INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Amelia Starowieyska (z domu Łubieńska)      Fragment podpisu Amelii z Łubieńskich Starowieyskiej w kolekcji Korespondencja ks. dr prof. Stefana Pawlickiego z lat 1862 –1916. T. 5 - w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl

Amelia Starowieyska (z domu Łubieńska)  

 
 
1869-07-24 - 1943-06-19
Biogram został opublikowany w latach 2003-2004 w XLII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Starowieyska Amelia (1869–1943), działaczka katolicka, dziennikarka.

Ur. 24 VII w Zimnej Wodzie (pow. jasielski), była prawnuczką Feliksa Łubieńskiego (zob.), córką Witolda Łubieńskiego (1841–1892), ziemianina, uczestnika powstania styczniowego, po którym przeniósł się do Galicji, gdzie zakupił majątek Zasów (pow. pilzneński), i Elżbiety z Morawskich (ur. 1849), siostrą Tadeusza (zob.), Zofii (zob.) i Róży (zob.) Łubieńskich.

Po wyjściu za mąż w r. 1890 za Stanisława Starowieyskiego zamieszkała S. w Ustrobnej, a od r. 1895 w Bratkówce (obie w pow. krośnieńskim). W pobliskiej Starej Wsi zaangażowała się w działalność Sodalicji Mariańskiej Pań Wiejskich Ziemi Sanockiej; była współautorką jej statutu (1898) i od r. 1905 pełniła funkcję prezydentki. Od r. 1908 organizowała zjazdy prezydentek w Galicji, których celem była koordynacja funkcjonowania poszczególnych stowarzyszeń sodalicyjnych. Zakładała też biblioteki wiejskie i urządzała kursy gospodarstwa domowego. W l. 1908–14 wydawała serię broszur „Biblioteczka Domowa” poświęconą głównie problemom wychowawczym („Praca wychowawcza matki”, „Precz z karczmą”, „Żłobek”), a także sprawom wiary (publikacja dekretu papieża Piusa X o codziennej komunii świętej). Dn. 1 I 1911 wznowiła w Bratkówce wydawanie dwutygodnika „Niewiasta Katolicka” pod redakcją Anieli Kroczak, za przyzwoleniem i wsparciem finansowym Zofii Popiel, inicjatorki tytułu i jego wydawcy w l. 1901–6 w Krakowie. W piśmie publikowano artykuły o treści religijnej, historycznej, społecznej i wychowawczej, wydawano również dodatek dla dzieci „Gwiazdka”. „Niewiasta Katolicka” rozchodziła się w całej Galicji. Na II Kongresie Mariańskim w Przemyślu (26–28 VIII 1911) była S. sekretarzem sekcji żeńskiej i wygłosiła referat o zadaniach i potrzebach Kół Ziemianek oraz Kół Włościanek. Ok. r. 1914 była członkiem Rady Nadzorczej Tow. im. Piotra Skargi we Lwowie.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej opuściła S. wraz z mężem i córkami Bratkówkę, udając się do Wiednia (1914–15), następnie w Poznańskie, by w końcu zamieszkać w Krakowie. W r. 1919 objęła tu funkcję redaktora naczelnego „Niewiasty Katolickiej”, uzyskując poparcie kanclerza kapit. krakowskiej ks. Karola Nikiela; w r. 1922 czasopismo upadło z powodu trudności finansowych. W r.n. uczestniczyła S. w powołaniu Związku Sodalicji Mariańskich Pań Wiejskich (ZSMPW). W czasie jego V zjazdu w Grębowie (1927) wygłosiła referat o konieczności utworzenia przy poszczególnych sodalicjach sekcji czytelnianych, których zadaniem miało być dostarczenie lektury dworom, nauczycielom i chłopom. Wkrótce sama zorganizowała taką sekcję przy ZSMPW, a także działające w jej ramach koła czytelnicze «Postęp»: 14 w Małopolsce, 13 na terenie byłego Król. Pol., 8 w Wielkopolsce i 2 na Pomorzu. Z jej inicjatywy od r. 1930 czytelnie «Postęp» funkcjonowały też przy Akcji Katolickiej w Krakowie. W ramach Sodalicji Pań Wiejskich Ziemi Krakowskiej zorganizowała równocześnie Sekcję Propagandy Dobrej Prasy i objęła jej przewodnictwo; była również prezydentką Sodalicji Pań Wiejskich Matki Boskiej Dobrej Rady w Krakowie i członkiem Katolickiego Stow. Kobiet. W r. 1937 jako przedstawicielka Komitetu Powiatowego Związku Ziemian w Krakowie uczestniczyła w organizacji Zjazdu Pielgrzymki Ziemiaństwa i Inteligencji Związanej z Rolnictwem i Pracującej na Roli w Częstochowie (1–2 VI t.r.), w następnych dniach (2–3 VI) reprezentowała sodalicje krakowskie na odbywającym się tam XIV Zjeździe Związkowym Prezydentek i Delegatek Sodalicji Pań Wiejskich.

