Tarnowski (z Tarnowa) Jan Feliks zwany Szram h. Leliwa (zm. 1507), rycerz pasowany, chorąży krakowski, wojewoda lubelski, sandomierski i krakowski.

Był wnukiem Jana (zm. 1432 lub 1433, zob.), synem Jana Feliksa (zm. 1484, zob.) i Anny, córki Jana Oleśnickiego zwanego Głowaczem (zob.), bratanicy Zbigniewa Oleśnickiego (1389–1455, zob.), bratankiem m.in. Jana Rafała (zm. 1481, zob.), Jana Amora młodszego (zm. 1500, zob.) oraz Katarzyny (zm. po 1497), żony Przecława z Dmosic (zob.), a później Stanisława zwanego Ligęzą z Gorzyc i Przecławia (zm. 1497, zob.), siostrzeńcem Andrzeja (zob.) i Zbigniewa (ok. 1430–1493, zob.) Oleśnickich. Miał rodzoną siostrę Annę (zm. po 1512), wydaną w r. 1474 za Jana Kurozwęckiego zwanego Lubelczykiem (zm. 1480), star. piotrkowskiego, a po r. 1485 za Jana Ligęzę z Gorzyc (zm. przed 1502), i rodzeństwo stryjeczne: Jana Amora (zm. 1514, zob.) i Jana Amora (zm. 1561, zob.), Elżbietę, żonę Dobiesława Kurozwęckiego (zm. 1496, zob.), Katarzynę, żonę Stanisława Kmity (zob.), oraz Zofię w zakonie Reginę (zob. Tarnowska Zofia). Jego przydomek Szram pochodził od blizny na twarzy, po ranie odniesionej w młodości w trakcie ćwiczeń walki na kopie.

Wg przekazu (z r. 1503) T. zapewne przed r. 1465 pobierał nauki wspólnie z Łukaszem Watzenrode na dworze swego wuja, pisarza w kancelarii królewskiej Zbigniewa Oleśnickiego. Występując 30 IV 1471 z predykatem «strenuus» u boku ojca na rokach ziemskich w Pilznie, wyraził zgodę na sprzedaż (z prawem odkupu) Stanisławowi Ligęzie z Bobrku wsi Kiełków i Goleszów oraz folwarku Gruszów. W związku z planowanym udziałem T-ego w wyprawie królewicza Władysława Jagiellończyka po koronę czeską, jego ojciec zaciągnął 30 VII 1471 pożyczkę 483 fl. w monecie złotej pod zastaw wsi Krzeszowice (Krzyszowice, obecnie Skrzeszowice) u rajcy krakowskiego Mikołaja Kreidlera. T. dotarł z pretendentem do Pragi, gdzie 14 IX t.r. jako jego dworzanin otrzymał od polskiego podskarbiego 28 fl. za wystawienie pocztu liczącego czternastu konnych. W listopadzie 1473 dostał od króla Kazimierza Jagiellończyka 4 łokcie przetykanego złotem aksamitu wartości 38 fl. Za bliżej nieznane zasługi monarcha 24 I r.n. przejął jego dług 150 grzywien u Mikołaja z Kurozwęk. Jako dworzanin T. wystąpił z ojcem w liście świadków dokumentu królewskiego wydanego 30 VII 1475 w Nowym Mieście Korczynie w sprawie poboru przez Kraków od obcych kupców czynszu kwartnikowego od sukna. Najpewniej to on, z pocztem liczącym dwudziestu czterech konnych, wszedł w skład orszaku królewny Jadwigi, z którym 10 X t.r. wyruszył z Poznania i przybył do Landshut, gdzie 14 XI odbył się ślub Jadwigi z księciem bawarskim Jerzym; w wykazie podarunków weselnych dworu bawarskiego odnotowano przekazanie T-emu ważącego 6 grzywien pucharu z nakrywą. W r. 1476 towarzyszył T. Kazimierzowi Jagiellończykowi w objeździe Prus Królewskich i 16 V t.r. w Malborku otrzymał od króla 16 łokci atłasu, podczas gdy innym dworzanom wydawano wówczas tańsze sukno florenckie. Dn. 7 V 1480 w Wilnie król odnowił mu kwitancję do wypłaty z dochodów opactwa jędrzejowskiego. Między 9 a 20 II 1484 został T. chorążym krakowskim, a przed 12 IV r.n. uzyskał star. bełskie, które trzymał z pewnością do 29 XI 1487; zapewne równocześnie posiadał też star. horodelskie, na którym był poświadczony 7 XI 1485. W Kołomyi 16 IX 1485 był świadkiem złożenia hołdu Kazimierzowi Jagiellończykowi przez hospodara mołdawskiego Stefana; 25 X t.r. we Lwowie otrzymał od króla kwit na 200 fl. do wypłaty u podskarbiego, a w grudniu kwit na 100 grzywien.

