INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Artur Stanisławski  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2003-2004 w XLII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stanisławski Artur, krypt.: A. St., A. S-skij (1845–1897), powstaniec styczniowy, inżynier górnik, publicysta.

Ur. w Warszawie, był synem Oskara (zob.).

Jesienią 1862 podjął S. studia w nowo utworzonej Szkole Głównej w Warszawie. Przez ojca został wciągnięty do współpracy z „Encyklopedią Powszechną” Samuela Orgelbranda. W r.n. przyłączył się do powstania styczniowego. Brał udział w ataku na Piotrków, co pozwala przypuszczać, że należał do oddziału Józefa Oksińskiego. Rozkazem dziennym nr 8 Wydz. Wojny Rządu Narodowego z 22 VI 1863 otrzymał nominację na podporucznika w jednostkach operujących na terenie woj. kaliskiego. Ranny w czasie jednej z potyczek, został wywieziony przez ojca do Prus. Po powrocie do zdrowia wyjechał do Paryża i zarejestrował się w Wydz. Wojny przy Komisarzu Pełnomocnym Rządu Narodowego. W Paryżu ukończył kurs w École des Ponts et Chaussées.

Dzięki amnestii S. mógł przyjechać do Rosji. Pracował jako inżynier górniczy w kopalniach węgla Zagłębia Donieckiego (gub. jekaterynosławska), potem na Uralu i Ałtaju. W l. siedemdziesiątych mieszkał przez czas jakiś w Kulebakach (gub. Niżny Nowogród), skąd przeniósł się do Sałairu w Zagłębiu Kuźnieckim na Syberii. W r. 1884 zamieszkał na stałe w Tomsku, gdzie otrzymał stanowisko w Izbie Kontrolnej. W tym czasie podjął działalność publicystyczną. Był stałym współpracownikiem gazet syberyjskich: tygodnika (potem dziennika) „Sibirskij vestnik politiki, literatury i obščestvennoj žizni” (ukazującego się w Tomsku od r. 1885), dziennika „Tomskij spravočnyj listok” (ukazującego się od r. 1894), a także czasopism: „Enisej. Političesko-obščestvennaja i literaturnaja gazeta” (Krasnojarsk, od r. 1894) i „Sibirskaja torgovaja gazeta” (Tiumeń); zamieszczał w nich artykuły wstępne i felietony poświęcone problematyce zagranicznej oraz syberyjskiej. Propagował pogląd, że Syberia powinna być objęta akcją dobrowolnej kolonizacji, był zwolennikiem budowy kolei łączących ją z Rosją europejską. W „Vestniku zolotopromyšlennosti i gornago dela voobšče” (Tomsk, od r. 1894) pisał o zagadnieniach górnictwa złota. Zasilał swymi artykułami petersburski „Kraj” i warszawskie „Słowo” (m.in. 1897 nr 176, 193), informując głównie o życiu Polaków na Syberii. Był też korespondentem paryskiego „Le Figaro”. Prawdopodobnie był członkiem rzymskokatolickiego Tow. Dobroczynności (TD) w Tomsku. Zmarł 26 (14 st.st.) VIII 1897 w Tomsku i tam został pochowany.

Żona S-ego, Emilia Bujard, była córką François’a Bujarda z Lozanny, nauczyciela języka francuskiego w Warszawie, a wnuczką emigranta polskiego Obrębskiego, zamieszkałego w Szwajcarii. W Tomsku udzielała lekcji języka francuskiego, zmarła w drodze z Syberii do Polski ok. r. 1921. W małżeństwie z nią S. miał synów: Michała, Jana (zob.) i Walentego, oraz córkę Eugenię, zamężną Stefaniak, nauczycielkę języka francuskiego w Kaliszu.

Syn S-ego Michał (1879 – 9 II 1938) ukończył szkołę realną w Tomsku, a w r. 1902 Politechn. Lwow. i z dyplomem inżyniera wrócił na Syberię. Objął stanowisko inżyniera kolejowego w Omsku. Brał udział w życiu tamtejszej kolonii polskiej, m.in. działał w omskim TD. Po wybuchu pierwszej wojny światowej został powołany do armii rosyjskiej na terenie Zachodniej Syberii (Maryińsk). Po utworzeniu Polskiego Komitetu Wojennego na zjeździe w Omsku (21 VII 1918) został jego delegatem. W r. 1919 służył w baonie inżynieryjnym 5. Dyw. Strzelców Polskich. Gdy po ciężkich walkach z Armią Czerwoną dywizja została zmuszona do kapitulacji (10 I 1920), udało się mu uciec i wrócić do Maryińska, gdzie jednak od maja do grudnia 1920 przetrzymywany był w areszcie sowieckim. Z końcem r.n. wyjechał do Polski. W r. 1922 zamieszkał w Poznaniu, gdzie wykładał w Państw. Szkole Budowy Maszyn. Jego podręcznik o kotłach doczekał się kilku wydań. Pozostawił Wspomnienia, które były w posiadaniu jego siostry.

 

Lewak–Więckowska, Zbiory B. Rap. Katalog; – Enciklopedičeskij slovar’, Pet. 1900 XXXI; – Masanov I. F., Slovar’ psevdoniniov russkich pisatelej…, Moskva 1956–60 IV; Zagórowski, Spis nauczycieli (dot. syna Michała); – Chamerska H., Przyczynek do losów Polaków na Syberii w końcu XIX w., w: Losy Polaków w XIX–XX w., W. 1987 s. 503; Maciesza A., Dzieje kolonii polskiej w Tomsku 1604–1900, „Przeszłość” 1934 nr 7–8 s. 110; tee, Prof. inż. Michał Stanisławski, „Sybirak” 1938 nr 1–2 (po s. 48 fot. Michała Stanisławskiego); – Dok. Wydz. Wojny; – Nekrologi: „Czas” 1897 nr 215, „Kraj” 1897 nr 8, „Słowo” 1897 nr 231, „Nowa Reforma” 1898 nr 56; – Informacje wnuczki S-ego, Małgorzaty Szerchy z Kr.

Elżbieta Orman-Michta i Andrzej A. Zięba

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Jan Stanisławski

1893-04-20 - 1973-08-04 filolog angielski
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Karol Niemira

1881-10-28 - 1965-07-08
biskup pomocniczy piński
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Ignacy Pieńkowski

1877-07-19 - 1948-09-06
malarz
 
 

Ludwik Michał Finkel

1858-03-20 - 1930-10-24
historyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.