Chrząszczewski Antoni († 1854), kapitan, literat. Prawdopodobnie h. Trzaska, z rodziny wywodzącej się z Chrząszczewa w pow. rawskim, przesiedlonej na Ukrainę, gdzie ujrzał światło dzienne w pierwszym dziesiątku XIX w. W tamtych zapewne stronach ukończywszy nauki na stopniu średnim, udał się do Warszawy i zaciągnął do artylerii. Dosłużył się po paru latach stopnia oficerskiego, ale z powodu jakiegoś zajścia między kolegami wziął dymisję. Wtedy poświęcił się literaturze i pisywał wiersze, drukowane współcześnie, z których jeden p.t. Gwiazdy spotkał się z uznaniem. Po wybuchu powstania powrócił do swej broni, odznaczył się w kilku bitwach, dostał krzyż virtuti militari od Skrzyneckiego, a pod Wilnem miał strzaskaną nogę. Na emigracji we Francji pozostawał do r. 1848, kiedy pośpieszył w Poznańskie, ale między Łabą i Wezerą zatrzymali go Niemcy, gdyż zmieniły się nastroje w stosunku do Polaków. Wszakże po stłumieniu ruchu niepodległościowego pozwolono mu schronić się do Turwi, gdzie go przyjął generał Chłapowski, dawny komendant z okresu wyprawy na Litwę. Tam też pozostawał aż do samej śmierci 10 XI 1854. – Przejęty atmosferą turewskiego dworu i pod wpływem katolickiego »Przeglądu Poznańskiego«, tłumaczył dzieła moralnej i religijnej treści. Jego przekład poematu amerykańskiego poety Henryka Wadswortha Longfellowa pt. »Ewangelina«, powieść akadyjska, dokonany poprawnie białym wierszem, został wydany w Poznaniu w r. 1851 przez Księgarnię Katolicką.

Boniecki; Motty, Przechadzki, IV 36–7; Krosnowski; »Gazeta W. Ks. Poznańskiego« z r. 1854, nr 277.

Adam Skałkowski