Latem 1488 uczestniczył T. w wyprawie zbrojnej krewnych, przyjaciół i klientów arcybp. gnieźnieńskiego Zbigniewa Oleśnickiego przeciw Wawrzyńcowi Kośmidrowi Gruszczyńskiemu, którego po dwumiesięcznym obleganiu na zamku w Koźminie zmuszono pod koniec sierpnia t.r. do kapitulacji z prawem swobodnego odejścia. Na przełomie l. 1489 i 1490 przebywał T. przy Kazimierzu Jagiellończyku w Sandomierzu. Na zjeździe w Nowym Mieście Korczynie 16 III 1490 wystawił z innymi kolatorami i patronami kościoła paraf. p. wezw. Wszystkich Świętych w Krakowie dokument, wyrażający wolę podniesienia świątyni do rangi kolegiaty i ustanawiający jej uposażenie. W maju 1491 wziął udział w kolejnym zjeździe w Nowym Mieście Korczynie, a między 14 a 27 II 1493 był obecny na sejmie w Piotrkowie. Krewny T-ego, woj. krakowski Spytek Jarosławski, wyznaczył go w r. 1494 jednym z opiekunów swej żony na wypadek śmierci; układ odnawiano dwukrotnie: na sejmie piotrkowskim w r. 1496, gdzie za zgodą króla Jana Olbrachta Jarosławski powierzył opiece T-ego również swoje dzieci, a T. wyznaczył opiekunami swych dzieci i dóbr Jarosławskiego i Łukasza słupeckiego, oraz ponownie w r. 1500. W styczniu 1496 był T. przy królu w Sandomierzu, a następnie od ok. 20 IV t.r. brał udział w sejmie w Piotrkowie, świadkując w wydanym 25 V dokumencie statutów piotrkowskich Jana Olbrachta. towarzyszył królowi w marcu i kwietniu 1497 podczas pobytu w ziemi sandomierskiej; w Sandomierzu 8 III t.r. asystował przy uregulowaniu przez króla i powołanych przez niego komisarzy spraw majątkowych między swą siostrą Anną a Kurozwęckimi. W czerwcu i na początku lipca był przy Janie Olbrachcie we Lwowie, a następnie wziął udział w wyprawie mołdawskiej. W polu pod Suczawą 28 IX otrzymał od władcy dobra w ziemi bełskiej, skonfiskowane Zygmuntowi Uhnowskiemu z Radzanowa za niestawiennictwo na wyprawie; dóbr tych jednak nie objął. Najpóźniej 28 XII otrzymał urząd woj. lubelskiego. W lutym 1498 wziął udział w sejmie piotrkowskim, od maja do początku sierpnia t.r. przebywał przy królu w Krakowie, a w sierpniu i wrześniu był w Sandomierzu. Z sędzią ziemskim sandomierskim Marcinem ze Skotnik został 16 V 1499 wyznaczony przez sejm krakowski poborcą czopowego i łanowego z ziemi sandomierskiej i pow. radomskiego. W żupach wielickich zrealizował 12 I 1500 królewski kwit na bałwan soli. Świadkował 19 X t.r. w wydanym przez króla na sejmie w Sandomierzu dokumencie w sprawie połączenia funkcji opata klasztoru w Koronowie z sufraganią biskupstwa włocławskiego. W lutym i marcu 1501 uczestniczył w obradach sejmu w Piotrkowie, gdzie 6 III t.r. otrzymał awans na woj. sandomierskiego.

Po śmierci Jana Olbrachta (17 VI 1501) był T. jednym z głównych orędowników wyboru na króla wielkiego księcia lit. Aleksandra Jagiellończyka; już w lipcu 1501 w imieniu woj. kaliskiego Andrzeja Szamotulskiego informowali o tym pretendenta wysłannicy kard. Fryderyka Jagiellończyka. Podczas sejmu elekcyjnego w Piotrkowie przywiesił pieczęć przy wydanym 3 X t.r. przez panów polskich akcie odnowienia unii polsko-litewskiej i współwystawił akt wyboru Aleksandra Jagiellończyka na króla Polski. Po elekcji został wysłany z arcybp. lwowskim Andrzejem Różą Boryszowskim, bp. poznańskim Janem Lubrańskim i woj. poznańskim Szamotulskim z wiadomością o wyborze do oczekującego w Mielniku Aleksandra, a faktycznie w celu przedstawienia mu warunków objęcia tronu, ujętych przez senat w formę petytów. Między 20 a 23 X był świadkiem uroczystej mowy Szamotulskiego, zapraszającej wielkiego księcia do przyjęcia wyboru oraz uczestniczył w negocjacjach z elektem, zakończonych 23 X potwierdzeniem przez niego zawartej na sejmie elekcyjnym umowy polsko-litewskiej (tzw. unia mielnicka), a 25 X wystawieniem dokumentu zatwierdzenia tzw. artykułów mielnickich. Jeden z tych artykułów przewidywał powierzenie korony królewskiej pod opiekę czterech członków senatu, w tym T-ego, posiadających po jednym kluczu do czterech zamków skarbca kor. W styczniu 1502 uczestniczył T. w sejmie koronacyjnym w Krakowie.

