INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Krzysztof Pac  

 
 
1 poł. XVII w. - 1702
Biogram został opublikowany w 1979 r. w XXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pac Jan Krzysztof (zm. 1702), podkomorzy litewski, poseł sejmowy. Był synem Bonifacego Teofila (zob.) i Katarzyny z Frąckiewiczów Radzimińskich. Karierę rozpoczął służąc w wojsku litewskim u boku ojca. Wziął udział 4 IX 1665 w bitwie pod Częstochową w szeregach armii królewskiej, w czasie której dostał się, wraz z ojcem, do niewoli rokoszan. Zwolniony przez Jerzego Lubomirskiego po złożeniu przysięgi o zaniechaniu dalszej walki, przybył 23 IX t. r. do króla pod Inowłódź. Jako kapitan królewski walczył jesienią 1676 pod Żurawnem z Turkami na czele chorągwi dragońskiej. Ojciec przekazał mu starostwo Botoki, w r. 1678 otrzymał od stryja Kazimierza Paca, bpa żmudzkiego (zob.), dobra Postawy w woj. wileńskim, a po drugim stryju hetmanie Michale Kazimierzu Pacu (zob.) odziedziczył w r. 1682 wielkie dobra, m. in. Różankę, położone w pow. lidzkim woj. wileńskiego i grodzieńskim w woj. trockim; trzymał je prawem zastawnym Gedeon Chalecki, z którym P. prowadził długotrwały proces. Posiadał również dobra w pow. i woj. brzeskim litewskim, odziedziczone po macosze Elżbiecie z Massalskich, podkomorzance grodzieńskiej. Rezydencją jego główną były jednak Towiany w pow. wiłkomierskim woj. wileńskiego. Dn. 25 II 1680 poślubił w Wilnie Teresę Zofię Podbereską, córkę Hrehorego Kazimierza, woj. smoleńskiego.

P. był posłem z powiatu wiłkomierskiego na sejm grodzieński w r. 1688. Dn. 8 VI 1689 zasiadał w Wilnie w kole komisarskim sądzącym poborców powiatowych o nadużycia. Ok. r. 1690 otrzymał marszałkostwo powiatu wiłkomierskiego i już jako marszałek posłował na sejm warszawski, a następnie na sejm grodzieński w r. 1693. W listopadzie t. r. obrano P-a na posła powiatu wiłkomierskiego na projektowany sejm, który nie doszedł do skutku, a następnie, również z tego powiatu, na sejm warszawski 1694 r. Na sejmach tych należał do opozycji inspirowanej przez Sapiehów. W r. 1695 wziął udział w sejmiku żmudzkim w Rosieniach u boku stryjecznego brata Piotra Michała (zob.), star. żmudzkiego, popierając go w walce z Hieronimem Kryszpinem Kirszenszteinem, bpem żmudzkim, wrogiem Sapiehów i Paców, za co został przez biskupa wyklęty. Piotr Michał przekazał mu swe królewszczyzny na Żmudzi – Ciełki, Milejki i Miniuny, na które P. otrzymał przywilej od króla Augusta II. Po śmierci Piotra Michała, w r. 1696 objął przywództwo obozu sapieżyńskiego na Żmudzi. T. r. był posłem żmudzkim na konfederację generalną warszawską i wszedł z jej ramienia do rady wyznaczonej do boku interrexa. Po rezygnacji stryja Feliksa Jana (zob.) otrzymał 2 II 1698 podkomorstwo W. Ks. Lit., chociaż jeszcze 8 III t. r. tytułował się tylko marszałkiem wiłkomierskim, który to urząd łączył później z podkomorstwem litewskim. W sierpniu 1698 Kazimierz Zaranek Horbowski, chorąży żmudzki, zajechał i zajął królewszczyzny P-a na Żmudzi, zapoczątkowując z nim bezlitosną walkę. Dn. 15 II 1699 P. w liście do woj. malborskiego Jana Jerzego Przebendowskiego, zaufanego króla Augusta II, domagał się przysłania w tej sprawie królewskiego komisarza na Żmudź. Należał już wówczas do szlacheckiego i prokrólewskiego stronnictwa «republikantów» litewskich, gdyż po 17 XI 1700 podpisał akt postanowienia generalnego szlachty litewskiej, uchwalonego po jej zwycięstwie nad sapieżyńcami pod Olkienikami. W r. 1701 powrócił jednak na stronę proszwedzkich wówczas Sapiehów.

W r. 1702 Zaranek Horbowski, wyprawiony przez «republikantów» na opanowaną przez Szwedów Żmudź, najechał dwór P-a Towiany, a sługa Zaranka (Dłuski) rozstrzelał P-a bez wyroku jako przyjaciela Sapiehów, a także kilku innych ich stronników, wśród których był Stanisław Szołkowski, pisarz ziemski wiłkomierski. Proces o tę zbrodnię toczył się przez lat kilkanaście i umorzono go dopiero w r. 1717, gdy Zaranek został objęty amnestią generalną pod warunkiem wypłacenia pieniężnego odszkodowania.

P. nie zostawił potomstwa; wdowa Teresa Zofia z Podbereskich zmarła w r. 1720.

 

Niesiecki, VII 221; Wolff, Senatorowie W. Ks. Lit.; – Leczyk M., Wojskowy przebieg rokoszu Jerzego Lubomirskiego, „Biul. Wojsk. Akad. Polit.” S. Hist. I, (W.) 1958 z. 2 s. 17; Narbutt J., Dzieje wewnętrzne narodu litewskiego z czasów Jana Sobieskiego i Augusta II, Wilno 1843 I 19–22, 87, 88; Powidaj L., Wojna domowa Sapiehów ze szlachtą litewską w ostatnich latach XVII wieku i na początku XVIII wieku, „Przegl. Pol.” R. 7: 1872 z. 4–5 s. 217; Wolff J., Pacowie, Pet. 1885; – Hadziejewicz K., Lilie wonieiące klejnotów ojczystych jaśnie wielmożnych domów przezacnym aktem weselnym… Jana Paca, botockiego etc. etc. starosty z … Teressą Podbereską, wojewodzianką smoleńską etc. etc… prezentowane, Wil. 1680; Materiały do dziejów wojny polsko-tureckiej 1672–1676, Cz. XI, Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1970 XVI cz. 2 s. 261; Postanowienie generalne Stanów W. X. Lit. … pod Olkienikami uchwalone R. P. 1700 [b.m.i r.]; Sarnecki K., Pamiętniki, Wr. 1958 s. 67; Vol. leg., V 841; Zawisza K., Pamiętniki, W. 1862 s. 19, 23, 176, 177, 186, 214; – AGAD: Arch. Radziwiłłów Dz. V teka 4 nr 126, teka 250, nr 21201; B. Ossol.: rkp. 5398/III s. 15–20, B. Narod.: BOZ rkp. 911 (Diariusz S. Niezabitowskiego pod 2 II 1700); Inst. Hist. Uniw. Warsz.: Rachuba A., Wielkie Księstwo Litewskie wobec rokoszu Jerzego Lubomirskiego w latach 1664–1667 (mszp. pracy doktorskiej).

Tadeusz Wasilewski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Wawrzyniec Gabler

1604 - 1665-11-07
poeta
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.