Świrski (Swyrsky, de Swyr, Pieckowicz) Andrzej (zm. 1508), kniaź litewski, kanonik wileński, pleban w Wornianach.
Był wnukiem Krika (zob.), synem Pietka (Piotra, zm. przed czerwcem 1492), fundatora w r. 1453 altarii w kościele paraf. w Świrze, i Heleny (Oleny, zm. między 26 IX 1502 a 15 III 1503), córki (wg R. Petrauskasa wnuczki) woj. wileńskiego Jana Dowgirda (zob.), która wniosła mężowi znaczny majątek ziemski: Świrany, Worniany, Jasień, Spiahło, Strojnę, Trokiniki i Biesiady. Miał braci Michała i Aleksandra oraz sześć sióstr: Jadwigę, żonę Niekrasza Wołodkowicza, potem Jana Niemirowicza, Ludmiłę, poślubioną Jerzemu Sołłohubowi (zob.), Aleksandrę, wydaną za Grzegorza Ościka (zob.), Eudoksję (Owdotię), zamężną za Niemirem Wacławem Niemirowiczem, Zofię, żonę Mikołaja Janowicza Kieżgajły i Anastazję (Nastazję), wydaną za Olechnę Małyszkowicza. Jego stryjecznym stryjem był Andrzej (zm. przed 1492, zob.).
Ś. w semestrze zimowym 1476 wpisał się do Metryki Uniw. Krak., wnosząc pełną opłatę immatrykulacyjną w wysokości 8 gr; bakalaureat uzyskał już dwa lata później, a stopień magistra na początku r. 1488. Promocję w tym samym czasie otrzymał także Adam z Wilna, którego naukę Ś. finansował przez dziesięć lat; obaj podczas studiów mieszkali w Bursie Ubogich. Jako nowy mistrz Ś. w semestrach zimowym i letnim 1489 obowiązkowo wykładał dzieła Arystotelesa z zakresu logiki. W l. 1488—91 toczył spór z kuśnierzem Mikołajem Litwinem, mieszczaninem krakowskim, oraz Janem z Wilna, kuśnierzem działającym w Krakowie; w aktach oficjalatu krakowskiego wystąpił już wtedy jako kanonik wileński, a Adam z Wilna w notce własnościowej inkunabułu nazwał go kustoszem kościoła katedralnego w Wilnie.
W nieznanym czasie Ś. wrócił na Litwę i oprócz kanonii w wileńskiej kapit. katedralnej objął także probostwo w należących do matki Wornianach (pow. oszmiański). Po śmierci ojca dziedziczył po nim z rodzeństwem w Sirmieżu i Miadziole Małym oraz jego wysługi u kniaziów Olelkowiczów Słuckich. Wspólnie z braćmi dokonał 4 XI 1494 podziału ojcowizny, zwalniając równocześnie bojarów ze służby jako wolną szlachtę. Z rodzeństwem dziedziczył także po śmierci matki, otrzymując Worniany z dworem i prawem patronackim do kościoła paraf. p. wezw. Bożego Ciała. Jako pleban w Wornianach uzyskał od króla Aleksandra Jagiellończyka przywilej na budowę karczmy na gruncie zakupionym nad rzeką Łoszą. Jeszcze za życia króla Aleksandra odsprzedał szwagrowi Grzegorzowi Ościkowi część swego udziału z prawami patronackimi w kościele paraf. w Miadziole Małym. Dn. 15 III 1503 został z rodzeństwem pozwany przez siostrę Anastazję o niesprawiedliwy podział spadku po matce. Ś. sporządził 15 VIII 1508 testament, znacznie powiększając uposażenie kościoła paraf. w Wornianach; swą wolę przekazał parafianom z ambony. Wikariuszami Ś-ego w Wornianach byli Wacław (1502) i Stanisław (1508). Zmarł w r. 1508.
Ališauskas V. i in., Lietuvos katalikų dvasininkai XIV—XVI a., Vilnius 2009; Wolff, Kniaziowie lit.-rus., s. 508; — Baronas D., Rowell S. C., The Conversion of Lithuania. From pagan barbarians to late medieval Christians, Vilnius 2015 s. 457, 461; Fijałek J., Kościół rzymskokatolicki na Litwie, w: Chrystianizacja Litwy, Red. J. Kłoczowski, Kr. 1987 s. 210—14, 216—17; Kurczewski J., Kościół zamkowy czyli katedra wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju, Wil. 1916 III 4, 536; Ochmański J., Biskupstwo wileńskie w średniowieczu. Ustrój i uposażenie, P. 1972 s. 37; Petrauskas R., Lietuvos diduomenė XIV a. pabaigoje — XV a. Sudėtis—Strūktura—Valdžia, Vilnius 2003 s. 84, 140; Pietkiewicz K., Wielkie Księstwo Litewskie pod rządami Aleksandra Jagiellończyka, P. 1995 s. 94; Tęgowski J., Rodowód kniaziów Świrskich do końca XVI wieku, Wr. 2011; — Acta prima visitationis dioecesis Vilnensis Anno Domini 1522 peractae, Ed. S. C. Rowell, Vilnius 2015 s. 184—5, 218; Błaszczyk G., Regesty dokumentów diecezji wileńskiej z lat 1507—1522 Jana Fijałka i Władysława Semkowicza, „Lituano-Slavica Posnaniensia” T. 9: 2003 s. 252, 255, 277; Kod. katedry i diec. wil.; Księga promocji Wydz. Sztuk Uniw. Krak.; Lietuvos metrika, Vilnius 1995 VI; Metryka Uniw. Krak., I 389 (764/216); Rus. Ist. Bibl., XX nr 126, 127, 348; Urban W., Lūžys S., Cracovia Lithuanorum saeculis XIV—XVI, Vilnius 1999; — B. Czart.: rkp. 1777 k. 76—7; Lietuvos mokslų akademijos biblioteka w Wil.: F. 1—34.
Lidia Korczak