Razem z arcybp. Boryszowskim został T. wysłany przez króla i senat do króla czeskiego i węgierskiego Władysława Jagiellończyka, który w imieniu brata Zygmunta Jagiellończyka wysunął roszczenia do Litwy z tytułu praw dziedzicznych. Poselstwo wyruszyło z Krakowa po 2 III 1502, wioząc widymaty aktów unii polsko-litewskiej. Podczas audiencji u Władysława Jagiellończyka posłowie oznajmili, że w Polsce obowiązuje wolna elekcja królów, a od czasu wcielenia Litwy do Korony młodsi członkowie dynastii nie mają prawa do apanaży z ziem litewskich, przy czym na wybór Aleksandra wpływ miała konieczność utrzymania unii z Litwą. Władysław Jagiellończyk podtrzymał jednak wolę zabiegania o zabezpieczenie brata, Zygmunta. Tuż przed powrotem do kraju T. i Boryszowski otrzymali od niego odpowiedź na piśmie, różną od ustnej, bo podważającą unię polsko-litewską. Wysłali więc do króla czeskiego dziekana przemyskiego Bernarda Wilczka i Andrzeja Rzeszowskiego, domagając się, by sprostował swe stanowisko w przedstawionym im piśmie i zażądali zwrotu widymatów; Władysław Jagiellończyk 14 IV t.r. odrzucił listownie te żądania. T. wrócił do Krakowa przed 21 IV, a w czerwcu był na zjeździe w Nowym Mieście Korczynie, gdzie 6 VI w gronie dostojników wyraził zgodę na wydanie przez Aleksandra Jagiellończyka dekretu w sprawie bicia monety. W sierpniu z Litwy król informował panów wpol. o wyznaczeniu T-ego do delegacji na planowany na 29 IX polsko-mołdawski zjazd graniczny; do zjazdu jednak nie doszło. Na początku września 1503 przebywający w Wilnie Aleksander Jagiellończyk ponownie wyznaczył T-ego (lub kaszt. łęczyckiego Andrzeja Zaksińskiego) w skład delegacji na kolejne polsko-mołdawskie negocjacje graniczne, mające odbyć się 1 XI t.r. w Kołaczynie koło Śniatynia; również do tego zjazdu nie doszło. W listopadzie uczestniczył T. w Lublinie w spotkaniu dostojników kor. z powracającym z Litwy władcą i uzyskał od niego, na czas pełnienia przez siebie urzędu woj. sandomierskiego, prawo dla swego syna, Jana (zob. Tarnowski Jan zwany Ciężkim ) wybierania i obracania na własne potrzeby podatku płaconego przez Żydów sandomierskich. W związku z planowanym odwołaniem Piotra Szafrańca ze star. malborskiego i brakiem szans na zastąpienie go indygeną pruskim, bp poznański Lubrański w liście z 15 XII do bp. warmińskiego Łukasza Watzenrode proponował kandydaturę T-ego na ten urząd. Styczeń 1504 spędził T. przy królu w Krakowie. Między 2 II a 14 III t.r. był na sejmie w Piotrkowie, gdzie 13 II z Jarosławskim i bratem stryjecznym Janem Amorem (zm. 1514) rozstrzygnął spór o Mydlniki pod Krakowem między swą siostrą stryjeczną Elżbietą a jej synem Stanisławem Kurozwęckim (zm. 1518, zob.); został też 14 III jednym z komisarzy do rozsądzenia sporu o pozostałe po zmarłym Dobiesławie Kurozwęckim kosztowności i pieniądze. Wg relacji krzyżackiej podczas sejmu piotrkowskiego rozgniewany Jarosławski czynił z nieznanych powodów wyrzuty T-emu i Szamotulskiemu. Po sejmie T. towarzyszył władcy w objeździe Prus Królewskich; w Toruniu brał udział 2 IV 1504 w przyjęciu Aleksandra Jagiellończyka przez przedstawicieli Rady Pruskiej, a 16 IV t.r. z woj. kaliskim Mikołajem z Lubrańca otrzymał od niego 200 grzywien. Był z królem w Gdańsku, skąd udał się z dworem do Malborka, gdzie był świadkiem uroczystego przekazania Ambrożemu Pampowskiemu zamku przez ustępującego ze starostwa Szafrańca. W Malborku 17 VI wystąpił w liście świadków dokumentu króla, potwierdzającego prawa i przywileje Prus Królewskich. Po powrocie władcy do Krakowa został przy nim do końca września. Między 8 IV a 3 VI 1505 był na sejmie w Radomiu, gdzie od delegacji m. Lwowa otrzymał dwa garnce małmazji. Wystąpił 3 V t.r. w liście świadków przywileju Aleksandra Jagiellończyka w sprawie odnowienia praw i wolności Król. Pol. oraz został sygnatariuszem przyjętej tego dnia konstytucji Nihil novi. Od czerwca do końca września przebywał z królem w Krakowie; w poł. sierpnia udał się z nim na sejmik mpol. do Nowego Miasta Korczyna, gdzie 16 VIII otrzymał awans na woj. krakowskiego. Między 19 I a 24 II 1506 wziął udział w sejmie w Lublinie, skąd wyjechał przed zakończeniem trwających do poł. marca t.r. obrad. W uniwersale wydanym 25 III w Brześciu Lit. Aleksander Jagiellończyk zapowiedział, że T. i trzej inni urzędnicy będą zarządzać jako szafarze wpływami z uchwalonego podatku nadzwycz. z Małopolski i ziem ruskich, a ponadto powierzył nadzór nad biciem półgroszy komisji złożonej z pięciu prowizorów: T-ego, dwóch z pozostałych trzech szafarzy i dwóch mieszczan krakowskich. Po śmierci króla Aleksandra (zm. 19 VIII 1506) uczestniczył T. z synami w sejmie elekcyjnym i przywiesił pieczęć do wystawionego 8 XII t.r. w Piotrkowie aktu elekcji Zygmunta I. W r. 1507 wziął udział w sejmie koronacyjnym w Krakowie i 2 III t.r. został wymieniony w akcie zawierającym statuty sejmowe.

