Świecianowski Juliusz (1840—1900), architekt, budowniczy, publicysta.
Ur. we wsi Kuchary, był synem Michała (ok. 1804 — po 1880), dzierżawcy i ekonoma, oraz Ludwiki z Dąbrowskich. Miał młodszych braci: Józefa Gabriela (ur. 1843) oraz Andrzeja Michała (ur. 1845), lekarza w Łowiczu i Warszawie.
Po ukończeniu w r. 1855 Szkoły Wyższej Realnej w Kaliszu podjął Ś. studia na Wydz. Budownictwa w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie; w r. 1857 na wystawie prac studentów dostał nagrodę, a w r. akad. 1858/9 otrzymał stypendium w wysokości 150 rbs. Studia kontynuował na początku l. sześćdziesiątych w Berlinie, prawdopodobnie w Akademie der Künste. Po ich ukończeniu odbywał podróże naukowe do Austrii, Belgii, Francji (na dłużej zatrzymał się w Paryżu) i Włoch. W Berlinie zaprojektował pałac zimowy dla fabrykanta Alberta Borsiga (niezrealizowany). Prawdopodobnie na początku l. siedemdziesiątych osiadł w Warszawie i podjął działalność architekta. Wg projektu pałacu Borsiga została tam wybudowana w l. 1875—6 willa Adolfa Schmidta i Antoniego Nagórnego (obecnie budynek ambasady Wielkiej Brytanii). W tym czasie ogłosił rozprawę Scale estétique de l’architecture grecque et romaine (Berlin 1876), która została nagrodzona przez ASP w Petersburgu oraz sekcję sztuk pięknych Institut de France. W poszerzonej wersji ukazała się w języku niemieckim: Die musikalische Scala in der Welt mit einem Auszug aus dem gekrönten Werke. Die aestetische Scala der griechischen und römischen Baukunst (Berlin 1877) oraz po polsku jako Skala muzyczna we wszechświecie (W. 1880). Zaprezentowane w niej spostrzeżenie o wpływie gamy diatonicznej na wymiary starożytnych świątyń greckich pochwalił profesor Szkoły Politechnicznej we Lwowie Julian Zachariewicz („Kur. Warsz.” 1879 nr z 31 V).
Pod koniec r. 1880 został Ś. obok Wojciecha Żukowskiego redaktorem odpowiedzialnym czasopisma „Inżynieria i Budownictwo Cywilne, Przemysłowe i Rolnicze”; na jego łamach ogłaszał artykuły z zakresu inżynierii przemysłowej, m.in. Piec do osuszania i wentylacji mieszkań (1880 nr 38), oraz architektury, m.in. Szkic do projektu dla zakładu sierot pod opieką Warszawskiego Tow. Dobroczynności (1881 nr 63). Ze Stanisławem Adamczewskim opublikował polemiczny artykuł Czy system projektowanej kanalizacji dla m. Warszawy przez p. Lindleya ma rację bytu? (1881 nr 54). Efektem refleksji Ś-ego nad architekturą starożytną był Essai sur l’échelle musicale comme loi de l’harmonie dans l’univers et dans l’art suivi d’un appendice sur l’architecture classique de la façade d’un monument projeté pour la ville de Rome (Varsovie 1881), który zadedykował królowi Włoch Wiktorowi Emanuelowi II. W r. 1882 przestał pełnić funkcję redaktora odpowiedzialnego „Inżynierii i Budownictwa”; od tego czasu pojedyncze artykuły ogłaszał w „Przeglądzie Technicznym”. Opublikowany tam artykuł Kapitele z kwiatów rodzimych (1883 nr 6), opatrzony własnymi rysunkami, wywołał zainteresowanie Bolesława Prusa, który koncepcję Ś-ego uznał za «próbkę kiełkowania stylu polskiego w sztuce stosowanej do rzemiosł». W r. 1885 uczestniczył Ś. w konkursie na pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie. Wg jego projektu wybudowano w r.n. gmach warszawskiej Wytwórni Tow. Akcyjnego Fabryki Wstążek Gumowych i Taśm Ryszarda Zieglera i Juliusza Jägera (zniszczony we wrześniu 1939).
