INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Alfons Surzycki  

 
 
1850-03-08 - 1915-01-05
Biogram został opublikowany w XLVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2009-2010.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Surzycki Jan Alfons (1850–1915), przemysłowiec, działacz społeczny i gospodarczy.

Ur. 8 III w Maciejowicach (pow. garwoliński), był najstarszym synem Tomasza (zob.) i Marii (Marianny) z Ciepielewskich (1825–1909), bratankiem Juliana Leona (zob.). Miał ośmioro rodzeństwa, m.in. braci: Józefa (zob.) i Stefana (zob.).

Od r. 1864 rodzina mieszkała w Lublinie i tam S. uczęszczał do gimnazjum. Po zdaniu matury studiował w l. 1867–71 prawo w Szkole Głównej Warszawskiej (od r. 1869 Uniw. Warsz.). Następnie odbył studia ekonomiczno-handlowe w Institut Supérieure de Commerce w Antwerpii oraz w Handelsakademie w Wiedniu, a także roczną praktykę w Banku Handlowym «Evette et Fils» w Paryżu. W r. 1877 wrócił do kraju, gdzie wraz z chemikiem Stanisławem Rzodkiewiczem i inżynierem Augustem Zaborowskim uruchomił w r. 1879 Warszawską Fabrykę Wyrobów Platerowanych i Posrebrzanych Galwanicznie «Rzodkiewicz, Zaborowski, Surzycki». Dn. 7 XI 1882 firma została zlikwidowana, a maszyny i urządzenia odsprzedane Juliuszowi Fragetowi, właścicielowi konkurencyjnej firmy. Od grudnia t.r. był S. sekretarzem, a od kwietnia 1883 dyrektorem zarządzającym Tow. Akcyjnego Warszawskiej Fabryki Stali Tyglowej i Wyrobów Stalowych. Po nabyciu przez Towarzystwo wspólnie z Tow. Briańskim Zakładów Putiłowskich w Petersburgu otrzymał nominację na ich dyrektora i pełnił tę funkcję do zbycia przez warszawskie Towarzystwo swoich udziałów. Wtedy przeniósł się z rodziną do Zagórza pod Sosnowcem i od listopada 1890 był dyrektorem zarządzającym Tow. Akcyjnego Sosnowieckiego Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych. Dokonał reorganizacji Towarzystwa, a biuro dyrekcji przeniósł z Katowic do Sosnowca. Równocześnie angażował się w działalność społeczną, m.in. był przewodniczącym sosnowieckiej Bratniej Kasy Pomocy Robotnikom oraz inicjatorem pierwszej w Zagłębiu Dąbrowskim Kasy Przezorności dla Urzędników. Zainicjował też budowę szpitala na Pogoni pod Sosnowcem (obecnie w granicach miasta), który stał się wzorem dla innych szpitali w Zagłębiu Dąbrowskim.

