa i sport. Wydawnictwo z okazji 100-lecia prasy sportowej 1881–1981, W. 1981 s. 150 (fot.), s. 166–7, 195–7 (fot.), s. 210, 255–60; tenże, Sportowe pióra, W. 1994; tenże, Sprintem przez prasę sportową, W. 1975; Zaborniak S., Z tradycji lekkoatletyki w Polsce w latach 1919–1939, Rzeszów 2011 VI (fot.); – Rocznik Polonii 1958–59, London [b.r.w.]; – „Kwart. Hist. Prasy Pol.” R. 27: 1988 nr 2 s. 121; „Słowo i Myśl” 2008 nr 5 s. 19–23 (A. Uljasz, fot.); „Życie Warszawy” 1987 nr 148 (błędna data śmierci); – Informacje z Arch. Uniw. Warsz.

Ryszard Wryk

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jerzy Andrzejewski

1909-08-19 - 1983-04-19
prozaik
 

Karol Stanisław Olszewski

1846-01-29 - 1915-03-29
chemik
 

Anna Pawełczyńska

1922-04-20 - 2014-06-21
socjolog
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Tadeusz Sokołowski

1905-09-25 - 1943-02-07
cichociemny
 

Edward Nepros

1870 - 1928-02-07
przemysłowiec
 

Władysław Natanson

1864-06-18 - 1937-02-26
fizyk
 

Jerzy Strzetelski

1924-05-14 - 1994-06-06
filolog angielski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.