Zgromadzony majątek sytuował T-ego w ścisłej czołówce największych właścicieli ziemskich w Małopolsce. Należała do niego północna część dóbr Tarnowskich z wsiami: Rudno, Rosławice (znajdowały się na gruntach obecnej Sanoki), Ilkowice, Laskówka (obecnie Laskówka Chorąska), częścią Kobierzyna, Otfinowem oraz połowami Krzyża (obecnie część Tarnowa), Pawęzowa, Lisiej Góry, Żukowic, Śmigna i Luszowic. Do T-ego należały także wsie po wschodniej stronie Wisły, na południowy wschód od Sandomierza: Wielowieś, Sielec, Trześń, Sobów, Grębów i Przyszów oraz znajdujące się na wschód od ujścia Wisłoki do Wisły: Zdaków, Kębłów, Krzemienica i Jaślany, z leżącym za Wisłą Turskiem (obecnie Tursko Małe lub Wielkie), ponadto w woj. krakowskim Radziemice z Wolą Radziemską i dzierżone w zastawie części: Krzeszowic, Polanowic, Szczepanowic i Czechów (pow. proszowicki). Dobra T-ego skupione wokół wzniesionego na przełomie XIV i XV w. zamku Rzemień obejmowały: m. Rzochów oraz wsie Kiełków, Goleszów, Książnice, Podleszany, Tuszyma, Kościelów (sąsiadował z Tuszymą), Ocieka, Wola (zapewne Wola Ociecka), Górki, Zdziarzec i Wadowice (koło Mielca) oraz położone w głębi Puszczy sandomierskiej Wyrzynia (obecnie Werynia) i Kolbuszowa. W Rzochowie ufundował T. prepozyturę, uposażając ją czynszami kmiecymi z Wadowic i folwarkiem sołtysim w Kiełkowie, a w r. 1502 uzyskał u króla zwolnienie mieszczan rzochowskich na dziesięć lat z ceł i podatków, zapewne w związku ze zniszczeniami po najeździe tatarskim. W Krakowie posiadał rezydencję miejską na Gródku (w miejscu obecnego klasztoru Dominikanek), odbudowaną przy jego udziale po pożarze z r. 1475; zbierał się w niej w r. 1503 krakowski sąd ławniczy. W Sandomierzu należał do niego dom obok nieistniejącego obecnie kościoła św. Piotra. W r. 1503 król nadał dożywotnio T-emu i jego synom dom z siedliskiem na przedmieściu Piotrkowa, który T. już wcześniej posiadał, być może tożsamy z domem koło zamku w Piotrkowie (po jego śmierci dom przejął Zygmunt I).

T. prowadził aktywną działalność gospodarczą. Kolonizował Puszczę Sandomierską, domagając się w l. 1485–9 sądowego rozgraniczenia położonej w głębi lasów wsi Ocieka od należących do Spytka Melsztyńskiego Paszczyny, Ostrowa i Sułostowej (zanikła) oraz jego borów. W r. 1489 drogą kilku zamian nabył od Dynowskiego za 600 grzywien połowę wsi Brzezówka w ziemi sanockiej, której szybko się pozbył, nie przejawiając więcej zainteresowania ekspansją majątkową na Rusi Czerwonej. W styczniu 1491 ze stryjem Janem Amorem młodszym sprzedał za 1 tys. fl. Albrechtowi starszemu ze Šternberka i Lukova przypadłe im po babce ojczystej T-ego wsie Vražné i Životice (obecnie Životice u Nového Jičína) na Morawach. T.r. kupił od Stanisława Rzeszowskiego z Przybyszówki i Żabna na wyderkaf za 1800 fl. zastawiony mu w roku poprzednim Otfinów z łąkami w Kłyżu i prawem odłowu ryb w stawach kilku pobliskich wsi, dokupił za 20 grzywien część Kobierzyna oraz pozyskał Radziemice (pow. proszowicki) od scholastyka gnieźnieńskiego Jana Lasockiego za 500 fl. i dwa łany w Kobierzynie. W r. 1492 nabył od Wojciecha Turskiego pobliską Wolę Radziemską w zamian za dwa łany w Krzemienicy i 600 fl. dopłaty, a w r.n. uzyskał sądownie od Marcina ze Skotnik przynależny do wsi Bogoria las na wyspie wiślanej. W drodze zamiany w r. 1495 przejął od Przedbora z Koniecpola za 2 łany w Zdziercu i 500 fl. wsie Kębłów i Szczukomłoty. Za 1200 fl. w złocie w r. 1501 wziął w zastaw od Barbary z Rożnowa, wdowy po Janie Amorze młodszym, części we wsiach Krzeszowice, Polanowice, Szczepanowice i Czechy (pow. proszowicki). T. zmarł przed 12 III 1507, gdy jako już nieżyjący został wspomniany w dekrecie Zygmunta I, przywracającym, zarzucony przez niego jako woj. krakowskiego, zwyczaj nominowania rajców Krakowa wyłącznie spośród osób, które zasiadały wcześniej w ławie miejskiej. W maju t.r. jako szafarz skarbu był pośmiertnie skwitowany z wpływów z poboru 18 gr z łana oraz bicia półgroszy.

