INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Andrzej Sadowski     

Jan Andrzej Sadowski  

 
 
1895-06-24 - 1977-10-05
Biogram został opublikowany w latach 1992-1993 w XXXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sadowski (Jagmin-Sadowski) Jan Andrzej, pseud. Stefan Jagmin (1895–1977), generał brygady WP. Ur. 24 VI w Grójcu, był synem Andrzeja, inspektora ubezpieczeń, i Kamili z Ladachowskich, nauczycielki, bratankiem Kazimierza Sadłowskiego (zob.); różnica w pisowni nazwiska pochodzi z pomyłki w akcie urodzenia ojca S-ego.
Po ukończeniu szkoły handlowej w Tomaszowie Mazowieckim i zdaniu z wyróżnieniem egzaminu dojrzałości w r. 1912, podjął S. studia na Wydz. Budowy Maszyn Szkoły Politechn. we Lwowie. Od r. 1910 brał udział w pracach niepodległościowych Związku Młodzieży Polskiej «Zet» i tajnego skautingu; od r. 1912 we Lwowie działał w Polskich Drużynach Strzeleckich (PDS), gdzie pod pseud. Stefan Jagmin ukończył szkołę podoficerską i oficerską. Był sekretarzem zarządu PDS w Sanoku. Po wybuchu pierwszej wojny światowej S. wstąpił 14 X 1914 do Legionów Polskich, służył w 5. batalionie 1. pp i 1. batalionie 5. pp I Brygady jako dowódca plutonu i kompanii. Brał udział we wszystkich walkach I Brygady z przerwą od 3 VIII do 22 X 1915 z powodu rany odniesionej w bitwie pod Majdanem Krasieńskim na Lubelszczyźnie. Do stopnia podporucznika awansował w r. 1915, a do stopnia porucznika w listopadzie 1916. Po kryzysie przysięgowym w Legionach Polskich w lipcu 1917 był internowany w obozie w Beniaminowie do września 1918, następnie wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej.
W WP służył S. od listopada 1918, był instruktorem w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej do kwietnia 1919, następnie dowódcą batalionu szkolnego w Obozie Szkół Podoficerskich w Dęblinie. W czerwcu 1919 został skierowany na studia do Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego, skąd we wrześniu t. r. odszedł na studia do Wyższej Szkoły Wojennej (École Supérieure de Guerre) w Paryżu. Dn. 10 VIII 1920 powrócił do kraju i został skierowany do służby frontowej na stanowisko szefa sztabu 3. Dyw. Piechoty Legionów; przejściowo dowodził 9. pp. Do stopnia kapitana awansował w r. 1919, a do stopnia majora w r. 1920. Po zakończeniu działań wojennych wyjechał do Francji w celu kontynuowania studiów; ukończył je z wyróżnieniem w sierpniu 1921. Po powrocie do kraju był dowódcą batalionu 61. pp w Bydgoszczy. W dn. 21 III 1922 objął stanowisko kierownika referatu, a następnie szefa wydziału mobilizacyjnego Oddziału I Sztabu Generalnego. Na tym stanowisku brał udział w opracowaniu planów mobilizacyjnych; był autorem planu mobilizacyjnego «S» (1926–7), nazwanego tak od jego nazwiska. Opracował również generalny projekt rozbudowy mobilizacyjnej sił zbrojnych na l. 1925–40. Do stopnia podpułkownika awansował w r. 1924. W dn. 27 IV 1925 S. został skierowany do odbycia stażu liniowego jako zastępca dowódcy 11. pp w Tarnowskich Górach. Do Sztabu Generalnego powrócił 21 V 1926 na stanowisko szefa wydziału Oddziału III. W dn. 29 I 1928 objął dowództwo 15. pp w Dęblinie. Do stopnia pułkownika awansował w r. 1929. W dn. 16 IX 1931 został dowódcą piechoty dywizyjnej 23. dyw. piechoty w Katowicach, od 17 VII 1936 był dowódcą tej dywizji i jednocześnie dowódcą Obszaru Warownego «Śląsk». W czerwcu 1936 szef Sztabu Głównego Wacław Stachiewicz powołał S-ego do prac nad planem rozbudowy sił zbrojnych. S. kierował zespołem, który opracowywał oddzielne referaty rozbudowy poszczególnych działów wojska lub rodzajów broni. W październiku 1938 na czele 23. dyw. piechoty wziął udział w zajmowaniu Zaolzia. Do stopnia generała brygady awansował w r. 1939. W latach międzywojennych S. ogłosił Bój pod Brzostowicami (W. 1928) oraz zamieszczał liczne artykuły na łamach „Bellony” i „Przeglądu Piechoty”.
W wojnie obronnej Polski 1939 r. S. dowodził Grupą Operacyjną «Śląsk», przemianowaną 3 IX na grupę operacyjną «Jagmin», w składzie dwóch dywizji piechoty (23. i 55. rezerwowej) oraz Grupy Fortecznej Obszaru Warownego «Śląsk», wchodzącą w skład armii «Kraków». Umiejętnie dowodził podległymi mu związkami taktycznymi w walkach obronnych i odwrotowych od granic Górnego Śląska po Tomaszów Lubelski, gdzie grupa stoczyła ostatnie walki z oddziałami niemieckimi i została zmuszona do kapitulacji, a jej dowódca dostał się do niewoli. Był internowany w kilku obozach jenieckich m. in. w Königstein i Murnau, skąd w kwietniu 1945 został uwolniony przez wojska amerykańskie. Wyjechał do Wielkiej Brytanii i podjął pracę w Wojskowym Biurze Historycznym w Londynie. W marcu 1946 przeniósł się do Francji, pracował we francuskim Wojskowym Biurze Historycznym w Paryżu, gdzie gromadził i opracowywał materiały dotyczące ostatniej wojny. Do kraju wrócił w marcu 1947. Z możliwości powrotu do służby czynnej w wojsku nie skorzystał i poddał się demobilizacji. Zamieszkał początkowo w Katowicach, gdzie pracował jako księgowy w przedsiębiorstwie prywatnym. W styczniu 1948 S. przeniósł się do Warszawy. Pracował w Biurze Projektów Przemysłu Sylikatowego, a od r. 1961 w Stołecznym Zjednoczeniu Projektowania Budownictwa Komunalnego, skąd w r. 1969 przeszedł na emeryturę. Opublikował wspomnienia pt. Przygotowanie Centralnego Rejonu Przemysłowego Śląska do obrony w okresie międzywojennym („Wojsk. Przegl. Hist.” 1959 nr 4), Działania GO „Śląsk” 1–3 września 1939 r. (tamże 1960 nr 1). Dalsze części wspomnień ukazały się pośmiertnie: Działania GO „Śląsk” 4–7 września 1939 r. (tamże 1989 nr 1) oraz Działania GO „Śląsk” 8–10 września 1939 r. Część II (tamże 1989 nr 2). Zmarł 5 X 1977 w Warszawie, pochowany został na cmentarzu Bródnowskim. Był odznaczony m. in. Orderem Virtuti Militari IV i V kl., Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, trzykrotnie Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim francuskiej Legii Honorowej.
W małżeństwie (od r. 1935) z Jagną Marią z domu Popiołek miał S. syna Andrzeja Jana (ur. 1938), doktora inżyniera budownictwa.

