INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Józef Wilhelm Ruszkiewicz     

Józef Wilhelm Ruszkiewicz  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Ruszkiewicz Józef Wilhelm (1802–1872), ksiądz, przywódca ludowy w powstaniu poznańskim. Ur. 11 III w Brzuchowie (pow. tucholski), był synem Antoniego, administratora majątku, i Ludwiki z Kwiatkowskich.

R. uczył się w domu, potem często zmieniał szkoły, uczęszczał do nich z przerwami i żadnej nie ukończył. W l. 1824–7 był nauczycielem córki hrabiego Józefa Goetzendorfa-Grabowskiego w Grylewie koło Wągrowca. Następnie zaczął uczyć się rolnictwa (nie wiadomo gdzie), lecz wkrótce zmienił plany życiowe.

W r. 1828 R. zdał egzamin do Seminarium Duchownego w Poznaniu, skierowany jednak został do seminarium w Gnieźnie, bo uczelni tej groziło zamknięcie przez władze pruskie z powodu małej liczby kleryków. W r. 1831 otrzymał święcenia kapłańskie w Gnieźnie i został wikarym w Dąbrowie koło Mogilna. Od r. 1833 był komendarzem (administratorem) parafii w Wąwelnie pod Bydgoszczą; w tymże charakterze został w r. 1845 przeniesiony do Cerekwicy koło Żnina, w r. 1847 do Ostrowa Wpol. Dn. 8 IV 1848 wywiesił na kościele i plebanii chorągwie biało-czerwone i wygłosił patriotyczne kazanie. Poszła wieść, że miejscowi Niemcy w odwet knują zamach na jego życie. Powstało wtedy okoliczne chłopstwo i doszło do starć z wojskiem pruskim. R. w obawie o swe życie uciekł w przebraniu do pobliskiego Wysocka. Powrócił do Ostrowa 14 IV po opanowaniu miasta przez powstańców i objął w nim władzę. Utworzył straż polsko-niemiecką, zapobiegł grabieżom i samosądom. Dn. 24 IV ponownie wkroczyło wojsko pruskie, żołnierze zdemolowali plebanię, pobili kościelnego. R. jakiś czas się ukrywał. Po powrocie protestował przeciw gwałtom pruskim, domagając się ukarania żołnierzy, którzy 22 IV w pobliskiej Topoli Wielkiej zamordowali trzech kosynierów. Sprawie tej nadał rozgłos poseł do sejmu pruskiego Wojciech Lipski. Dn. 7 VI R. został aresztowany pod zarzutem podburzania chłopów i umieszczony w fortecy w Poznaniu. Zwolniono go 24 VI dzięki interwencji arcybpa Leona Przyłuskiego. Wróciwszy do Ostrowa pozostawał tu pod nadzorem policyjnym. W lutym 1849 musiał ustąpić z parafii ostrowskiej na żądania kolatora, ks. Bogusława Radziwiłła, który już w kwietniu 1848 oskarżył go o postępowanie niezgodne z kapłańskim powołaniem i o buntowanie chłopów. R. przeniesiony został na komendarza parafii Św. Wojciecha w Poznaniu, gdzie duszpasterzował cztery i pół miesiąca, podczas panującej wówczas epidemii cholery. Następnie był komendarzem w Błociszewie koło Śremu. W r. 1851 przeszedł na probostwo w Grodzisku pod Pleszewem.

W pow. pleszewskim należał R. do filarów polskiego życia narodowego. Znany był jako dobry, energiczny kaznodzieja i działacz. Znaczną część dochodów przeznaczał na kształcącą się młodzież polską i ubogich. Zmarł 1 IX 1872 w Grodzisku i tam został pochowany.

 

Chankowski S., Muzeum Rapperswilskie jako warsztat pracy naukowej, „Przegl. Hist.” T. 79: 1988 s. 49; Karwowski, Hist. W. Ks. Pozn., I, II; Kieniewicz S., Społeczeństwo polskie w powstaniu poznańskim 1848 roku, W. 1960; Kruszka S., Rok 1848 w południowych powiatach Księstwa Poznańskiego, Dodatek do „Orędownika Ostrowskiego i Odolanowskiego” 1926 nr z 15 I, 22 I, 29 I; Pietrzak J., Wielkopolskie duchowieństwo na barykadach, „WTK” 1973 nr 15/16; Wojtkowski A., Pięćsetlecie parafii w Ostrowie, Ostrów 1935 s. 20; Zieliński Z., Kościół Katolicki w Wielkim Księstwie Poznańskim w latach 1848–1865, L. 1973; – Lipski W., Beiträge zur Beurteilung der Ereignisse im Grossherzogthum Posen im Jahre 1848, Berlin 1849 s. 16–21; Ordo Officii Divini ad usum Almae Eccles. Metropolitanae et Archi-Dioec. Gnesnensis-Posnaniensis pro Anno Domini 1832–1873; – „Dzien. Pozn.” 1872 nr 212; „Gaz. Pol.” 1848 nr 82, 135, 152; – AP w P.: Spuścizna woj. Wojciecha Lipskiego nr 2, 5; Arch. Archidiec. w Gnieźnie: Akta personalne R-a; Arch. Archidiec. w P.: KA II 297, OA 2120–2121.

Jerzy Pietrzak

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Leopold Kronenberg

1812-03-24 - 1878-04-05
bankier
 

Józef Neumann

1857-01-25 - 1932-12-30
prezydent Lwowa
 

Józef Kenig (Koenig, König)

1821-02-16 - 1900-03-13
publicysta
 

Antoni Kozakiewicz

1841 - 1929-01-03
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Sylwester Sembratowicz

1836-09-03 - 1898-08-04
kardynał
 

Edward Korniłowicz

1847-10-13 - 1909-11-15
psychiatra
 

Kazimierz Skirmunt

1861-02-08 - 1931-05-26
prawnik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.