Żoną T-ego była poślubiona przed r. 1480 Katarzyna z Bobrku, córka Stanisława z Gorzyc i Przecławia zwanego Ligęzą (zm. 1497, zob.), z którą miał synów: Stanisława (przed 1487–1528 lub 1529, zob.), Jana zwanego Ciężkim i Spytka (przed 1490–1552 lub 1553, zob.). Wnukiem T-ego był Stanisław (1514–1568), a wnuczkami Dorota, zamężna za Janem Tarłą (ok. 1480–1550, zob.) i Barbara, żona Jana Komorowskiego (ok. 1490–1566, zob.).

Postać T-ego pod aluzyjnym imieniem Jan Signifer (nawiązanie do urzędu chorążego i blizny na twarzy) pojawiła się w zachowanym fragmencie powstałej między sierpniem 1488 a lipcem 1492 epopei „Sbigneis” Mikołaja Kotwica, opiewającej dzieje wyprawy arcybp. Oleśnickiego na Koźmin (B. Raczyńskich, rkp. II. H. d. 16).

Boniecki, XIV 252 (dot. żony); Catalogus diplomatum Bibliothecae Instituti Ossoliniani. Supplementum 1, Inde ab anno 1279 usque ad annum 1506, Wr. 1951; Fastnacht A., Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu, Brzozów –Kr. 1991–2002 I–III (Brzezówka, Dynów, Jurowce, Popiele, Raczkowa, Srogów Niższy, Srogów Wyżny); Kaczmarczyk, Catalogus diplomatum Univ. Crac.; Katalog dokumentów i listów królewskich z Archiwum Państwowego w Toruniu (1345–1789), W. 1999; Katalog dokumentów i listów królów polskich z Archiwum Państwowego w Gdańsku (Jan Olbracht i Aleksander Jagiellończyk), Gd. 2016; Katalog zbioru dokumentów pergaminowych Biblioteki Jagiellońskiej, Kr. 2014; Niesiecki, I 128, 140, 185, 191 (błędnie jako woj. bełski), IX 43–4; Paprocki, s. 108, 812; Słown. hist.-geogr. ziem. pol., V (Jedlcza, Melsztyn); Urzędnicy, III/2, IV/1, IV/2, IV/3, IV/4; – Biskup M., Wokół „landshuckiego wesela” 1475 roku, „Zesz. Nauk. UJ” 1977, Prace Hist., z. 56 s. 90–2; Caro J., Dzieje Polski, W. 1899 V 288; Czacki T., O źródłach prawa, które miały moc obowiązującą w Polsce i Litwie, „Dzien. Wil.” t. 3: 1823 nr 12 s. 437; Czerny F., Panowanie Jana Olbrachta i Aleksandra Jagiellończyków (1492–1506), Kr. 1871 s. 101; Dworzaczek W., Hetman Jan Tarnowski. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego, W. 1985; tenże, Leliwici Tarnowscy. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego wiek XIV–XV, W. 1971 (T. mylony z bratem stryjecznym, Janem Amorem); Dworzaczkowa J., Pobyt króla Aleksandra w Prusach w świetle relacji gdańskiej, „Roczn. Hist.” R. 19: 1950 s. 169; Finkel L., Elekcja Zygmunta I. Sprawy dynastii jagiellońskiej i unii polsko-litewskiej, Kr. 1910; Gołębiowski Ł., Dzieje Polski za Jagiellonów, W. 1848 III 459, 463–6; Górski K., Łukasz Watzenrode. Życie i działalność polityczna (1447–1512), Wr. 1973; tenże, Starostowie malborscy w latach 1457–1510. Pierwsze półwiecze polskiego Malborka, Tor. 1960; Hrabyk P., Spytko z Jarosławia, „Roczn. Przemyski” t. 2: 1912 s. 84, 93, 135, 147–8, 151, 157, 159; Kolankowski L., Elekcja Zygmunta I. Kilka uwag o elekcji w Polsce za Jagiellonów, „Przew. Nauk i Liter.” R. 34: 1906 s. 867; Krasnowolski B., Ekspozycja muzealna jako interpretacja historycznych i artystycznych wartości ratusza w Tarnowie, „Arkusze Muz.” t. 1: 1975 s. 38; Kultura Polski średniowiecznej XIV–XV w., Red. B. Geremek, W. 1997; Lasek P., Turris fortissima nomen Domini. Murowane wieże mieszkalne w Królestwie Polskim od 1300 r. do połowy XVI w., W. 2013 s. 193, 250; tenże, Zagadnienie tzw. dworów wieżowych. Przyczynek do badań nad