Danysz Antoni (1853–1925), pedagog, profesor uniw., ur. 16 I w Poznaniu syn Ignacego. Ukończył w r. 1871 Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, a następnie studiował filologię klasyczną i polską oraz historię we Wrocławiu i Lipsku. W r. 1876 uzyskał doktorat filozofii w Uniwersytecie Wrocławskim na podstawie rozprawy pt. De scripiorum inprimis poetarum romanorum studiis Catullanis, w roku zaś następnym zdał rządowy egzamin nauczycielski przed komisją wrocławską.
W l. 1878–92 pracował jako nauczyciel w gimnazjach w Nakle, Poznaniu, Bydgoszczy, Międzyrzeczu, Rinteln nad Wezerą i Nissie na Śląsku. W r. 1892 przeniósł się do Galicji, gdzie pracował jako profesor gimnazjalny w Gimn. Nowodworskiego w Krakowie i we Lwowie, zyskując sobie sławę nadzwyczaj gruntownego i metodycznego nauczyciela filologii klasycznej. W r. 1895 habilitował się w Uniw. Lwowskim jako docent pedagogiki i dydaktyki na podstawie pracy pt. Reforma nauki języków nowożytnych a początkowa nauka języka niemieckiego w szkołach średnich galicyjskich. W r. 1897 zamianowany został kierownikiem filii Gimnazjum III (Franciszka Józefa), w r. 1903 kierownikiem, a następnie dyrektorem nowo zorganizowanego Gimnazjum VI (dziś Staszica) we Lwowie. W zakładzie tym zorganizował on oficjalne kursy praktyczne dla kandydatów zawodu nauczycielskiego, które istniały aż do upadku monarchii austriackiej. W r. 1909 przeszedłszy na emeryturę, przeniósł się do Krakowa i oddał się dalszej pracy naukowej w dziedzinie pedagogiki, pobocznie też języka polskiego. W r. 1917 zaproszony przez Uniw. Warszawski, odmówił przyjęcia katedry, natomiast przyjął w r. 1919 katedrę pedagogiki w Uniw. Poznańskim i został wybrany pierwszym jego prorektorem. Tu również po zorganizowaniu Komisji Egzaminacyjnej dla kandydatów zawodu nauczycielskiego został pierwszym jej przewodniczącym. Objąwszy katedrę, zajął się zorganizowaniem seminarium pedagogicznego i dał podstawę jego biblioteki, dołączając do książek pozostałych po pruskiej akademii poznańskiej swój własny księgozbiór. W r. 1921 P. A. U. mianowała go swym członkiem korespondentem. Dn. 30 IX 1924 z powodu wieku i nadwątlonego zdrowia przeszedł w stan spoczynku, otrzymując godność profesora honorowego. Zmarł 17 XII t. r. Należał do doskonałych nauczycieli, ale twardych, surowych; nie umiał zyskiwać sympatii uczniów. W obejściu mało przystępny, ale nieskazitelnego charakteru. Rodziny nie założył.
Prac naukowych wydał ogółem 66. Dotyczyły one głównie dziejów wychowania i szkolnictwa w dawnej Polsce (List królowej Elżbiety o wychowaniu królewicza, kilka prac o Komeńskim, o Maryckim, Glicznerze i i.) oraz pedagogiki ogólnej, gdzie reprezentował wyraźnie kierunek herbartowski, należąc do najwybitniejszych jego przedstawicieli w Polsce. Z prac obszerniejszych należy wymienić podręczniki: O wychowaniu (Lw. 1903), O kształceniu (Lwów 1918, II wyd. 1925), oraz Studia z dziejów wychowania w Polsce (Kr. 1921). Godne też pamięci są jego filologiczne (nie językoznawcze) artykuły z dziedziny starszej i nowej polszczyzny, pomieszczone w »Języku Polskim« I–IV (1913–9).
Uniwersytet Poznański. Księga pamiątkowa wydana pod redakcją A. Wrzoska, P. 1924; Kroniki Uniw. Pozn.; Błachowski S., Śp. Antoni Danysz, »Kurier Pozn.« 1925. – Akta personalne Archiwum Uniw. Pozn.
Ludwik Jaxa Bykowski