Różycki M., Bellona. Bibliografia dziesięciolecia 1928–1937, W. 1938; tenże, Bibliografia dziesięciolecia Bellony 1918–1927, W. 1928; Enc. II wojny; Enc. Wojsk., VII; Mała Enc. Wojsk., III; Kryska-Karski-Żurakowski, Generałowie (fot.); Mierzwiński Z., Generałowie II Rzeczypospolitej, W. 1990 (fot.); Śląski Słown. Biogr., III; Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich, W. 1917; – Bagiński H., U podstaw organizacji Wojska Polskiego 1908–1914, W. 1935; Dubiel P., Wrzesień 1939 na Śląsku, Kat. 1960; Głowacki L., Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, L. 1976; Jurga T., Obrona Polski 1939, W. 1990 (fot.); tenże, U kresu II Rzeczypospolitej, W. 1979; Juszkiewicz R., Urbaniak A., Dowódcy polskiego września, Ciechanów 1989 (fot.); Kirchmayer J., Kampania wrześniowa, W. 1946 s. 92, 158–60, 166, 175, 185; Kowalski W., Ostatni rok Europy (1939), W. 1989 (fot.); Kozłowski E., Wojsko Polskie 1936–1939, W. 1974; Moczulski L., Wojna polska 1939, P. 1990; Pindel K., Obrona narodowa, W. 1979; Podlewski S., Żołnierz niezłomny, „Za i przeciw” 1977 nr 48 s. 20 (fot.); Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, W. 1979 I (fot.); Porwit M., Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku, W. 1969–78 cz. 1, 2, 3; Sala W., Generał Jan Jagmin-Sadowski 24 VI 1895 – 5 X 1977, „Poglądy” 1980 nr 17 s. 6–7 (fot.); Steblik W., Armia „Kraków” 1939, W. 1989; Zarys dziejów wojskowości polskiej w latach 1864–1939, W. 1990; Zawilski A., Bitwy polskiego września, W. 1972 I, II; Zieliński J., Generał Jan Jagmin-Sadowski obrońca Śląska 1895–1977, Kat. 1988 (liczne fot.); tenże, Obrona Śląska i Zagłębia w kampanii wrześniowej 1939 roku, Kat. 1967 s. 32, 58, 71, 74, 83, 88, 102, 106; – Adamczyk W., Przeciw nawale. Rok 1939, W. 1970; Kuropieska J., Wspomnienia oficera sztabu 1934–1939, Kr. 1984 s. 366–70 (fot.); Pol. Siły Zbrojne, I cz. 1, 2, 3, 4; Romeyko M., Przed i po maju, W. 1983; Rowecki S., Wspomnienia i notatki autobiograficzne (1906–1939), W. 1988; Wojna obronna Polski 1939. Wybór źródeł, W. 1968; Wrzesień 1939 w relacjach i wspomnieniach, W. 1989 (fot.); – „Stolica” 1978 nr 2; „Tyg. Powsz.” 1978 nr 3; „Życie Warszawy” 1977 nr 237 (nekrolog); – CAW: Akta personalne S-10751; – Informacje Jerzego Wojniłowicza z Tomaszowa Mazowieckiego dotyczące różnicy w pisowni nazwisk S-ego i Kazimierza Sadłowskiego (na podstawie pisma Zespołu Adwokackiego w Tomaszowie Maz. odnoszącego się do spadku po Kazimierzu Sadłowskim).
Mieczysław Cieplewicz

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Kazimierz Sadłowski

1870-02-25 - 1946-08-29 nauczyciel
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Łobodowski

1909-03-19 - 1988-04-18
poeta
 

Juliusz Bursche

1862-09-19 - 1942-02-20
doktor teologii
 

Ryszard Bugajski

1943-04-27 - 2019-06-07
reżyser filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Tadeusz Wincenty Rechniewski

1862-04-02 - 1916-07-21
prawnik
 

Adam Nieniewski

1886-05-09 - 1947-04-27
pułkownik
 

Oskar Wiktor Sosnowski

1880-10-06 - 1939-09-24
architekt
 

Atenogenes Pawlikiewicz

1882-05-22 - 1941-05-18
prawnik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.