późnośredniowiecznym budownictwem obronno-rezydencjonalnym, w: Architektura znaczeń. Studia ofiarowane prof. Zbigniewowi Bani w 65. rocznicę urodzin i w 40-lecie pracy dydaktycznej, Red. A. S. Czyż i in., W. 2011 s. 34; Lubomirski T. J., Trzy rozdziały z historii skarbowości w Polsce 1507–1532, Kr. 1868 s. 2; Mielec. Dzieje miasta i regionu, Red. F. Kiryk, Mielec 1984 I 138, 195, 205, 229, 232; Mikuła M., Prawodawstwo króla i sejmu dla małopolskich miast królewskich (1386–1572). Studium z dziejów rządów prawa w Polsce, Kr. 2014; Miodunka P., Sieć parafialna nad dolną Wisłoką w średniowieczu (do ok. 1530 r.), „Studenckie Zesz. Nauk. UJ” t. 13: 2000 s. 98–9; Niemczyk K., Kamienieccy herbu Pilawa. Z dziejów kariery i awansu szlachty polskiej do 1535/1536 roku, Kat. 2016; taż, Problem Pokucia, spornego terytorium polsko-mołdawskiego w końcu XV i początku XVI wieku, „Studia Hist.” R. 57: 2014 s. 163; Noga Z., Krakowska rada miejska w XVI wieku. Studium o elicie władzy, Kr. 2003; Nowak B., Ród Porajów w Małopolsce w średniowieczu, Kr. 2009 (dot. siostry); Papée F., O przywileju mielnickim dla senatu z r. 1501, w: Księga pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, Lw. 1925 II 176; Radłów i gmina radłowska, Red. F. Kiryk, Kr. 2008 I 180–1, 198; Ratajczak T., Mistrz Benedykt – królewski architekt Zygmunta I, Kr. 2013 s. 295; Rutkowski J., Skarbowość polska za Aleksandra Jagiellończyka, „Kwart. Hist.” R. 23: 1909 s. 31, 69; Sobolewski L., Uruszczak W., Artykuły mielnickie z roku 1501, „Czas. Prawno-Hist.” t. 42: 1990 z. 1–2 s. 74; Sochaniewicz K., Urzędnicy województwa bełskiego do połowy XVI w., „Mies. Herald.” R. 10: 1931 z. 1 s. 9 (błędnie jako woj. bełski), s. 16, 21; Spieralski Z., Z dziejów wojen polsko-mołdawskich. Sprawa pokucka do wstąpienia na tron Zygmunta I, „Studia i Mater. do Hist. Wojsk.” t. 11: 1965 cz. 2 s. 83, 97, 112, 115, 121 (błędna data śmierci); Tarnów. Dzieje miasta i regionu. Czasy przedrozbiorowe, Red. F. Kiryk, Z. Ruta, Tarnów 1981 s. 168; Trawka R., Kmitowie. Studium kariery politycznej i społecznej w późnośredniowiecznej Polsce, Kr. 2005; Uruszczak W., Sejm koronacyjny w 1507 roku w Krakowie, „Studia z Dziej. Państwa i Prawa Pol.” t. 7: 2002 s. 120; tenże, Sejm walny wszystkich państw naszych. Sejm w Radomiu z 1505 roku i konstytucja Nihil novi, „Czas. Prawno-Hist.” t. 57: 2005 z. 1 s. 22; Wiesiołowski J., Ambroży Pampowski – starosta Jagiellonów. Z dziejów awansu społecznego na przełomie średniowiecza i odrodzenia, Wr. 1976; tenże, Marcin Poniecki – awanturnik i poeta późnośredniowieczny, „Roczn. Leszczyński” t. 6: 1982 s. 66, 86; Zyglewski Z., Polityczna i aktotwórcza działalność kanclerza Krzesława z Kurozwęk i podkanclerzego Grzegorza z Lubrańca w latach 1484–1495, Bydgoszcz 2007; – Acta Tom., I; Akta Aleksandra; Akta grodz. i ziem., II, VII, IX, XVI–XVII, XIX; Akta odnoszące się do stosunków handlowych Polski z Węgrami głównie z archiwum Koszyckiego z lat 1354–1550, Wyd. S. Kutrzeba, „Arch. Kom. Hist.” t. 9: 1902; Akta stanów Prus Król., IV/1; Akta Unii; Arch. Sanguszków, II, V; Bauer A. T., Feiern unter augen der Chronisten. Die Quellentexte zur Landshuter Fürstenhochzeit von 1475, München 2008 dod. 2 s. 273, 288; Bostel F., Tymczasowa ustawa radomska z r. 1505, „Kwart. Hist.” R. 3: 1889 s. 685; Cod. Pol., I, II, III; Cod. Regni Pol. et