INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Alfons Sierakowski     

Alfons Sierakowski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1996-1997 w XXXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sierakowski Alfons (1816–1886), ziemianin, działacz społeczno-oświatowy, kolekcjoner. Ur. 16 II (18 II wg „Tyg. Ilustr.”) w Toruniu, był wnukiem Kajetana Onufrego (zob.), synem Antoniego i Antoniny ze Zboińskich.

S. uczył się w szkole pijarów w Warszawie i w Królewskim Gimnazjum Katolickim w Braniewie, a następnie studiował prawo na Uniw. Wrocł. Po odbyciu praktyki rolniczej w Saksonii objął rodzinne posiadłości: Waplewo (w pow. sztumskim) i Osiek Wielki (obecnie Osiek Rypiński w pow. rypińskim), które wkrótce doprowadził do doskonałego stanu.

S. brał udział w życiu społecznym i narodowym ludności polskiej w Prusach. W r. 1848 współdziałał w zakładaniu Tow. Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich w Chełmnie i został członkiem dyrekcji. W r. 1860 wszedł w skład poznańskiego komitetu, mającego na celu urządzenie nabożeństwa za gen. Jana Skrzyneckiego, na co jednak władze pruskie nie wyraziły zgody. Był podejrzany przez władze pruskie o sprzyjanie powstaniu styczniowemu z powodu częstych wyjazdów wiosną 1863 do Krakowa. S. był delegatem Tow. Kredytowego Ziemskiego na Prusy Zachodnie i posłem do sejmu prowincjonalnego. Również należał do Tow. Agronomicznego w Prusach i był w r. 1869 współorganizatorem Tow. moralnych interesów ludu polskiego pod panowaniem pruskim utworzonego w Toruniu w celu przeciwstawienia się germanizacji i członkiem pierwszego «Nadzoru» Towarzystwa. Zasłynął jako mecenas nauki i sztuki. Był współzałożycielem w r. 1857 Tow. Przyjaciół Nauk w Poznaniu oraz różnych stowarzyszeń i organizacji pomorskich. Wchodził w skład Komitetu Kopernikowskiego w Toruniu.

S., wspólnie z żoną, uczynił z Waplewa ośrodek kultury polskiej. Znacznie powiększył (do liczby ok. 10 tys. tomów) odziedziczoną po ojcu tamtejszą bibliotekę, głównie o wydawnictwa polskie. W jego zbiorach rękopiśmiennych znalazły się m.in. listy Józefa Ignacego Kraszewskiego i Zygmunta Krasińskiego oraz dwa tomy korespondencji Wacława Sierakowskiego, arcybpa lwowskiego. Na cele oświatowe i społeczne oraz kolekcjonerstwo wydawał znaczne sumy pieniędzy. Poważnie wzbogacił zbiory sztuki na dworze waplewskim, w tym w szczególności galerię obrazów, militaria (przywiezione z podróży na Daleki Wschód) i meble. Kolekcja obrazów S-ego liczyła wówczas ok. 300 dzieł, w tym portrety członków rodziny Sierakowskich, Sołtanów, Pociejów i Radziwiłłów, a także obrazy malarzy niderlandzkich (H. i J. Van Eycków), flamandzkich (F. Snydersa), niemieckich (M. Schwarza „Ukoronowanie cierniem Chrystusa”), włoskich (J. Tintoretta, Giorgionego).

Otwarty i życzliwy odznaczał się S. «piękną twarzą, swobodnym i miłym spojrzeniem, wykwintnym zawsze ubiorem» (Marceli Motty). Utrzymywał szerokie kontakty naukowe i kulturalne, prowadził korespondencje z literatami i naukowcami.

Przy pałacu waplewskim S. sam zaprojektował i urządził wspaniały ogród. W kaplicy wybudowanej w stylu neoromańskim przy ogrodzie umieścił figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem, którą nabył w czasie przejęcia kościoła Panny Maryi w Gdańsku przez protestantów. S. starał się, aby miejscowa ludność polska obchodziła święta kościelne i utrzymywała polskie zwyczaje. W kościele w Osieku Wielkim ufundował tablicę epigraficzną na cześć Ksawerego Przyłuckiego (zm. 9 XI 1872), plenipotenta dóbr Osiek. W r. 1876 Waplewo przekazał synowi Adamowi, a Osiek pozostawił sobie. Ostatnie dziesięć lat życia spędził w Poznaniu. Zmarł 28 IV 1886 w Poznaniu, pochowany został 2 V w grobie rodzinnym w kaplicy na cmentarzu w Waplewie.