W l. osiemdziesiątych zajął się Ś. wynalazkami technicznymi. W r. 1883 wziął udział w wystawie higienicznej w Berlinie, na którą, obok rysunków i modeli urządzeń do usuwania fekaliów, przygotował broszurę Aparaty suszarniane dla obsługi ustępów i kanałów ściekowych (W. 1883), przetłumaczoną na języki francuski pt. Appareils de dessiccation pour les matières fécales, appliquès aux latrines et aux ègouts (W. 1883) i niemiecki pt. Trocken-Apparate zur Bedienung der Abtrittsanlagen und der Abflusskanäle (Berlin 1884); o wynalazkach Ś-ego pisała w r. 1884 prasa niemiecka („Chemiker Zeitung” nr 85), francuska („Le Courrier des brevets d’invention et des marques de fabrique” nr 17) i polska („Czas. Techn.” nr 2). Jego urządzenia zalecane były przez komitet higieny publicznej przy Warszawskim Tow. Lekarskim. Swoje kolejne wynalazki, m.in. piece kaloryferowe, suszarnie oraz przyrządy do dezynfekcji i spalania opatrunków w szpitalach, a także piece przenośne do palenia padliny, reklamował Ś. w prasie (m.in. w „Gaz. Lek.”), ostatecznie jednak nie znalazły one szerszego zastosowania. W r. 1888 ukazała się jego rozprawa La loi de l’harmonie dans l’art grec et son application à l’architecture moderne (Varsovie), będąca uzupełnieniem wcześniejszych studiów; zestawione w tabelach materiały budowlane oraz analogiczne do skali muzycznej sposoby konstrukcji architektonicznych miały pomóc w uzyskiwaniu harmonii podczas projektowania budowli. Praca ta otrzymała nagrodę i srebrny medal na Grand Concours International des Sciences et de l’Industrie podczas Międzynarodowej Wystawy Nauki i Przemysłu w Brukseli w r. 1888, a obszerne o niej recenzje ukazały się w czasopismach: włoskim „Il Diritto” (1888 nr 365), berlińskim „Centralblatt der Bauverwaltung” (1889 nr 9) oraz warszawskim „Echu Muzycznym, Teatralnym i Artystycznym” (1889 nr 281). Atelier prowadzone przez Ś-ego od r. 1888 przy ul. Siennej 25 wykonywało projekty wg zasad z pracy La loi de l’harmonie… Ś. w r. 1891 opracował «ulepszony przyrząd kremacyjny do spopielania ciał zmarłych», a jego opis zamieścił t.r. w „Wędrowcu” (nr 36) i „Gazecie Informacyjnej” (nr 9). Na konkursie w Paryżu otrzymał w r. 1892 drugą nagrodę «za przyrządy do ogrzewania wentylacyjnego». W pracy Architektura męska i żeńska starożytnej Grecji, studium estetyczne objaśnione rysunkami (W. 1894) proponował uwzględnianie płci świętych, pod których wezwaniem wznoszono dany kościół. W r. 1895 otrzymał dyplom Akad. św. Łukasza w Rzymie oraz nominację na kontraktowego profesora tej Akademii. Był członkiem honorowym Stow. Mistrzów Panteonu w Rzymie, należał też do ASP w Bolonii. T.r. ogłosił rozprawę filozoficzną W drodze do prawdy. Studium nad wpływem woli (W.). Prace Ś-ego nie cieszyły się zainteresowaniem architektów, a on sam miał opinię dziwaka. Zmarł 16 VI 1900 w Warszawie, został pochowany 19 VI na cmentarzu Powązkowskim.
Ś. nie założył rodziny.
Projekt kapitelu z kwiatów polskich autorstwa Ś-ego został wykorzystany na okładce książki Cezarego Zalewskiego „Bolesław Prus jako estetyk” (Kr. 2014).
Estreicher w. XIX, IV; Łoza, Słown. architektów; Pol. bibliogr. sztuki, III; — Godwin J., Music and the Occult. French Musical Philosophies. 1750—1950. Eastman Studies in Music, New York 1995 s. 162; Das Krematorium in Hof-Saale eröffnet am 28. September 1929, [b.m.w.] s. 73; Kucharzewski F., Technicy i ich zespolenie wśród rozwoju przemysłu Królestwa, W. 1906 s. 25; Wierzbicka B., Franciszek Ksawery Martynowski. 1848—1896. Polihistor, teoretyk restauracji zabytków, krytyk sztuki, W. 1998; Zalewski C., Bolesław Prus jako estetyk. Sztuki piękne w dyskursie i praktyce prozatorskiej pisarza, Kr. 2014; — Wołyński A., Giulio Swiecianowski, Roma 1891; — „Bibl. Warsz.” 1877 t. 2 (146) s. 368; „Czas. Techn.” 1884 nr 12; „Echo Muzycz., Teatr. i Artyst.” 1881 nr 2, 1888/9 nr 276 s. 24 (reklama atelier Ś-ego), 1889 nr 281; „Gaz. Handl.” 1889 nr 67 s. 3; „Gaz. Lek.” T. 9: 1889 nr 11; „Gaz. Warsz.” 1858 nr 303, 1895 nr 35; „Kłosy” 1885 nr 1030, 1888 nr 1218; „Kur. Warsz.” 1857 nr 164, 165, 1879 nr z 31 V; „Kwart. Hist.” 1895 s. 64—6 (rec. Architektury męskiej i żeńskiej starożytnej Grecji); „Medycyna” 1884 nr 16, 17; „Przegl. Tyg.” 1892 nr 30 s. 351; „Tydzień” 1880 nr 39 s. 3; „Tyg. Ilustr.” 1885 nr 126 s. 342, 352; — Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1900: „Dzien. dla Wszystkich” nr 137, „Echo Warsz.” nr 25 s. 247, „Gaz. Pol.” nr 138, „Gaz. Warsz.” nr 159, „Kur. Codz.” nr 165, „Kur. Warsz.” nr 165, 302, „Rola” nr 25 s. 393, „Wiek” nr 166; — Informacje Cezarego W. Domańskiego z L. na podstawie aktu zgonu Ś-ego z parafii Wszystkich Świętych w W. (nr 544/1900) oraz uzupełnienia dot. jego rodziny.
Elżbieta Orman