Pod koniec r. 1894 odszedł S. z funkcji dyrektora i opuścił Sosnowiec (robotnicy wmurowali wtedy poświęconą mu tablicę w szpitalu). Zamieszkał w Łodzi, gdzie został dyrektorem administracyjnym Tow. Akcyjnego Manufaktur Bawełnianych Karola Scheiblera, największego zakładu przemysłu bawełnianego w Król. Pol. W l. 1894–1901 był sekretarzem honorowym Urzędu Starszych Zgromadzenia Kupców m. Łodzi, do którego od 30 I 1904 wchodził jako kupiec I gildii, a także sekretarzem Komitetu Giełdowego Łódzkiego. Wspierając rozwój życia kulturalnego robotników, wystąpił w r. 1896 wraz z dyrektorem Edwardem Wagnerem z projektem zorganizowania przy fabryce Scheiblera stałego teatru z profesjonalnymi aktorami; organizacją uruchomionej w r. 1899 placówki zajął się Michał Wołowski, dyrektor Teatru Polskiego w Łodzi. Z inicjatywy S-ego założono w r. 1898 siedmioklasową Szkołę Handlową Zgromadzenia Kupców m. Łodzi, a przy niej, w r. 1902, Tow. Pomocy dla Niezamożnych Uczniów, którego S. został prezesem. Od r. 1898 był członkiem komitetu budowy kościoła św. Stanisława Kostki w Łodzi (ukończonego w r. 1912). Był też współinicjatorem wykupienia 1 X 1900 przez grupę łódzkich przemysłowców (Biedermannów, Heinzlów, Scheiblerów-Herbstów) kopalni «Saturn» w Czeladzi od Ch. Hohenlohego von Oehringen, wydobywającej ok. 12% węgla Król. Pol., a następnie innych kopalń węgla oraz majątków w okręgu sosnowieckim; t.r. przekształcono je w Tow. Akcyjne Górniczo-Hutnicze «Saturn» z siedzibą w Czeladzi, o kapitale zakładowym 5 mln rb. S. objął w nim funkcję pełnomocnika Rady Zarządu, a od 15 I 1901 był jego dyrektorem i członkiem zarządu (do r. 1914). Przez głównych akcjonariuszy Towarzystwa został w r. 1901 upoważniony do załatwiania wszelkich spraw w Zakładach Kotlarskich i Mechanicznych Tow. Akcyjnego «W. Fitzner–K. Gamper» w Sosnowcu oraz w Tow. Akcyjnym Metalurgicznym Kramatorskim w gub. charkowskiej, w których «Saturn» posiadał udziały. W zarządzie firmy «Fitzner–Gamper» zastąpił Karola Scheiblera. Równocześnie działał w łódzkich organizacjach społecznych i gospodarczych. Był inicjatorem i prezesem utworzonego 5 V 1906 Tow. Wzajemnej Pomocy Szlacheckiego Rodu Surzyckich, mającego na celu podtrzymywanie więzi rodzinnych oraz pomoc finansową dla potrzebujących członków rodziny.

W r. 1906 wrócił S. do Sosnowca. Był tam 5 I 1909 jednym z założycieli Tow. Artystycznego przy kopalni «Saturn». Stale organizował Zjazdy Przemysłowców Górniczych Król. Pol. Na siódmym zjeździe w Warszawie, w maju 1910, wszedł do Rady Zjazdu jako członek komisji gubernialnej ds. fabrycznych i górniczo-hutniczych w Lublinie. Od r. 1910 pełnił, po Janie Zarańskim, funkcję prezesa Związku Górników i Hutników Polskich w Austrii. Dn. 24 VI 1913 był współzałożycielem Stow. Techników w Sosnowcu (działało do 25 I 1914). Propagował potrzebę powołania w kraju wyższej uczelni górniczej. W dn. 23–26 IX 1910 uczestniczył w drugim Zjeździe Polskich Górników i Hutników we Lwowie; został na nim wybrany na prezesa dziewięcioosobowej Delegacji Polskich Górników i Hutników, uważanej za wyłączną reprezentację tych branż. Był stałym bywalcem Zakopanego i miłośnikiem górskich wycieczek, organizowanych przez teścia, Tytusa Chałubińskiego (zob.). Pod koniec życia wyjechał na leczenie do sanatorium Hütteldorf-Hacking pod Wiedniem, gdzie zmarł 5 I 1915; został pochowany w Lublinie w grobowcu rodzinnym.

S. zawarł małżeństwo (28 XI 1878) z Jadwigą z Chałubińskich (1858–1941), która przez wiele lat mieszkała w Zakopanem, w zbudowanej dla niej w r. 1886 przez jej ojca willi «Jadwiniówce». Wraz z bratem Ludwikiem ofiarowała parcelę pod budowę pierwszego budynku Muz. Tatrzańskiego w Zakopanem. Opublikowała wspomnienia „«Moje» Zakopane” („Echo Tatrzańskie” 1919), poświęcone głównie ojcu i ks. Józefowi Stolarczykowi. S. miał czworo dzieci: Marię Ludwikę (1879–1928), zamężną od r. 1900 z Józefem Rudnickim, Annę (1882–1964), zamężną od r. 1909 z Zygmuntem Jurakowskim, Jadwigę, zmarłą w niemowlęctwie, oraz Tomasza (1889–1970), ekonomistę, żonatego od r. 1927 z Ireną z Cetnarowiczów, a od r. 1962 z Zofią ze Smoleńskich 1.v. Zamojską. Bratankiem S-ego był Jan Surzycki (zob.)

