INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Edmund Monsiel     

Edmund Monsiel  

 
 
1897-11-02 - 1962-04-08
 
Biogram został opublikowany w 1976 r. w XXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Monsiel Edmund (1897–1962), artysta-rysownik, amator. Ur. 2 XI w Wożuczynie na Zamojszczyźnie, był synem Mikołaja, wędrownego stolarza, pochodzenia francuskiego (przypuszczalnie pierwotnie jego nazwisko brzmiało Monciel), i Karoliny z Dudkowskich. Na jego wykształcenie złożyły się 4 klasy szkoły podstawowej i 3 klasy seminarium nauczycielskiego. Od r. 1923 miał sklep spożywczo-papierniczy w Łaszczowie, który odebrali mu Niemcy w r. 1942. Od tego momentu aż do r. 1944 z obawy przed represjami ukrywał się na strychu u swego brata w Wożuczynie. Wówczas wystąpiły zmiany w jego osobowości, znamienne dla osób dotkniętych schizofrenią: stał się mizantropem, milczkiem, dziwakiem nie dbającym o swój wygląd, nie przywiązującym wagi do warunków życia. Równocześnie pedantycznie wywiązywał się ze swych obowiązków, będąc od r. 1945 wagowym w cukrowni w Wożuczynie. Mieszkał prymitywnie, najpierw w opuszczonym walącym się młynie, a potem w małej izbie pozbawionej niemal całkowicie urządzenia, mrocznej i nie opalanej. Żył w ubóstwie i zaniedbaniu, choć nieźle zarabiał. Był obsesyjnie religijny i przekonany o swym moralizatorskim posłannictwie. M. zmarł w Tomaszowie Lubelskim 8 IV 1962 i został pochowany na cmentarzu w Wożuczynie.

Dopiero po śmierci M-a ujawniono jego rysunki w ilości prawie 600. Była to jedyna jego spuścizna, powstała w okresie ok. 20 lat. Większość rysunków jest datowana, prawie wszystkie są sygnowane tarczą z monogramem E. M. Rysunki mają charakter wizji, były plastycznym urzeczywistnieniem widzeń i przekazywały je w tej formie ku przestrodze ludzkości. Są komponowane w zasadzie z powtarzających się motywów, w zróżnicowanych układach i kształtach. Są wśród nich rozpływające się mgławice fantasmagorycznych halucynacji i schizofreniczne abstrakcje, zawiłe przedstawienia np. z dziedziny erotycznej, zaznaczone lapidarną aluzją czy symbolicznie, sceny jak Na śmierć Hammarskjölda (samolot) i czytelne tematy Ukrzyżowań, Świętych, Postaci i in. Występuje w nich bezlik postaci, wąsatych twarzy, setki dużych, przeraźliwie patrzących oczu, sprawiając niesamowite wrażenie. Prawdy religijne i posłannicze wyrażał M. zwielokrotnioną obecnością wszędzie penetrujących oczu. Obsesyjność persewerowanych motywów znajduje wytłumaczenie w schizofrenii M-a, który żyjąc w świecie niezwykłych doznań, nasycał nimi wyobraźnię, inwencję i podświadomość artystyczną. Rysunki uderzają fantastycznym bogactwem wyobraźni, są interesujące z punktu widzenia psychologii i psychiatrii, ale przede wszystkim zmuszają do ich rozpatrywania i oceny w kategoriach artystycznych. M. posiadał wyzwolony przez chorobę autentyczny talent, w którego ramach osiągnął swoistą doskonałość artystyczną. W obrębie sztuki psychopatologicznej jego rysunki są zjawiskiem wybitnym i oryginalnym.

Rysunki M-a były pokazane na dwóch wystawach zbiorowych pt. Świat samotnych wizji  Edmunda Monsiela z Wożuczyna w Stowarzyszeniu Historyków Sztuki w Krakowie w r. 1963 (katalog wystawy jest najpełniejszą i uporządkowaną chronologicznie dokumentacją rysunków M-a) i w Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych w Warszawie w r. 1964; ponadto poszczególne rysunki prezentowano na wystawach ogólnych sztuki nieprofesjonalnej w Polsce i za granicą. Rysunki M-a znajdują się w zbiorach prywatnych w Krakowie i Warszawie; kilka posiada Instytut Sztuki PAN w Warszawie.

 

Autoportret zatytułowany Mundzio (rys. w posiadaniu J. Mitarskiego w Kr.); Fot. w posiadaniu autora artykułu; – Świat samotnych wizji Edmunda Monsiela z Wożuczyna (1897–1962). Wystawa rysunków z lat 1943–1962, październik – listopad 1963, Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział w Krakowie (Oprac. J. Mitarski i I. Trybowski, reprod. Mundzia); TPSP w Warszawie, Świat samotnych wizji Edmunda Monsiela z Wożuczyna, wystawa rysunków w Salonie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, W. 1964 listopad (Wstęp: J. Mitarski i I. Trybowski); – Mitarski J., Twórczość plastyczna w schizofrenii, w: Kępiński A., Schizofrenia, W. 1972 s. 65–76; – „Dzien. Pol.” 1963 nr z 1–2 XII (M. Gutowski, Rysunki Edmunda Monsiela); „Kultura” 1964 nr z 20–27 XII (B. Kowalska, Z Salzburga i Wożuczyna); „Przekrój” 1963 nr 936, 943 (J. Pomorski, Edmund Monsiel dziwny autor dziwnych rysunków, oraz opinie o Monsielu J. Mitarskiego, A. M., A. Załuskiego, M. Gutowskiego); „Tyg. Powsz.” 1963 nr z 22–29 XII (T. C., Świat Edwarda Monsiela); „Zwierciadło” 1964 nr z 6 XII; „Życie Liter.” 1963 nr z 8 XII (Malarz czy psychopata?); „Życie Warsz.” 1964 nr z 23 XII.

Ignacy Trybowski

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.