INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Karol Konopacki      Fragment strony tytułowej dzieła "Sebastiani Sleszkowski philosphiae et medicinae doctoris Opera medica dvo, vnum praxis phlebotomiae (...)" - w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl
Biogram został opublikowany w latach 1967-1968 w XIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Konopacki Jan Karol h. własnego (ok. 1581–1643), biskup nominat warmiński. Był synem Macieja, woj. chełmińskiego, a potem biskupa chełmińskiego. W młodości i wieku dojrzałym wiele podróżował i kształcił się za granicą. W l. 1608–9 studiował na uniwersytecie w Bourges we Francji, w l. 1616 zapisał się na uniwersytet w Padwie, ok. r. 1621 na uniwersytet w Bolonii. Jeśli wierzyć zapisce Karola Ogiera, K., wg własnych słów, zwiedził Włochy, Francję, Niemcy, Belgię, Anglię, Szkocję, Irlandię, Danię, Szwecję, Norwegię i Moskwę. Nic przeto dziwnego, że władał kilkoma językami obcymi (włoskim, hiszpańskim, francuskim i niemieckim) i uchodził za człowieka bardzo wykształconego. Miał się nadto odznaczać wielką wytwornością i pięknym wyglądem. W r. 1606 przejął od ojca za konsensem królewskim niektóre królewszczyzny. W r. 1621 otrzymał starostwo dybowskie (które trzymał do 1627) i znalazł się na dworze królowej. Powierzono mu z kolei funkcje nauczyciela królewicza Aleksandra, z którym w r. 1633 udał się w podróż do Włoch. W t. r. spotykamy też K-ego w Neapolu. Ok. r. 1631 przyjął K. święcenia kapłańskie. Dobrze widziany na dworze królewskim, uzyskiwał godności kościelne i dochodowe beneficja. Już w r. 1633 starał się o biskupstwo warmińskie po Janie Albercie Wazie. Starania te pozostały wówczas bezskuteczne, biskupstwo otrzymał Mikołaj Szyszkowski. Jednak wkrótce potem (w 1635) K. został opatem komendatariuszem w Wąchocku. Opactwo to przynosiło mu podobno 25 tysięcy zł rocznego dochodu.
W r. 1638 Władysław IV powierzył K-emu ważną misję dyplomatyczną, która stała się dla niego źródłem niezwykłej przygody. K. znalazł się mianowicie w świcie królewicza Jana Kazimierza wyruszającego przez Włochy do Hiszpanii. Ponieważ królewicz jechał incognito, formalne kierownictwo poselstwa złożonego z 36 osób objął K. jako ambasador polski udający się do Hiszpanii. Miał on odprowadzić królewicza do granic Hiszpanii, a następnie udać się w prywatnej sprawie do Francji, w celu odebrania od skarbu francuskiego 300 tysięcy talarów. Suma ta należała się spowinowaconym rodzinom Konopackich, Kostków i Krokowskich drogą spadku po Reinholdzie Krokowskim, który służył przez trzy lata w wojsku Henryka IV na czele wystawionego przez siebie oddziału jazdy. Dn. 27 I 1638 r. poselstwo wyruszyło z Warszawy. Przez Bratysławę, gdzie nastąpiło spotkanie z cesarzem, udano się do Genui. Dn. 4 V wypłynął K. z całym orszakiem Jana Kazimierza na statku genueńskim do Barcelony. W czasie podróży królewicz, mimo perswazji K-ego, wysiadał na ląd francuski, co ostatecznie doprowadziło do aresztowania Jana Kazimierza w zamku Port de Bouc (10 V), a następnie osadzenia go w zamku w Salan w Prowansji (14 V). K. towarzyszył stale królewiczowi w czasie jego niewoli francuskiej, będąc najbliższym towarzyszem dzielącym jedną izbę lub zajmującym sąsiednią celę w Salan, a następnie (od połowy lutego 1639) w cytadeli Sisteron. Odbył także z więźniem podróż z Sisteron do Vincennes pod Paryżem (15 VIII–15 IX 1639). W czasie przejazdu przez Orlean K. nawiązał kontakt z miejscowym uniwersytetem, został wpisany do jego ksiąg i podpisał razem z asesorem nacji niemieckiej mowę ku czci Jana Kazimierza. Dopiero po zamknięciu królewicza w zamku Vincennes zamieszkał K. na polecenie władz francuskich osobno w Paryżu. Pod pretekstem starań o swe należności pieniężne nie chciał K. opuścić Francji, czyniąc wysiłki w celu złagodzenia losu więźnia. Po uwolnieniu królewicza (25 II 1640) i jego wyjeździe z Paryża (30 III) K. pozostał w Paryżu jeszcze przez blisko rok, starając się w dalszym ciągu o zwrot 300 tysięcy talarów. W tym celu przedkładał kilkakrotnie prośby, m. in. u kardynała Richelieu, ale bezskutecznie. Cała ta wyprawa naraziła go na poważne długi wynoszące podobno 100 tysięcy złotych. Mimo to po powrocie do kraju nie spotkał się z wdzięcznością Jana Kazimierza. Przebywał przeważnie w Wąchocku. Za jego rządów opactwo wąchockie rozwinęło działalność gospodarczą w swoich dobrach. Miały wtedy powstać nowe kuźnice w Bzinie i Starachowicach.
Pod koniec życia objął K. drugie bogate opactwo oddane mu przez króla, mianowicie opactwo benedyktynów w Tyńcu. Do Tyńca przybył w czerwcu 1643 r. i tu pozostał, wznawiając równocześnie starania o objęcie biskupstwa warmińskiego. Król zaproponował K-ego na warmińską stolicę biskupią jeszcze w lutym 1643 r., na wiadomość o śmierci Szyszkowskiego. Propozycja została przyjęta z zadowoleniem przez kapitułę we Fromborku. Aby uczynić zadość warunkom formalnym, został K. najpierw wybrany do kapituły warmińskiej (24 IV), a następnie jednomyślnie obrany przez kapitułę biskupem (6 V). Na początku października papież Urban VIII zezwolił K-emu na objęcie biskupstwa jeszcze przed nadejściem bulli prekonizacyjnej, w związku z czym K. wysłał do Fromborka swego przedstawiciela w osobie Szymona Starowolskiego. Nie doczekawszy się jednak bulli, zmarł w Tyńcu po krótkiej chorobie 23 XII 1643 r. i tam został pochowany. Mimo swych bardzo znacznych dochodów nie pozostawił po sobie żadnego majątku osobistego (miano znaleźć po jego śmierci tylko jeden czerwony złoty), co przypisano wielkiej hojności i wystawnemu życiu K-ego. Jeszcze tuż przed śmiercią starał się K. o pokrycie swoich długów z dochodów biskupstwa warmińskiego, na co jednak kapituła się nie zgodziła, gdyż biskupstwa formalnie nie objął. K. uchodził za sławnego mówcę. Miał też spisywać po łacinie wypadki sobie współczesne. Żadne jednak z jego dzieł nie ukazało się drukiem, a w każdym razie nie jest znane „Bibliografii” Estreichera.

