Rochański Józef (1820–1858), ksiądz, spiskowiec, sybirak. Ur. 19 III w mieście Staw (w Kaliskiem), był synem Filipa, burmistrza Stawu.
R. uczył się w l. 1836–41 w szkole powiatowej w Kaliszu, w l. 1843–5 w Seminarium Duchownym we Włocławku, a w l. 1845–9 w Warszawskiej Akademii Duchownej. Dn. 14 V 1848 został wyświęcony na księdza. Od sierpnia 1850 był wikariuszem przy kościele parafialnym w Słupcy (diec. kujawsko-kaliska). W połowie lipca 1848 przystąpił do kierowanego przez Henryka Krajewskiego tajnego związku stawiającego sobie za cel wywalczenie niepodległości drogą powstania zbrojnego. Wprowadzony do związku przez architekta Adolfa Chrzanowskiego, otrzymał instrukcję zalecającą «godzić chłopów z panami i Żydami» oraz «wzniecać nienawiść ku panującym, na spowiedzi namawiać do powyższych dążeń i do Rzeczypospolitej zachęcać». Korzystając z nadgranicznego położenia Słupcy R. ułatwiał spotkania emisariusza Władysława Dzwonkowskiego z członkami organizacji, a także pośredniczył w zaopatrywaniu związkowców w zakazaną literaturę. Zajmował się też werbunkiem nowych członków, m. in. wśród duchowieństwa (przyjął sam do organizacji księży Michała Machnikowskiego i Augusta Radzyńskiego, kleryków Jerzego Opatowicza, Konstantego Pawłowskiego, Edwarda Sulickiego i in.).
Aresztowany w r. 1850 na podstawie zeznań Marcelego Berenta, 26 III i 12 XII t. r., R. złożył szczegółowe zeznania. Na mocy decyzji namiestnika I. Paskiewicza z 18 V 1852 został zesłany na osiedlenie do gub. tobolskiej pod ścisły dozór policyjny. Przebywał w miejscowości Tara. We wrześniu 1856 wracał do kraju na mocy amnestii. Chory na suchoty, zmuszony był zatrzymać się w Tiumeniu. Zmarł w r. 1858 w Warszawie (wg A. Gillera); Emil Andriolli zanotował w swym sztambuchu, iż R. zmarł pod Kaliszem.
Giller A., Lista wygnańców polskich do r. 1860 spisana przez..., w: Album Muzeum Narodowego w Rapperswyll, P. 1872 s. 245; Ordo divini officii ad usum universi cleri saecularis Dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis, W. 1843–50; – Berghauzen J., Ruch patriotyczny w Królestwie Polskim 1833–1850, W. 1974; Djakow W., Warszawska Organizacja konspiracyjna 1848 r., „Kwart. Hist.” 1976 nr 2 s. 368, 371; Dylągowa H., Duchowieństwo katolickie wobec sprawy narodowej (1764–1864), L. 1983; Janik M., Dzieje Polaków na Syberii, Kr. 1928; Król S., Cytadela Warszawska. X Pawilon – carskie więzienie polityczne (1833–1856), W. 1969; Limanowski B., Studwudziestoletnia walka narodu polskiego o niepodległość, Kr. 1916 s. 311 (mylnie jako Bocheński); Minkowska A., Organizacja spiskowa 1848 roku w Królestwie Polskiem, W. 1923 s. 57, 60–2, 75, 77, 89, 102; – Giller A., Groby polskie w Irkucku, Kr. 1864 s. 23; tenże, Historia powstania, IV 258; [Iwanowski E.], Helleniusz, Pamiątki polskie z różnych czasów, Kr. 1876 II 524; – AGAD: Stała Komisja Śledcza, vol. I, poz. 3070; B. Narod.: rkp. III 6555 (odpis sztambucha E. Andriollego) k. 50; B. Ossol.: rkp. 3204, t. III k. 10–11, 13–14, 148–150; Centr. Gosudarstvennyj Voenno-Istoričeskij Archiv w Moskwie: Zesp. 1, inw. 1, vol. 19190, k. 49–50, Zesp. 1873, inw. 1, vol. 44, cz. 1, k. 795–802, cz. 2 k. 4, cz. 4, k. 425–426.
Wiktoria Śliwowska