Słupica (Słupicz) Bohdan Bohuszewicz h. własnego (zm. 1551?), burgrabia zamku bracławskiego, dowódca obrony potocznej. Był synem Bohusza (zob.), starszym bratem Hrehorego (zob.).
S. podobnie jak ojciec rozpoczął służbę w obronie potocznej, dochodząc do funkcji «starszego» nad załogą w Bracławiu. Prawdopodobnie był rotmistrzem królewskim oraz namiestnikiem zamku bracławskiego z ramienia star. bracławskiego i winnickiego kniazia Bohusza Koreckiego, który po najazdach na Wołyń – w październiku 1548 Turków, a w maju, sierpniu i wrześniu r.n. Tatarów z ord oczakowskiej i białogrodzkiej (ostatni z tych najazadów z udziałem Turków), w r. 1550 doprowadził własnym kosztem do odbudowy nadwerężonych (zwłaszcza wrześniowym oblężeniem) i zaniedbanych umocnień Bracławia. Pomimo wysiłków nowo mianowanego starosty zarówno stan fortyfikacji jak i liczebność dowodzonej przez S-ę załogi oraz jej uzbrojenie, o czym dowodnie przekonują lustracje z l. 1545 i 1552, nie gwarantowały długotrwałej i skutecznej obrony przed przeważającym liczebnie przeciwnikiem. Zapewne na przełomie l. 1550 i 1551, pod nieobecność B. Koreckiego, ścigającego wraz z młodym Mikołajem Sieniawskim wycofujących się pod Oczaków ordyńców, z rozkazu królewskiego został S. odpowiedzialny za obronę zamku oraz grodów bracławskiego i winnickiego. W Bracławiu, w obliczu wielkiego najazdu, prowadzonego od lipca 1551 przez samego chana perekopskiego Dewlet Gereja, schroniła się cała okoliczna szlachta. Chan, wspomagany przez poczet janczarów, po nieudanej próbie zdobycia Bracławia szturmem, rozpoczął 9 IX 1551 nad ranem oblężenie grodu. Jednocześnie podjął negocjacje z obrońcami, usiłując przede wszystkim przekupić S-a, aby poddał zamek i miasto. Po trzydniowym oblężeniu, podczas którego ze szczególnym natężeniem szturmowano umocnienia od strony Bohu, Bracław skapitulował. Na poddanie się grodu wpłynęła nie tylko jego słaba obronność (Tatarzy zagarnęli po kapitulacji 4 działa, 30 hakownic i beczkę prochu), ale głównie wyczerpanie się zapasów wody pitnej. S-y, który jako ostatni prowadził pertraktacje z chanem, przekazane zostały warunki kapitulacji, m. in. wydanie broni i amunicji. Po wkroczeniu do Bracławia Tatarzy wzięli niemal całą zgromadzoną tu ludność w jasyr, zaś sam gród i zamek podpalili; ocaleć miało zaledwie ok. 200 osób. S-ę uznano za zdrajcę, a jego dobra obłożono konfiskatą. Nie wiadomo jakie były jego dalsze losy; jeżeli nie zginął w Bracławiu, możliwe, że uciekł z wycofującymi się Tatarami. Późniejsze akta dotyczące konfiskaty dóbr nie zawierają informacji o jego osobie.
S. był dziedzicem na połowie rodowych włości, których część stanowiła włość kuniańska, przypadła mu tytułem starszeństwa. Po uznaniu go za zdrajcę dobra te uległy konfiskacie; w r. 1552 o ich nadanie prawem kaduka (jest to pierwszy znany kaduk na Kresach) jako należnej mu rekompensaty za poniesione wydatki wystarał się u Zygmunta Augusta kniaź Kuźma Zasławski, odbudowujący zamek bracławski własnym kosztem.
Z małżeństwa z Zofią z Mikuliniec Mikulińską (zm. po 1580), 2.v. Jermołajową Mieleszkową (mąż zm. po 1570), być może córką Karpa Iwanowicza Mikulińskiego, miał S. syna Semena (Siemiona) i córkę Maruszę, zamężną za Łysohorskim (Łysogórskim), zapewne Iwanem, matkę Fiodora i Jermołaja, którzy w r. 1615 uczestniczyli w zajeździe na Kunę i byli współoskarżonymi w sprawie o zamordowanie tam Tychona Słupicy.
Syn Semen (zm. między grudniem 1592 a 1596), był dziedzicem Kuny z przyległościami, którą odzyskał (listy Zygmunta Augusta z 5 IX 1555 z Rudnik i potwierdzenie przez niego nadań Słupiczańskich 15 IV 1566) dzięki zabiegom stryja Hrehorego. Z jego też pomocą w r. 1575 (ok. 26 VII), po uzyskaniu pełnoletności, odbierał na drodze zajazdu włość kuniańską małoletnim wówczas synom kniazia Janusza Zasławskiego. Ponownie utracił konfirmowane przez Zygmunta Augusta nadania i przywileje podczas najazdu ordy białogrodzkiej w r. 1580 (oddane na przechowanie w zamku winnickim spłonęły tam 8 X t.r.), o czym informował, występując także w imieniu matki na sejmie walnym warszawskim 8 II 1581. W r. 1590 uzyskał dla Kuny prawa miejskie. Jednak wobec kolejnych najazdów tatarskich z l. 1598 i 1600, kiedy to spłonęła drewniana siedziba Słupiców, Kuna, musiała być (wraz z Nosowcami) ponownie lokowana w r. 1601 jako Kuna Nowa (nowy murowany zamek ukończono ok. r. 1620 przy wydatnej pomocy, sprawującego opiekę nad potomstwem Semena, Iwana Mieleszki).