Podr. Enc. Kośc.; Siarczyński, Obraz wieku panowania Zygmunta III; Boniecki; Dworzaczek, Genealogia; Niesiecki; Uruski; – Eichhorn A., Geschichte der ermländischen Bischofswahlen, „Zeitschr. f. d. Gesch. und Altertumsktinde Ermlands” Bd 1: 1860 s. 507–12; Kubala L., Królewicz Jan Kazimierz, Szkice historyczne, S. 1, Wyd. 5., W. 1923; Kwiatkowski K., Dzieje narodu polskiego za panowania Władysława IV, W. 1823 s. 56; Mecherzyński K., Historia wymowy w Polsce, Kr. 1860 III 158; Obłąk J., J. K. K. biskup nominat warmiński, „Nasza Przeszłość” T. 8: 1958 s. 156–79; Szczygielski S., Tinecia seu historia monasterii Tinecensis, Kr. 1668 s. 123–5; Tomkiewicz W., Więzień kardynała. Niewola francuska Jana Kazimierza, W. 1957; – Bersohn M., Studenci Polacy na uniwersytecie bolońskim w XVI i XVII wieku, Kr. 1894 II 38; Księgi nacji polskiej w Padwie, Wyd. S. Windakiewicz, Arch. do Dziej. Liter., Kr. 1890 VI 39; Monumenta historiae Warmiensis, Braunsberg 1889 VIII; Ogier K., Dziennik podróży do Polski, Gd. 1950 I; Wassenberg E., Więzienie we Francji Jana Kazimierza, Wyd. M. Baliński, Pet. 1858 s. 13–4, 149–50; – Zakł. Dok. IH PAN w Kr.: Kartoteka Komitetu Źródeł do Dziejów Życia Umysłowego Polski.
Jan M. Małecki

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Maciej Konopacki

brak danych - 1613-11-01 wojewoda chełmiński
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jakub Mościcki

1 poł. XVII w. - ok. 1693
drukarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.