Podczas okupacji niemieckiej S. nadal uczestniczyła w Krakowie w pracach sodalicyjnych; w jej mieszkaniu przy ul. Karmelickiej 45 odbywały się spotkania, w klasztorze sióstr urszulanek organizowała trzy razy w roku «dzień modlitwy», a w r. 1941 także rekolekcje dla rodzin. Współpracowała również z Sekcją Charytatywną Rady Opiekuńczej Miejskiej w Krakowie (od r. 1941 Polski Komitet Opiekuńczy Kraków: Miasto w strukturach Rady Głównej Opiekuńczej). Zmarła 19 VI 1943 w Krakowie, pochowana została w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim.

W małżeństwie ze Stanisławem Starowieyskim (zob.) miała S. sześcioro dzieci (informacje w życiorysie męża).

S. została sportretowana przez córkę, Zofię Starowieyską Morstinową jako Emilia Zabielska w autobiograficznej powieści „Dom” (Kr. 1959).

 

Bibliografia katolickich czasopism religijnych w Polsce 1918–1922, Red. Z. Zieliński, L. 1981; Polskie czasopisma religijno-społeczne w XIX w., Red. B. Lesisz i in., W.–L. 1988; Zaleska Z., Czasopisma kobiece w Polsce (materiały do historii czasopism rok 1919–1937), W. 1938 s. 166–7; – Boniecki, XVI; Borkowski, Almanach, I (błędna data ur.); Borkowski, Rocznik szlachty (błędna data ur.); – Słown. Geogr., (Zasów) – Jagosz M., Krakowska Kapituła Katedralna za pasterzowania Adama Stefana Sapiehy, w: Księga Sapieżyńska, Red. J. Wolny, Kr. 1982 I; Kabat E., Sodalicje Mariańskie w diecezji tarnowskiej 1887–1939, Praga 1999 II; Mamoń B., Cieszyć się życiem: Zofia Starowieyska-Morstinowa – szkic do portretu, Kr. 2003 (fot.); Myśliński J., Studia nad polską prasą społeczno-polityczną w zachodniej Galicji 1905–1914, W. 1970; – Księga adresowa miasta Krakowa i województwa krakowskiego 1932, Kr. 1932; Księga pamiątkowa drugiego kongresu marjańskiego polskiego i zarazem wiecu katolickich stowarzyszeń polskich, odbytego w Przemyślu w dniach 26, 27, 28 sierpnia 1911 r., Przemyśl 1912 s. 315, 348; Sodalicje Marjańskie Pań Wiejskich w Polsce, Kr. 1934 s. 3–4, 11, 47, 89; Szematyzmy Król. Galicji, 1914; – Górska z Łubieńskich M., Gdybym mniej kochała. Dziennik lat 1896–1906, W. 1997 s. 94, 157; Starowieyska-Morstinowa Z., Dom, Kr. 1959; taż, Patrzę i wspominam, Kr. 1965; Wysocki H., Przemówiły stare listy, Kr. 1986; – „Dwór Marji” R. 5: 1930 z. 4 s. 3–4, R. 12: 1937 z. 3 s. 34; „Niewiasta Katol.” 1911–22; „Wiad. Diec. Lub.” R. 25: 1948 nr 7 s. 292; – AP w Kr.: PolKO 92 k. 28 (legitymacja S-iej), StGKr 1005 (ankieta do dowodu osobistego S-iej, fot. z r. 1938), 662 k. 125, SGrKr 441 Repertorium I 3 A 1943 cz. II; Arch. Kurii Metropolitalnej w Kr.: ABS 276; Arch. Prow. Mpol. Tow. Jezusowego w Kr.: rkp. 1198 T. XIV k. 39–45, rkp. 2423 k. 529, rkp. 2396 k. 349, 357; B. Jag.: sygn. Przyb. 261/83 t. 21, sygn. 8699 III k. 355–6, sygn. 10142 III k. 179–180; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: sygn. 3729 k. 57–9.

Mariusz Ryńca

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.