M. Duc. Lit., IV; Cod. Univ. Crac., III; Commune incliti Poloniae regni privilegium constitutionum et indultuum publicitus decretorum approbatorumque [statut Łaskiego], (Kr. 1506) k. 112v, 120; Corpus Iuris Pol., III; Długosz, Annales, XII; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy; Gansiniec R., „Sbigneis” Mikołaja Kotwicza, „Pam. Liter.” R. 48: 1957 z. 1 s. 128; Hofmanówna H., Dekret elekcyjny króla Aleksandra I z d. 3 października 1501 roku, „Przegl. Hist.” t. 17: 1913 s. 95; Inventarium omnium et singulorum privilegiorum […] quaecunque in Archivo Regni in Arce Cracoviensi continentur, Ed. E. Rykaczewski, Lutetiae Parisiorum 1862 s. 267; Iura Masoviae terrestria, Wyd. J. Sawicki, W. 1973 II nr 153, 154, 168, 169, 171; Ius Polonicum, Ed. J. V. Bandtkie, W. 1831 s. 359, 363; Jastrzębski A. C., Thille A., Laurea sive arbor Tarnoviana […] anno 1644, Parisii 1872 (podob.); Kod m. Kr., I, III; Kod. maz. (Lubomirskiego); Kod. wielicki; Księga metryki Koronnej podkanclerzego Andrzeja Oporowskiego z lat 1479–1483, Wyd. G. Rutkowska, W. 2005; Kutrzeba S., Materiały do dziejów robocizny w Polsce w XVI wieku, „Arch. Kom. Prawn.” t. 9: 1913; tenże, Prawa przywileje, statuty i lauda księstw oświęcimskiego i zatorskiego, tamże; Materialy dlja istorii vzaimnych otnošenij Rossii, Polši, Moldavii, Valachii i Turcii v XIV–XV vv., Ed. A. Uljanickij, Moskva 1887 s. 204; Materiały archiwalne wyjęte głównie z Metryki Litewskiej od 1348 do 1607 roku, Wyd. A. Prochaska, Lw. 1890; Materiały do dziejów dyplomacji polskiej z lat 1486–1516 (kodeks zagrzebski), Oprac. J. Garbacik, Wr. 1966; Materiały do historii miasta Biecza (1361–1632), Oprac. F. Bujak, Kr. 1914; Materiały do historii miasta Sambora 1390–1795, Wyd. A. Dörflerówna, Lw. 1936; Materiały źródłowe, Oprac. M. Maciąg, w: Mielec. Dzieje miasta i regionu, Red. F. Kiryk, Mielec 1984 I 655; Matricularum summ., I–IV; Miechowita M., Chronica Polonorum, Kr. 1519 s. 359; Monumenta dioecesis sandomiriensis. Series quinta, w: Wiśniewski J., Dekanat opoczyński, Radom 1913 s. 58; Piekosiński F., O monecie i stopie menniczej w Polsce w XIV i XV wieku, Kr. 1878 dod. nr 17; Prawa, przywileje i statuta m. Kr., I–II; Pryvileï mista L’vova (XIV–XVIII st.), Ed. M. Kapral’, L’viv 1998 nr 57, 66, 69; Pryvileï nacional’nych hromad mista L’vova (XIV–XVIII st.), Ed. tenże, L’viv 2000 nr 56 (dok. wystawiony w Radomiu); Przywileje miasta Poznania XIII–XVIII wieku, Wyd. W. Maisel, P. 1994; Pułaski K., Szkice i poszukiwania historyczne. s. 3, Kr. 1906 s. 193; Rachunki królewskie 1471–2 i 1476–8, s. 78, 124; Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198–1525, Hrsg. E. Joachim, W. Hubatsch, Göttingen 1948 cz. 2 nr 3845; Rybus H., Dwa źródła do biografii Macieja Drzewickiego, „Roczniki Teolog.-Kanoniczne” R. 3: 1957 z. 2 s. 342; Script. Rer. Pol., II; Simson P., Geschichte der stadt Danzig, Danzig 1918 IV; Starod. prawa pol. pomn., II nr 4070; Teki Pawińskiego, I, II; Urkunden zur Geschichte der armenier in Lemberg, Hrsg. F. Bischoff, „Archiv für Kunde Österreichischer Geschichts-Quellen” Bd. 42: 1865; Urkundenbuch des Bisthums Culm, Bearb. C. P. Woelky, Danzig 1887 cz. 2; Vol. Const., I vol. 1; Vol. leg., I 239, 280, 294, 308, 356; Wuttke H., Städtebuch des Landes Posen, Leipzig 1864; Wywody szlachectwa w Polsce XIV–XVII w., Wyd. W. Semkowicz, „Roczn. Tow. Herald.” t. 