INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Baliński h. Jastrzębiec      Jan BALIŃSKI, psychiatra - plik z Wikimedia Commons

Jan Baliński h. Jastrzębiec  

 
 
Biogram został opublikowany w 1935 r. w I tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Baliński Jan (1827–1902), psychjatra, prof. uniwersytetu w Petersburgu. Urodził się 23 V w maj. rodowym Jaszuny w ziemi wileńskiej. Był synem Michała, historyka, umiłowanym wnukiem Jędrzeja Śniadeckiego.

B. ukończył studja średnie w Warszawie w r. 1847, studja wyższe odbywał w Petersburgu w Akademji Medyko-Chirurgicznej, którą ukończył w r. 1851 z odznaczeniem (medal złoty oraz umieszczenie nazwiska na tablicy marmurowej). W r. 1855 na podstawie rozprawy Conspectus historicus in febris doctrinam otrzymał stopień doktora medycyny. W przeciągu kilku lat następnych wykładał w Akademji pedjatrję. W r. 1856 został mianowany »adjunkt-profesorem« Akademji przy katedrze Mianowskiego. W r. 1857 konferencja Akademji zleciła mu wykłady psychjatrji jako zupełnie samodzielnego przedmiotu. W r. 1860 został profesorem zwyczajnym psychjatrji w tejże Akademji. W r. 1876 – po 25-letniej pracy naukowej – zrezygnował z dalszej pracy pedagogicznej w Akademji i tylko jeszcze jeden rok akadem. 1876/7 wykładał psychjatrję na Wyższych Żeńskich Kursach Lekarskich w Petersburgu.

B. pierwszy w ówczesnej Rosji rozpoczął wykłady psychjatrji na katedrze akademickiej, jako przedmiotu samodzielnego i obowiązkowego. W r. 1861 zainicjował powstanie w Akademji specjalnej kliniki psychiatrycznej, której otwarcie zostało dokonane 19 XI 1867. Klinika była zorganizowana wzorowo nietylko pod względem praktycznolekarskim, lecz i naukowym, posiadała pracownie: histologiczną, fizjologiczną, chemiczną, psychologiczną, dobrze urządzony gabinet elektro-terapeutyczny i dobrze zaopatrzoną bibljotekę. To było nowością nietylko dla ówczesnej Rosji, lecz i dla Europy wogóle. Proponowano później na frontonie tej pierwszej kliniki psychjatrycznej umieścić słowa następujące: »Wejdź z nadzieją do tej świątyni nauki i miłosierdzia. Stworzył ją Jan Baliński« (M. Niżegorodcew).

Z jego inicjatywy i przy jego osobistej współpracy zaczęły powstawać w Rosji rządowe tak zw. szpitale okręgowe (w Kazaniu, Charkowie i in.). Szpital w Tworkach został również zainicjowany i zorganizowany według planu, osobiście opracowanego przez B. Według jego wskazówek były opracowywane plany licznych zakładów psychjatrycznych samorządowych, miejskich i ziemskich, tak że nawet znany był w swoim czasie »wzorowy« czyli »normalny« plan budowy i organizacji zakładów psychjatrycznych, opracowany przez B. łącznie z archit. Stromem. B. był propagatorem organizacji kolonij rolniczych dla psychicznie chorych chroników oraz opieki rodzinnej nad psychicznie chorymi (patronage familial), czego jedynym wzorem była wówczas belgijska kolonja w Ghel.

Będąc przez czas dłuższy członkiem doradczym Państwowej Rady Lekarskiej, zreformował dotychczasową procedurę dokonywania ekspertyz sądowo-psychjatrycznych, wymagając odpowiednich, należytych obserwacyj badanych w specjalnych zakładach dla psychicznie chorych i ściśle naukowego i rzeczowego opracowywania każdego poszczególnego przypadku. Metody stosowania zasad psychjatrji sądowej podawał nietylko w swych wykładach, lecz i w związku z bardzo wielu przezeń dokonanemi ekspertyzami. Część tych ekspertyz była podana w prasie przez Lubawskiego w jego »Zbiorze procesów karnych«. Znakomita ekspertyza B., dotycząca prawa i zdolności przekazywania swego majątku, została umieszczona w rosyjskim przekładzie Psychjatrji sądowej Kraft-Ebinga (Petersburg 1895, s. 643). W ten sposób dał B. pierwsze kadry należycie przygotowanych lekarzy ekspertów sądowych z zakresu psychjatrji dla nowych sądów rosyjskich, utworzonych w r. 1864. Z jego szkoły wyszedł cały szereg wybitnych psychjatrów, w tem Polacy: Jan Mierzejewski, jego zastępca na katedrze psychjatrji w Petersburgu, Otton Czeczott, dyrektor szpitala św. Mikołaja, Bronisław Tomaszewski, Bronisław Szpakowski, Stanisław Daniłło, Ferdynand Małkiewicz i wielu innych.

B. był jednym z inicjatorów i propagatorów wyższego żeńskiego wykształcenia lekarskiego w Rosji i należał do pierwszej kadry profesorów Wyższych Żeńskich Kursów Lekarskich w Petersburgu. Był też jednym z założycieli Towarzystwa Psychjatrycznego w Petersburgu, które powstało w r. 1861. Nie pozostawił po sobie prac naukowych drukowanych, nie opublikował swoich wykładów klinicznych. Pisał dużo, drukował bardzo mało. Przez 3 ostatnie lata życia był obłożnie chory. Zmarł 11 III 1902, pochowany 29 IV w Jaszunach.

 

Mierzejewski Jan, Wspomnienia o I. M. Balińskim w »Woprosy nierwno-psichiczeskoj mediciny« 1902, VII; Czeremszański A., Jan Baliński, syn Michała (tamże); Sikorski Jan, Jan, syn Michała Baliński (tamże). Te trzy artykuły wyszły pod wspólnym tytułem: Jan, syn Michała Baliński, Ojciec psychjatrji rosyjskiej; Niżegorodcew M., Kilka słów o I. M. Balińskim w »Źurnał newropatologji i psychjatrji imieni S. S. Korsakowa« 1902, z. 3; Tiekutjew F., Istoriczeskij oczerk kafedry i kliniki duszewnych i nierwnych bolezniej pri Imperatorskoj wojenno-medicinskoj Akademji, Petersurg 1897; Wrzosek A., Jędrzej Śniadecki, 1910, s. 244.

Stanisław Władyczko

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.