Semen żonaty był (od ok. 1581) z Owdotią (Eudoksją) z Krasnosielskich (zm. ok. 1617), córką Juchna i kniaziówny Korotkówny, bratanicą sędziego grodzkiego bracławskiego Romana Krasnosielskiego. W jej imieniu zgłaszał pretensje do sąsiadujących z kuniańską włości ładyżyńskiej i «pustynnej» oblińskiej nad Sawranią. Pozostawił córkę Helenę (Halszkę), żonę arianina Wasyla Rohozińskiego (Rogozińskiego) oraz dwóch synów: Mikołaja (Matiasza), wojskowego, osiadłego na Węgrzech i zmarłego bezpotomnie ok. 1612, oraz Tychona, który usiłował utrzymać w całości dziedzictwo Słupiców. Zginął on w nocy z 22 na 23 I 1615 podczas najazdu na dwór w Kunie dokonanego przez siostrę Helenę i jej męża.
Słown. Geogr. (Kuna, Nosowce, Olbaczów, Trościaniec, Tywrów); Chwalewik, Zbiory pol., I 274; Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, Wyd. 2, Wr. 1996 X (woj. bracławskie) 170; Katalog dokumentów tureckich, W. 1959, I cz. 1 s. 111–13, 127–9, 132; Gawroński F. Rawita, Dzieje rodu Słupiców, w: Studia i szkice historyczne, S. 3, Kijów 1915 s. 213–31 (błędy, s. 222 Semen); [Iwanowski E.] Heleniusz E., Rozmowy o polskiej koronie, Kr. 1873 I 533, 577; Jakovenko N.M., Ukraïnska šljachta s kincja XIV do serediny XVII st., Kiïv 1993 s. 56, 149, 153, 173, 215; Levickij O., Socynianie na Rusi, „Odr. i Reform. w Pol.”, W. 1922 nr 7 s. 216 (W. Rohoziński); Mienicki R., Notatka o zaginionym archiwum Jaroszyńskich w Kunie, „Archeion” T. 1: 1927 s. 215–19 (Semen); Ochmański J., Organizacja obrony w Wielkim Księstwie Litewskim przed napadami Tatarów krymskich w XV–XVI wieku, Studia i Mater. do Hist. Wojsk. T. 5: 1960 s. 365 przyp. 84; Otamanovskij V. D., Vinnicja v XV–XVII stolittjach, Vinnicja 1993 s. 361–5; – Podolanin, Starinnyj južno-russkij dvorianskij rod […] Słupic, „Kijevska starina” 1886 s. 564–8 (Semen); Plewczyński M., W służbie polskiego króla. Z zagadnień struktury narodowościowej armii koronnej w latach 1500–1574, Siedlce 1995 s. 246–7; Przeździecki A., Podole, Wołyń, Ukraina, obrazy miejsc i czasów, Wil. 1841 II 62; Radzimiński Z., Monografia XX. Sanguszków…, Lw. 1906 I 116–17 przyp. 1 (Tychon); [Rolle A. J.] Dr Antoni J., Po inkursji kozackiej. Z wewnętrznych dziejów Bracławszczyzny, Kr. 1890 s. 10–11, 138, 139; Urbański A., Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, W. 1928 s. 42–3; – Arch. Sanguszków, III nr 170 (Tychon), nr 183 (Bohusz); Vitoldiana. Codex privilegiorum Vitoldii Magni ducis Lithuaniae 1386–1430, Zebrał i wyd. J. Ochmański, P. 1986 s. 134 nr 164; Źródła Dziej., XX 106, 107, XXI 404, 405, 434, 513 (Semen i jego potomstwo), 555, 570, 571, 614; – AP w Kr.: Arch. Sanguszków MK/1 (wypisy B. Gorczaka? dot. Słupiców z drzewem genealogicznym), t. 141/1, 205/23 (sumariusz dok. włości kuniańskiej), 207/22 (Krasnosielscy), teki: VII, VII/80, VIII, XV, XVI, XVIA, XIX, XXIX/54, XXX/37, 39, 54, 58, 59, 61, 62, 74, 80, 88, Arch. Wolańskich z Rudki t. 25 plik 241 (Rohozińscy); Centralnyj gosudarstvennyj archiv drevnich aktov w Moskwie: Fond 389 opis 1 spr. 195 z. 5 (Metryka Wołyńska) k. 336v., 343; – IH PAN w W.: Litwin H., Napływ szlachty polskiej na Ukrainę w latach 1569–1648, W. 1987 s. 233 (mszp. rozprawy doktorskiej).
Beata Nykiel