3: 1913; Z archiwum Drohobycza. Zbiór przywilejów, aktów, dekretów granicznych, lustracji, memoriałów, itp., Wyd. F. Gątkiewicz, Drohobycz 1906; Zbiór dokumentów zakonu paulinów w Polsce, Wyd. J. Zbudniewek, W. 2004 II nr 106; – „Dod. Tyg. do Gaz. Lwow.” 1868 nr 31 s. 164 (Dok. i dyplomy), t. 1: 1872 z. 1 s. 49 (Dok. dotyczące ekonomii samborskiej); – AGAD: dok. perg. 655, 1147 (pieczęć T-ego), 2253, 3638, 3644, 5134, 5242, 5654, 5722, 5872, Arch. Skarbu Kor., Rachunki królewskie, t. 22 k. 98 (syn T-ego dworzaninem królewskim), t. 31 k. 35, t. 310 k. 32v, 35–6v, 44–4v, Rejestry podatkowe (Oddz. I), t. 7 k. 62, 157v, 161, Arch. Zamoyskich, rkp. 31 s. 30, 177, 346, 357, 362, 459, 560, 571, 574, rkp. 32 s. 459, 736, rkp. 33 s. 260, 295, 296, 298, Centr. Władze Wyznaniowe Król. Pol., rkp. 807 k. 203v, Metryka Kor., t. 12 k. 165v (T. jako strenuus), t. 14 s. 334, 348, t. 16 s. 10, 14, 16, 19, 21, 22, 26, 33, 38, 42, 64, 65, 152, 153, 209, 222, 225, 226, 229, t. 17 k. 49, 102, 147, 157, 160v, 163, 165, 168v, 176, 184v, 215, 252, 256, 297, 352, t. 19 k. 9, 13v, 14v, 83v, 121v, 129v, 131, 137, 143, 147v, 150, 179, 188, 189v, t. 20 k. 10, 16, 113v, 115v, 145, 162v, 173, 177, 182v, 202v, 205, 210v, 213v, 218, 219v, 226v, 234v, 239v, 249, 251v, 252v, 256v, 257, 267, 275, 277v, 278v, 281v, t. 21 k. 3, 12v, 16v, 19, 25, 25v, 36, 40, 153, 154v, 158, 159v, 166, 212, 218v, 220v, 221, 230v, 236, 239v, 242v, 274v, 280, 281–281v, 283v, 285, 285v, 286v, 288v, 290v, 292, 293, 294, 326, 327v, 331, 334, 343v, 350, 369, t. 22 k. 4, 11, 14v, 15v, 16v, 25, 26, 36, 38, 44v, 56, 71v, 92, 95, t. 23 s. 405, 546, 589, t. 24 k. 204, 295, t. 25 k. 246v, t. 34 k. 19, 157, 252v, t. 37 k. 563, t. 44 s. 449, t. 47 k. 306, t. 49 k. 209, t. 57 k. 38v, t. 58 k. 157v, t. 59 k. 145v, t. 63 k. 219, t. 77 k. 53v, 71, t. 80 k. 226v, t. 85 k. 163, t. 86 k. 81, 155, tzw. Metryka Lit., IV B t. 22 k. 319v, 377; AP w L.: Akta m. Lublina, Dok., sygn. 21, 29, Akta m. Opola, Księgi, rkp. 7 s. 17; AP w Piotrkowie Trybunalskim: Kopiarz sulejowski, k. 158v; Arch. Kapit. Katedralnej w Sandomierzu: dok. perg. 106; Arch. Narod. w Kr., Oddz. na Wawelu: Arch. Dzikowskie Tarnowskich, rkp. 121 s. 9, 11, 13–14, rkp. 122 s. 165, rkp. 187 s. 18, rkp. 188 s. 14, rkp. 191 s. 19, 154, 165, Terr. Crac., t. 23 s. 35–6, 109, t. 153 s. 27–8, t. 202 s. 370–1, t. 203 s. 59–60, t. 204 s. 510, t. 264 s. 103–4, 128, Terr. Pilzn., t. 23 s. 152–3, 155, 164, t. 24 s. 46, 51, 57–58, 304–5, 348, 357, 372–3 (star. bełski 12 IV 1485), 384–7, 389, 390, 520–1, 530, t. 34 s. 630–1, Castr. Crac., t. 27 s. 669–71, 1366, t. 28 s. 57–8, 1362, t. 29 s. 65, 331, Cons. Crac., t. 431 s. 195, Scabinalia Crac. Insc., t. 9 s. 192; B. Czart.: dok. perg. 633, rkp. 24 s. 152, 260, 704, rkp. 27 s. 21, 291, 352, 354, 373, 375–6, 418, rkp. 28 s. 216, rkp. 988/IV s. 23; B. Narod.: rkp. Baw. 41 k. 4v; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 936 k. 309, rkp. 2373 t. 4 s. 854, 865, 974, 1034; B. Ossol.: rkp. 1251/II k. 42, 103; B. Uniw. w P.: rkp. akcesja 1609 k. 120; Central’nyj deržavnyj istoryčnyj archiv Ukraïny we Lw.: F. 52 op. 2 spr. 698 s. 871, F. 131 op. 1 spr. 274, F. 134 op. 2 spr. 817 k. 4; IH PAN w Kr., Pracownia Słown. Hist.-Geogr. Mpol. w Średniowieczu: Mater. do Kod. Mpol., V nr N/152, 163, t/3, 32, 35, 39, 49, 57, 103, 111, 118, 137.

Maciej Wilamowski