 

Enc. tatrzańska (1995); Ilustr. Enc. Trzaski, V; Słown. pol. tow. nauk., II cz. 2; – Bieńkowska D., Lekarz starej Warszawy, W. 1964 s. 255–6, 267; Borowski S., Szkoła Główna Warszawska 1862–1869. Wydział Prawa i Administracji, W. 1937; Jaros J., Dzieje polskiej kadry technicznej w górnictwie (1136–1976), W.–Kr. 1978; Łukaszewicz J., Przewrót techniczny w przemyśle Królestwa Polskiego 1852–1886, W. 1963 s. 258, 266; Petrozolin-Skowrońska B., Król Tatr z Mokotowskiej 8. Portret doktora Tytusa Chałubińskiego, W. 2005; Pietrzak-Pawłowska I., Z dziejów monopolizacji górnictwa i hutnictwa w Królestwie Polskim, „Kwart. Hist.” R. 63: 1856 z. 4/5 s. 355, 366; Puś W., Pytlas S., Dzieje Łódzkich Zakładów Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju „Uniontex” w Łodzi (d. Zjednoczonych Zakładów K. Scheiblera i L. Grohmana) w latach 1827–1977, W.–Ł. 1977; Pytlas S., Łódzka burżuazja przemysłowa 1864–1914, Ł. 1994; Wrzosek A., Tytus Chałubiński. Życie – działalność naukowa i społeczna, W. 1970; Zaleski W., Dzieje przemysłu w b. Galicji 1804–1929 r. ze szczególnym uwzględnieniem historii rozwoju S.A L. Zieleniewski i Fitzner–Gamper, Kr. 1930 s. 289; – Chałubiński T., Listy 1840–1889, Oprac. A. Szwejcerowa, Wr. 1970; Jankowski E., Wspomnienia ogrodnika, Oprac. A. Szwejcerowa, A. Brachfogel, W. 1972; Księga pamiątkowa b. wychowańców b. Szkoły Głównej Warszawskiej w 40. rocznicę jej założenia, W. 1905 II 45; Listy o stylu zakopiańskim 1892–1912 wokół Stanisława Witkiewicza, Oprac. M. Jagiełło, Kr. 1979; Przemysł i handel Królestwa Polskiego 1914, Oprac. A. R. Sroka, W. 1914 poz. 185; Ukazatiel’ fabryk i zavodov jevropejskoj Rossii s Cesarstvom Polskim i Viel. Kn. Finlandzkim, Oprac. P. A. Orlov, Pet. 1881 s. 626; Wierzbicki A., Żywy Lewiatan. Wspomnienia, W. 2001; – „Gaz. Wieczorna” 1915 nr 15 (nekrolog S-ego), nr 17, 21; „Goniec Łódz.” 1898 nr 222, 1900 nr 225; „Nowy Kur. Łódz.” 1915 nr 20, 22; „Przegl. Górn.-Hutniczy” 1910 nr 14 s. 467; „Przegl. Tyg.” 1879 nr 31 s. 380; „Rozwój” 1901 nr 275, 1906 nr 237, 244; – AP w Ł.: Akta Magistratu m. Ł. nr 6236 k. 7, 32, akta notariusza J. Kamockiego, rkp. 15/1901, akta Policmajstra m. Ł. nr 1850 nlb, akta Tow. Akcyjnego K. Scheiblera nr 596 k. 23, Rząd Gubernialny Piotrowski – Kancelaria Prezydialna, nr 295 nlb, nr 690 nlb.

Stefan Pytlas

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Jan Surzycki

1898-12-24 - 1921-05-09 powstaniec śląski
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław August Thugutt

1873-07-30 - 1941-06-15
polityk
 

Juliusz Łukasiewicz

1892-05-06 - 1951-04-06
dyplomata
 

(Wiktor) Adam Malinowski

1829-12-13 - 1892-05-04
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Oskar Wiktor Sosnowski

1880-10-06 - 1939-09-24
architekt
 

Juliusz Au

1842-04-11 - 1888-09-08
ekonomista rolny
 

Maurycy Minkowski

1882 - 1930-11-23
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.