INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Pieniążek  

 
 
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pieniążek Jan (1881–1963), działacz ruchu ludowego i społeczny, poseł na Sejm. Ur. 10 VI w Mokrej Stronie w pow. przeworskim, w rodzinie chłopskiej, był synem Wojciecha i Małgorzaty z Kotlińskich. Ukończył 4-klasową szkołę ludową. Służył następnie przez 7 lat w armii austriackiej jako wachmistrz w 6 p. kawalerii. Zmobilizowany w czasie pierwszej wojny światowej, prowadził tajną działalność niepodległościową. Później przyczynił się do zorganizowania kompanii z pow. przeworskiego, która brała udział w walkach o Lwów w l. 1918–19. Jeszcze przed wojną P. rozpoczął pracę polityczną i społeczną. Był sekretarzem kółka rolniczego, członkiem rady powiatowej, członkiem rady nadzorczej Stowarzyszenia Kółek Rolniczych. Działał też jako członek Tow. Szkoły Ludowej. Zbliżył się do ludowców i został członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL), a następnie PSL-«Piast» i był prezesem Rady Powiatowej PSL-«Piast» w Przeworsku. W r. 1919 został wybrany na posła do Sejmu Ustawodawczego w okręgu 45: miasto i powiat Jarosław-Przeworsk z listy PSL-«Piast». Był posłem również w kadencjach 1922–7 i 1928–30, wybierany z okręgu 47 (Rzeszów, Jarosław, Przeworsk, Łańcut, Nisko) z tej samej listy. W Sejmie przejawiał ożywioną działalność w Komisjach: Budżetowej, Wojskowej, Ochrony Pracy i Skarbowej. P. przez dłuższy czas popierał linię polityczną Wincentego Witosa, z którym łączyła go przyjaźń. Uważał się za przedstawiciela interesów chłopskich; sam był zamożnym rolnikiem (miał 30-morgowe gospodarstwo). Wielokrotnie zabierał głos na plenum Sejmu i w Komisjach sejmowych oraz podczas obrad klubu parlamentarnego PSL-«Piast», broniąc chłopów przed nadmiernymi – jego zdaniem – podatkami, zwłaszcza gruntowymi. Krytykował Kasy Chorych i przymusowe ubezpieczenie społeczne jako godzące w interesy chłopskie. Po zamachu majowym 1926 r. występował przeciwko rządom sanacyjnym, wielokrotnie domagał się głosowania w Sejmie za votum nieufności dla rządu, wzywał do zjednoczenia ruchu ludowego.

Zaangażowany żywo w sprawy stronnictwa, był P. w l. 1919–30 prezesem zarządu powiatowego PSL-«Piast» w Przeworsku, w l. 1921–4 członkiem Rady Naczelnej (RN) PSL-«Piast», a w l. 1926–8 członkiem prezydium klubu parlamentarnego PSL-«Piast». Wchodził też w l. 1926–31 do Zarządu Głównego PSL-«Piast». W l. 1927–31 był znów członkiem RN PSL-«Piast», a po zjednoczeniu stronnictw ludowych w r. 1931 został członkiem RN Stronnictwa Ludowego; funkcję tę pełnił do r. 1933. P. wielokrotnie występował na wiecach i kongresach PSL-«Piast». M.in. reprezentował PSL-«Piast» na kongresie PSL-«Lewicy» 27 VIII 1922 w Rzeszowie, kiedy to PSL-«Lewica» miała połączyć się z «Piastem». P. podkreślał zawsze swoją chłopskość i występował nawet w r. 1927 do Witosa z petycją, że we władzach PSL-«Piast» jest za mało chłopów i trzeba przeprowadzić zmiany, zwalczał natomiast «Wici», zarzucając im komunizowanie. Na procesie brzeskim był świadkiem obrony Witosa, zwracał wówczas uwagę na znaczenie PSL-«Piast» jako czynnika wychowującego chłopów w duchu patriotycznym. Jeszcze w r. 1936 P. chciał zorganizować wysłanie petycji do marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego o ułaskawienie Witosa.

W wyborach w r. 1930 P. kandydował do Sejmu RP, lecz lista Centrolewu, z której był wysunięty, została unieważniona. P., który w latach trzydziestych nie odgrywał już większej roli na arenie politycznej, być może dlatego właśnie wstąpił w r. 1938 do Obozu Zjednoczenia Narodowego i został w r. 1938 wybrany na posła do Sejmu w okręgu 79: Przeworsk-Łańcut. Ta wolta polityczna nie jest zupełnie zrozumiała i była zaskoczeniem dla wszystkich. Był też P. w latach międzywojennych przez długi czas (1920–34) wójtem gminy Mokra Strona, udzielał się w wielu organizacjach gospodarczych i społecznych, m.in. jako członek zarządu Banku Ziemi Przeworskiej, Małopolskiego Tow. Rolniczego, wiceprezes Okręgowego Tow. Rolniczego, członek powiatowego wydziału samorządowego w Łańcucie, zastępca członka wydziału Rady Wojewódzkiej. Po drugiej wojnie światowej P. nie brał już udziału w życiu politycznym. Zmarł 28 IV 1963 w Mokrej Stronie.

W małżeństwie z Ewą z Koniecznych (1890–1960) P. miał ośmioro dzieci, m.in.: Stanisława (ur. 1908), Jana (1909–1961), Józefa (ur. 1911), Zofię (ur. 1912) i Katarzynę (ur. 1914).

 

Giza, Władze stronnictw lud., s. 590–600, 628; Izby Ustawodawcze, „Przekrój” 1939 (fot.); Mościcki-Dzwonkowski, Parlament RP 1919–27 (fot.); Rzepeccy, Sejm i Senat 1922–7, s. 295 (fot.), 296, 465, 467, 469; Rzepeccy, Sejm i Senat 1928–33, s. 98 (fot.), 99, 207, 214; Rzepecki, Sejm 1919, s. 208 (fot.), 209, 274, 280, 285; [Zieleniewski L.] Scriptor, Sejm i Senat 1938–1943, W. 1939; – Bełcikowska A., Stronnictwa i związki polityczne w Polsce, W. 1925 s. 206, 207, 666; Fołta W., Ruch ludowy w Przeworskiem, W. 1975; Ruch ludowy na Rzeszowszczyźnie, L. 1967; Szaflik J. R., Polskie Stronnictwo Ludowe Piast 1926–1931, W. 1970; – Klub parlamentarny PSL–Piast 1926–1931. Protokoły posiedzeń, W. 1969; Proces 11 więźniów brzeskich przed Sądem Okręgowym w Warszawie, Cieszyn 1932 s. 197; Spraw. stenogr. Sejmu, 1919–30; Witos W., Moja tułaczka, W. 1967; tenże, Moje wspomnienia, Paryż 1965 III; Wspomnienia weteranów ruchu ludowego, W. 1968; – Informacje urzędu parafialnego z Przeworska.

Krzysztof Dunin-Wąsowicz

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 
 

Wacław Bliziński

1870-07-28 - 1944-10-01
działacz społeczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Bolesław Siestrzeńcewicz

9 lub 22 września 1869 - 1940-01-22
generał brygady WP
 

Stefan Bielak

1868-06-04 - 1907-12-29
działacz PPS
 

Tadeusz Skulina

1929-11-25 - 1992-11-23
filolog slawista
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.