INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Mittelstaedt  

 
 
1819-03-08 - 1890-05-03
 
Biogram został opublikowany w 1976 r. w XXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Mittelstaedt (Mittelsztedt) Jan (1819–1890), ziemianin, powstaniec wielkopolski z r. 1848, ekonomista, działacz w Poznańskiem i w Królestwie. Ur. 8 III w Kołudzie Wielkiej w pow. inowrocławskim, był synem właścicieli Kołudy, Jana i Weroniki z Golczów. Po ukończeniu szkół w Poznaniu studiował na uniwersytecie w Berlinie, a na życzenie rodziców nadto rolnictwo w Greifswaldzie (Gryfia) i w Grignon (Francja). Następnie zwiedził liczne gospodarstwa rolne w Niemczech, Anglii i Francji. Po powrocie do kraju osiadł na gospodarce w majątkach Dąbrówka i Sielec w pow. inowrocławskim. Przed r. 1848 związał się M. z organizacją spiskową, a po wybuchu powstania zorganizował własnym kosztem w swym rejonie oddział, z którym dokonywał następnie napadów odwetowych na pruskie dwory ziemiańskie. Przed bitwą pod Książem, 27 IV, otrzymał od dowódcy obozu rozkaz przybycia ze swą partią z nieodległego Solca. M. przybył w dniu bitwy, tj. 29 IV, lecz z nie wiadomych bliżej przyczyn dał się zaskoczyć Prusakom; oddział został rozbrojony, ale większość powstańców rozpuszczono do domów. Dzięki temu M. mógł zgromadzić część swego oddziału i wziął już następnego dnia udział w bitwie pod Miłosławiem. M. był silnie związany z L. Mierosławskim i stanowczym zwolennikiem kontynuacji walki. Po upadku powstania emigrował najpierw do Szwajcarii, a następnie za namową poznanego tamże A. Mickiewicza do Paryża, gdzie uczęszczał na wykłady w Collège de France. W lutym 1845 przekazał na formowanie Legionu polskiego w Turcji sumę 3 500 fr. Otrzymawszy amnestię wrócił do kraju, gdzie nadal prowadził działalność patriotyczną wiążąc się z grupą wyłonioną z Tow. Demokratycznego Polskiego o zabarwieniu chrześcijańsko-socjalistycznym, której organem był „Krzyż i Miecz”.

Po r. 1848 zaczął interesować się ekonomią, w szczególności kwestią agrarną. Jeśli chodzi o poglądy społeczne, z czasem ewoluował w kierunku skrajnej prawicy. Pierwsza jego praca pt. Uwagi nad gospodarstwem wiejskim… (P. 1851), będąca wynikiem i studiów, i obserwacji struktury agrarnej Europy zachodniej, zwróciła nań uwagę władz pruskich, które powierzyły mu zaprowadzenie płodozmianów w dobrach rządowych, a następnie zaproponowano mu stanowisko w ministerstwie rolnictwa, lecz M. odmówił mając już wówczas zamiar przeniesienia się do Królestwa (1854), aby objąć tamże majątek Dąbie. W l. 1858–60 był korespondentem Tow. Rolniczego z pow. włocławskiego, w władzach tegoż miał duże wpływy i wielu zwolenników swych, już wówczas bardzo wstecznych, koncepcji polityki agrarnej, które wyłożył w studium Zarysy ekonomii politycznej zgodne z religią chrześcijańską zastosowane do gospodarstwa wiejskiego (W. 1859, 2. wyd. 1873). Bronił poglądu, iż «wielka własność ziemska wraz z pańszczyzną jest ustrojem społecznym najbardziej odpowiednim narodowemu charakterowi», a choć ostatecznie zgodził się na ideę oczynszowania, chciał przeprowadzić je w terminie co najmniej 10-letnim, zastrzegając jednak utrzymanie dominującej pozycji folwarku ziemiańskiego. Swój konserwatyzm społeczny połączył po r. 1863, jako przeciwnik powstania, z ideą panslawizmu. Podstawę społeczeństwa tworzyć miały wg niego religia, Słowiańszczyzna i folwark szlachecki. Poglądom tym dał wyraz w pracach: Rozmyślania nad nowym systemem ekonomii politycznej (W. 1870) i 70 miliardów rubli dla Rosji (W. 1874). Zmarł 3 V 1890 w Łodzi, dokąd przybył z wizytą do rodziny, i tu został pochowany. „Kurier Warszawski” pożegnał go krótkim wspomnieniem, chwaląc «poczciwy żywot», ale i wytykając «poglądy, nie dające się, niestety, żadną miarą pogodzić z warunkami realnymi życia».

M. był żonaty z nie znaną z imienia Steinbornówną, z którą miał synów: Bolesława oraz Jana, właściciela majątku Osiki, i córkę Józefę. Z siostrą M-a Emilią ożenił się jego krewny Julian Mittelstaedt (Mittelsztedt) (1820–1869). Uczestniczył on w powstaniu 1848 r., lecz pełnione w nim funkcje nie są znane. W r. 1863 brał udział w organizacji spiskowej w pow. Mogilno. Aresztowany na skutek denuncjacji, wyrokiem z 23 XII 1864, skazany został na rok fortecy. Karę odsiedział w Wisłoujściu.

 

Wojtkowski A., Bibliografia historii Wielkopolski, P. 1938 I; W. Enc. Ilustr.; Uruski; – Frankiewicz Cz., Miłosław–Sokołowo, P. 1926 s. 92, 95, 100; tenże, Wzięcie Książa, P. 1926 s. 27, 30, 49; Grabski W., Historia Tow. Rolniczego, W. 1909 I 488, 564, II 70, 71, 78, 85, 86, 91, 450–3; Kieniewicz S., Społeczeństwo polskie w powstaniu wielkopolskim, W. 1960; tenże, Sprawa włościańska w powstaniu styczniowym, W. 1953; Knapowska W., Poznańskie przed wojną krymską, P. 1923; Mickiewicz W., Adam Mickiewicz, P. 1895 IV; Rakowski K., Powstanie poznańskie w 1848 r., Lw. 1900 s. 221, 227, 237, 238; – Mierosławski L., Powstanie poznańskie w r. 1848, Paryż 1853 s. 114, 125, 128, 148, 161, 164, 204, 207; Moraczewski J., Wypadki poznańskie z r. 1848, P. 1850 s. 118–19, 130, 150; Pamiętniki płka Brzeżańskiego z r. 1848, Kr. 1893; – „Dzien. Łódz.” 1890 nr 100, 101; „Kur. Warsz.” 1890 nr 124; – B. Jag.: rkp. 4705; Życiorys Juliana Mittelstaedta opracowany przez Adama Galosa w Mater. Red. PSB.

Adam Galos

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Brandt

1841-02-11 - 1915-06-12
malarz
 

Józef Neumann

1857-01-25 - 1932-12-30
drukarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Maria Dorota Radziwiłłowa

1840-02-19 - 1915-07-10
ordynatowa
 

Władysław Justyn Roman

1868-08-24 - 1905-01-28
aktor
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.