Z małżeństwa (ślub w r. 1844) z Marią z Sołtanów (ok. 1820–1907), córką Adama, pułkownika WP (wg „Żychlińskiego”, I 283: zm. 7 II 1863), miał S. syna Adama (zob.) i córkę Antoninę (ur. 1847), żonę Antoniego Kalksteina, właściciela Pluskowęsów.

Pamiątkowa tablica z marmuru poświęcona pamięci S-ego znajduje się na frontonie dzwonnicy na cmentarzu przykościelnym w Osieku Rypińskim.

 

Popiersie S-ego dłuta Bolesława Syrowicza (1888), biały marmur, w epitafium S-ego w kościele paraf. w Osieku Rypińskim, Reprod. w: Bukowski A., Waplewo…, Wr. 1989; – Wojtkowski, Bibliogr. historii Wpol.; Krajewski M., Słownik biograficzny ziemi dobrzyńskiej (do 1945 roku), Lipno 1992 s. 316; Oracki, Słown. Warmii (bibliogr.); Słown. Geogr., VII 628, XII 943–4; Słown. Pracowników Książki Pol., I 817; Zasłużeni ludzie Pomorza Nadwiślańskiego z okresu zaboru pruskiego, Gd. 1979; Żychliński, I 283, IX 322–4; Truszkowski-Fidler W., Wykaz Wielkopolan uczestników powstania 1863 r., „Przegl. Hist.” T. 34: 1937 z. 2 s. 709; Chwalewik, Zbiory pol., II (Waplewo); Katalog koresp. Działyńskich, Zamoyskich; Katalog zabytków sztuki w Pol., XI z. 12; Portret szlachty Kujaw i ziemi dobrzyńskiej XVI–XVIII w. Katalog wystawy, Włocławek 1995 s. 10–11; – Bizan M., Przez granice, przez wieki, Tor. 1986 s. 26; Borzyszkowski J., Inteligencja polska w Prusach Zachodnich 1848–1920, Gd. 1986; Brochwicz A., Alfons hr. Sierakowski, „Tyg. Ilustr.” 1886 t. 7 s. 384 (podob. wg fot. rys. J. Buchbindera); Bukowski A., Pomorze Gdańskie w powstaniu styczniowym, Gd. 1964; tenże, Waplewo. Zapomniana placówka kultury polskiej na Pomorzu Nadwiślańskim, Wr. 1989 s. 56; Grzybowski M. M., Mietz A., Pakulski J., Pawlak M., Osiek Rypiński. Dzieje parafii i gminy, Osiek–Rypiński Tor. 1994 s. 190; Karwowski, Hist. W. Ks. Pozn., II; Mietz A., Zabytkowa epigrafika Osieka Rypińskiego, Osiek Rypiński–Tor. 1994 s. 50; Osmólska-Piskorska B., Pomorskie Towarzystwo Pomocy Naukowej. Pół wieku istnienia i działalności 1848–1898, Tor. 1948 (podob. po s. 96); Różański F., Matka Pocieszenia. Studia z dziejów parafii i cudownego obrazu, Osiek 1991 s. 14; Ryszkiewicz A., Zbieracze i obrazy, W. 1972; Tarnowski S., Z Prus Królewskich, „Niwa” 1882 nr z 15 III; tenże, Z wakacji, Kr. 1894 II 272–85; – Borne z Dembińskich A., Ślaska K., Wicherkiewiczowa M., Trzy pamiętniki pomorskie, Gd. 1982; Krasiński Z., Listy do Adama Sołtana, W. 1970; Pomorze Gdańskie 1807–1850, Wybór źródeł, Wr. 1958; Motty M., Przechadzki po mieście, W. 1957; – „Dzien. Pozn.” 1886 nr 101, 103; „Kłosy” 1886 s. 353; „Kur. Pozn.” 1886 nr 98, 105; „Pielgrzym” 1886 nr 54.

Mirosław Krajewski

 

  

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to tekst zaktualizowany, uwzględniający opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.    

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.