Chmielewski Czesław (1894–1924), działacz niepodległościowy, oficer W. P. Urodził się 11 VII w Warszawie. Syn Franciszka i Matyldy z Niewińskich. Jako uczeń polskiego gimnazjum W. Górskiego w Warszawie brał b. czynny udział w konspiracyjnym życiu młodzieży szkolnej w organizacji Młodzieży Narodowej, potem tzw. »zarzewiackiej«. Przez pewien czas był kierownikiem organizacji szkolnej. Pracował ponadto w tajnym skautingu. W r. 1914 wstąpił do Związku Walki Czynnej w Warszawie i w lipcu t. r. udał się na kurs strzelecki do Krakowa; przydzielony do »kompanii kadrowej«, uczestniczył we wszystkich walkach i marszach 1. pułku, potem 1. brygady legionów polskich aż do sierpnia 1916 r. Ranny dwukrotnie w bitwach pod Łowczówkiem (grud. 1914) i pod Konarami (maj 1915), przeniósł się do służby w kawalerii, z której 3 VIII 1916 przeszedł do prac w P. O. W. Był komendantem obwodu kolneńskiego w X Okręgu (Łomżyńskie). W lipcu 1917 r. aresztowany przez Niemców, przebywał w obozie jeńców w Czersku, potem w Lichtenhorst i Holzmünden; nawet tam nie ustawał w pracy konspiracyjnej wśród współwięźniów. Z powodu ciężkiej choroby płuc uwolniony w r. 1918. Choć nie wyleczony należycie, wziął udział w rozbrajaniu Niemców, a następnie służył w wojsku polskim na froncie, dochodząc do stopnia kapitana. Zmarł 21 VIII 1924 na suchoty w Warszawie. Był odznaczony krzyżem virtuti militari a po śmierci krzyżem niepodległości. W legionach znany był pod pseudonimem »Rafał«.

Materiały biogr. w Arch. Ofic. Dok. Pers. w Wojsk. Biurze Hist. oraz w Kapitułach virtuti militari i krzyża niepodległości; ponadto krótki życiorys u Kasprzyckiego, Kartki z dziennika oficera I brygady, W. 1934.

Stefan Pomarański