Schabowski Czesław (1908–1987), literat. Ur. 22 XI w Tarnobrzegu, był jednym z dziewięciorga dzieci Jana, mistrza murarskiego, i Ludwiki z Posadowskich.
Uciekłszy z domu rodzinnego, S. pracował fizycznie i kształcił się jako samouk. Po wybuchu wojny przebywał w r. 1939 jako działacz kulturalno-oświatowy w Druskiennikach (wówczas w ZSRR). Od maja 1940 pracował w Magnitogorsku, a w pół roku później w kombinacie drzewnym pod Kirowobadem. W r. 1941 wrócił do Druskiennik. Po zajęciu miasta przez armię niemiecką zbiegł w czerwcu t. r. do Czech. Zatrzymany przez Niemców w Pradze, został wysłany do pracy na roli w Sudety. Do kraju wrócił w maju 1945. Wędrował po Polsce bez stałego zajęcia. Był szewcem, murarzem, domokrążcą, rzeźbiarzem, robotnikiem w kamieniołomach, wytwórcą nart, wędrownym aktorem, pomocnikiem rakarza. Krótko mieszkał w Krakowie, następnie przeniósł się do Jeleniej Góry.
Zachęcony przez Juliana Przybosia, S. debiutował opowiadaniem Pierwsza spowiedź w „Odrodzeniu” (1945 nr 44). Potem jego pisarstwem długo opiekował się Stanisław Piętak, on także kierował samokształceniem S-ego i ściągnął go do Łodzi. Pierwszą swą książkę, opowiadanie Szarotki, wydał S. w r. 1946 (Ł.), po niej nastąpiły: powieść Tama (Ł. 1947) i zbiór opowiadań To sprawa syna (W. 1951). Współpracował z czasopismami: „Zielony Sztandar”, „Głos Robotniczy”, „Wieś”, „Kronika”. W r. 1946 został przyjęty do Związku Zawodowego Literatów Polskich (potem Związku Literatów Polskich). Po r. 1948 został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, lecz wkrótce z niej wystąpił.
Od października 1956 S. na stałe zamieszkał w Szczecinie. Pisał reportaże i felietony dla miejscowego radia. W l. 1957–8 przeszedł kryzys psychiczny; w niemałym stopniu wpłynął na to nieoficjalny zakaz publikacji, spowodowany jego reportażem pt. Dżungla, emitowanym przez Szczecińskie Radio wiosną 1958. Zakaz ten został uchylony ok. r. 1960. Kontakty ze środowiskiem rybackim wzmogły zainteresowanie S-ego morzem i stały się inspiracją do opowiadań z życia rybaków Pomorza Zachodniego, wyróżnionych w r. 1962 w szczecińskim konkursie literackim i ogłoszonych w r. 1963 (P.) w tomie pt. Pirat i Magdalenka. Za nagrodę literacką kupił łódź. W r. 1965 S. otrzymał dyplom rybaka zalewowego, w r. 1966 starszego rybaka, a wkrótce tytuł rybaka morskiego. Po dziesięciu latach, ze względów rodzinnych, zrezygnował z rybołówstwa.
Osiedlenie się w Szczecinie oraz zawodowe związki z morzem decydująco wpłynęły na twórczość S-ego, która zawsze miała charakter zbeletryzowanej autobiografii. Mocno dotychczas związany z Lasowszczyzną, ziemią swojego dzieciństwa, wprowadzał teraz do swoich utworów także krajobrazy i ludzi zachodniopomorskiego przymorza. Twórczość S-ego ceniono jako przejaw jego gawędziarskiego talentu, za faktograficzno-materiałowe bogactwo, komizm i poczucie humoru; krytykowano natomiast z powodu nieporadności i usterek w zakresie kompozycji i stylu. S. ogłosił, oprócz wspomnianych, zbiory opowiadań: Wielka zatoka (P. 1967), Archipelag urzeczonych (P. 1978) oraz prozy autobiograficznej: Listy morskie (P. 1971), powieści: Nie ma ulicy Zielonej (P. 1972), Na wylotówce (W. 1978), Zbój lasowski (W. 1981). Opowiadania, reportaże i felietony drukował w czasopismach: „Profile”, „Spojrzenia”, „Trybuna Literacka”, „Tygodnik Kulturalny”, „Ziemia i Morze” i in. oraz w wydawnictwach zbiorowych. Jego utwory były wielokrotnie nagradzane i wyróżniane, zwłaszcza na konkursach organizowanych przez różne instytucje Pomorza Zachodniego. W r. 1970 adaptację opowiadania S-ego Morze dalekie i bliskie wystawił Teatr «Wybrzeże» w Gdańsku. S. zmarł w Szczecinie 19 V 1987; został pochowany na cmentarzu w Szczecinie-Dąbiu.
S. był żonaty trzykrotnie: od r. 1930 z Teklą z domu Kapała, po rozwodzie z nią (i przejściu na prawosławie) od r. 1940 z Katarzyną z domu Butoko, po następnym rozwodzie, od r. 1955 z Anną z domu Cwalina. W drugim małżeństwie miał dwie córki: Katarzynę (ur. 1940) i Józefę (ur. 1943), z trzeciego pochodził syn Sławomir.
Pośmiertnie, w r. 1990, ukazał się tom opowiadań S-ego Mój przyjaciel goj (W.), opisujący prowincję okresu międzywojennego, miasteczka (m.in. Tarnobrzeg) i wieś, współistnienie i wzajemne przenikanie się kultury Żydów, Ukraińców, Węgrów i polskich chłopów.
Nowy Korbut (Słown. Pisarzy), III; Pol. Bibliogr. Liter. za l. 1944/45 i n.; Bartelski L., Polscy pisarze współcześni, W. 1977; Pisarze Pomorza Zachodniego, Gdynia 1967 (fot.); Przewodnik po współczesnej polskiej literaturze marynistycznej, Szczecin 1989; Szczecin literacki (1946–1985). Informator, Szczecin 1986 s. 152–4; – Jaworski P. [omówienie twórczości z okazji 25-lecia pracy literackiej], „Spojrzenia” 1977 nr 50, dodatek do „Głosu Szczecińskiego” 1977 nr 284; Krajewska A., Czesław Schabowski outsider, „Czas” 1975 nr22 (fot.); Koprowski J., Literacki awans społeczny, czyli o Czesławie Schabowskim, „Ilustr. Kur. Pol.” 1950 nr 195; Telega S., Czytanie morza Czesława Schabowskiego, „Głos Pomorza” 1978 nr 200; tenże, Przedmowa [do:] Schabowski Cz., Archipelag urzeczonych, P. 1978; tenże, Pisarz Szczecińskiego Pomorza, „Morze i Ziemia” 1982 nr 1 s. 10, 15; Trygław J., W sieciach literatury i życia, „Kur. Szczeciński” 1965 nr 37; – Schabowski C., Historia – legenda – tradycja, „Profile” 1978 nr 7 (fot.); – Informacje Anny Schabowskiej, żony S-ego.
Słowinia Tynecka-Makowska