Bużeński Hieronim (ur. ok. 1513 † 1580), żupnik krakowski, podskarbi koronny, kasztelan sieradzki. Pochodził z rodziny szlacheckiej, h. Róża, której gniazdem był Bużenin w ziemi sieradzkiej. Urodził się z ojca Jana (zmarł 22 V 1538) i Katarzyny Dziatkowskiej (zmarła 14 I 1526). O studiach brak wiadomości. Przed rokiem 1542 był B. skarbnikiem Sebastiana Branickiego, bpa poznańskiego. Z prowizji tegoż bpa uzyskał kanonikat katedralny poznański w r. 1542. Zrzekł się tej godności w r. 1550, co pozostaje w związku z piastowanym już wówczas przez niego urzędem skarbnika królowej Bony (lub Barbary), a może jest też wyrazem zmiany przekonań religijnych i przejścia do obozu reformacyjnego. Z dniem 23 IV 1552 objął poważne i intratne stanowisko żupnika krakowskiego z nominacji Zygmunta Augusta i zachował je do 2 III 1577. Był jednocześnie sekretarzem królewskim, od r. 1559 burgrabią krakowskim i jeszcze przed r. 1569 starostą niegrodowym brzeźnickim, dobczyckim i krzeczowskim. Po zgonie Stanisława Sobka z Sulejowa został podskarbim koronnym 7 XI 1569 przejął komisyjnie skarb i sprawował ten urząd do 29 XII 1578. Zarówno z urzędu żupnika jak i podskarbiostwa otrzymał zwolnienie na własną, ponawianą prośbę, dyktowaną zapewne podeszłym wiekiem. Król Stefan Batory nagrodził go roczną pensją z żup w wysokości 1500 zł, a więc sumą b. znaczną na owe czasy, i 6 III 1579 mianował kasztelanem sieradzkim. Według najnowszych badań (R. Rybarski) gospodarkę B-go w żupach należy zaliczyć do ery najświetniejszego rozwoju przedsiębiorstwa, zaczętej rządami Jana i Seweryna Bonarów za Zygmunta Starego. B. powiększył tereny eksploatacyjne o »górę Bużenin«, przygotowywaną od r. 1564. W ruchliwym życiu politycznym za Zygmunta Augusta i w zapasach partyj w czasie bezkrólewi nie brał czynniejszego udziału. Wyraźniej już rysuje się jego rola w obozie reformacyjnym. Były kanonik stał się wyznawcą kalwinizmu, przez pewien czas po r. 1560 skłaniał się nawet do arianizmu, ale ostatecznie wytrwał w zborze mniejszym. Łożył na potrzeby zborowe, uczestniczył w ważniejszych synodach i patronował próbie zjednoczenia Małopolan z braćmi czeskimi. Utrzymywał stosunki z wybitnymi teologami szwajcarskimi, Henrykiem Bullingerem i Jozjaszem Simlerem. Zamienił na zbór świątynię katolicką w Żabnie w diec. krakowskiej, a prawdopodobnie był założycielem zboru w Wieliczce, gdzie występuje jako minister Stanisław Wiśniowski przed r. 1570, później zaś dojeżdża z Bochni Szymon Zacjusz. Ze swych wielkich dochodów wspierał chętnie ludzi pióra. Opiewali go jako swego mecenasa wierszem oraz prozą i dedykowali mu swe prace Polacy i cudzoziemcy, katolicy i różnowiercy, jak Erazm Gliczner, Mikołaj Krzysztoporski, Jan Mylius, Grzegorz Samborczyk (Vigilantius), Aleksander Sanuto, Antoni Schneeberger, Adam Schroeter, Jozjasz Simler i Andrzej Trzycieski. Za jego rządów panował »święty wiek« dla tych wszystkich, którym królowie zapisali na żupach pensje i nagrody. Ożenił się B. z Reginą Czerną z Witowa, h. Korab, starościanką dobczycką. Miał z nią 2 synów: Pawła (1556–1575) i Piotra (1559–1583), starostę brzeźnickiego i dobczyckiego. Obaj zmarli młodo. Wszystkie głosy współczesne zgodnym chórem podnoszą »cnotę« i prawość B-go. Z nim rozpoczyna się i na nim się kończy największa świetność rodu. Zmarł w Krzeczowie w Krakowskiem 26 XI 1580. Wdowa po Piotrze Beata, katoliczka, sprowadziła do Krakowa pierwsze karmelitanki bose, do których sama wstąpiła.
Należy od Hieronima B., podskarbiego, odróżniać jego bratanka, również Hieronima, marszałka trybunału koronnego, w r. 1585, kasztelana sieradzkiego w r. 1588, który w przeciwieństwie do swego stryja przeszedł na katolicyzm.
Metryka kor. ks. 108 i 119; rkp. Ossolineum 180; Arch. Jana Zamoyskiego, I, wyd. W. Sobieski; Briefwechsel der Schweizer mit den Polen, wyd. T. Wotschke; Lasciana, wyd. Dalton; Matr. sum., V 1, wyd. Wierzbowski; Receptiones ad episcopatum et canonicatus ecclesiae cathedr. Posn. wyd. R. Weimann (Roczniki Tow. Przyj. Nauk. Pozn. 35); Źródła dziejowe, VIII; Bużeński P., De Pauli Buzenii ortu, vitae curriculo et morte oratio, Kr. 1576; Paprocki; Boniecki (daty błędne); Uruski; Bodniak St., Hieronim Baliński, Kr. 1929; Rybarski R., Wielickie żupy solne, W. 1932; Estr.
Stanisław Bodniak