Mangini Dominik Maria (zm. 1754), malarz krakowski. M. był Włochem (pochodził z Florencji), ale osiedlił się na stałe w Krakowie, gdzie przyjął prawo miejskie i wstąpił do cechu malarzy. S. Tomkowicz utożsamia M-ego z malarzem Mankinim występującym w aktach Archiwum m. Krakowa w r. 1733. W t. r. (2 V) wytoczono M-emu skargę o niesumienne wywiązywanie się z zamówienia; M. malował obrazy religijne do kościoła w Minodze w pow. olkuskim. W r. 1745 działał już jako mistrz. Prawdopodobnie M. zainicjował (bo pierwszy podpisał) petycję dwunastu malarzy krakowskich, skierowaną 15 I 1745 do rektora Akad. Krak. Kazimierza Pałaszowskiego. Petycja ta, będąca wyrazem tendencji wyswobodzenia się malarzy spod praw cechowych, zawierała poddanie się władzom uniwersyteckim; uzasadnieniem tej prośby miał być fakt, że malarstwo jest sztuką wyzwoloną. Akcja ta, mimo życzliwości ze strony Akademii, spotkała się z protestem władz miejskich. W l. 1747 i 1748 M. był starszym cechu malarzy, w r. 1750 wybrany został radcą, czyli konsyliarzem, kongregacji malarskiej, zaś w l. 1751 i 1754 podstarszym. M. zmarł w grudniu (przed 15 XII) 1754.

Dzieła M-ego nie są znane, ale jego rola w skierowanej do Akademii petycji malarzy wskazuje, że miał poczucie własnej wartości i zaszczepił nowy światopogląd w zakrzepłej w tradycji krakowskiej organizacji cechowej. Z drugiej strony piastowane przez M-ego w cechu godności świadczą, że chociaż był cudzoziemcem, zdobył uznanie i zyskał sobie pozycję w nowym środowisku.

Rastawiecki, Słownik malarzów, III; – Chamcówna M., Walka malarzy krakowskich o wyzwolenie spod praw cechowych, „Biul. Hist. Sztuki” R. 14: 1954 s. 215; Gąsiorowski W., Cechy krakowskie, Kr. 1860 s. 7, 8, 61; Prace Kom. Hist. Sztuki, Kr. 1922 II s. LXXIII (S. Tomkowicz).

Jan Samek