INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Kazimierz  

 
 
XV w. - ok. 1494
 
Biogram został opublikowany w latach 1966-1967 w XII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 
Kazimierz (Kazek), (zm. między 1490 a 1494), książę zatorski. Najstarszy syn ks. zatorskiego Wacława i Marii, córki Urbana Kopczowskiego zwanego Świrczyna, a brat Wacława, Janusza i Włodka, książąt zatorskich. Zrazu wszyscy czterej rządzili razem i już u progu swych rządów w r. 1469 przyrzekli Kazimierzowi Jagiellończykowi nie wchodzić w przeciągu roku z nikim w układy dotyczące sprzedaży ich księstwa, a w r. 1470 (21 XI) w Piotrkowie na sejmie ponowili to zobowiązanie na rok następny. Dn. 7 I 1471 r. potwierdzili jeszcze wspólnie przywilej ojca Wacława z r. 1449 dla klasztoru tynieckiego. Lecz już w r. 1474 (28 V) podzielili się ojcowizną w ten sposób, że jedną część otrzymali wspólnie K. i Wacław, a drugą Janusz i Włodek; w razie bezpotomnej śmierci któregokolwiek spadek po nim miał przypaść drugiemu bratu. Ponieważ Wacław istotnie zmarł bezpotomnie (w 1484) wcześniej od K-a, tenże odziedziczył połowę zamku w Zatorze, dochody od mieszczan i włościan mieszkających z prawej strony rzeki Skawy, następnie wszystkie wsie zakonne i stacje na Mucharzu (na lewym brzegu). Wspólnie z pozostałymi braćmi posiadał wsie: Piotrowice, Trzebienczyce i Węglowce, tak samo góry i lasy. Również dochody z targów miały być wspólne. K. zatrzymał nadto zamek w Inwałdzie. W r. 1469 uposażył kaplicę św. Barbary w kościele parafialnym w Zatorze. Jednakże bracia nie przestrzegali zasady dziedziczenia po sobie. Zlekceważył ją w r. 1477 Janusz zatorski, a w r. 1487 także i K., zapisując w razie bezpotomnej śmierci cały swój majątek krewnemu Januszowi, ks. raciborskiemu (zapis nie potwierdzony przez króla polskiego i stąd nie zrealizowany).
 
K. był żonaty z Machną, córką Mikołaja, ks. raciborskiego, której za zgodą brata Wacława (zgodnie z klauzulami traktatu podziałowego) zapisał w r. 1484 (25 IV) Spytkowice i Bachowice oraz cały swój majątek ruchomy i nieruchomy, z wyjątkiem 1 600 fl. węgierskich należnych bratu Wacławowi. W r. 1486 (16 V) spotykamy K-a w Cieszynie jako świadka na dokumencie Stefana Zapolyi i jego żony Jadwigi cieszyńskiej. Obok dobrych kontaktów z Kazimierzem ks. cieszyńskim i jego siostrami pozostawał K. i jego żona Machna w zażyłych stosunkach z mieszczaństwem krakowskim, skoro rajcy krakowscy zastrzegają im i ich potomkom prawo prezenty mansjonarzy w kościele Św. Barbary i ołtarzysty w kościele Najśw. Maryi Panny.
 
K. oraz jego żona cieszyli się też poparciem króla Kazimierza Jagiellończyka, któremu służyli niejednokrotnie pożyczkami, jak np. w r. 1486, kiedy Machna za radą K-a pożyczyła królowi 2 000 czerwonych zł, czy znów w r. 1489, kiedy K. pożyczył dalsze 200 czerwonych zł. W r. 1490 suma tych pożyczek doszła do wysokości 2 300 zł Obok interesów finansowych prowadzonych z królem Kazimierzem K. i jego żona byli wierzycielami w r. 1488 Mikołaja Tęczyńskiego na 2 000 fl. węgierskich. W r. 1490 (8 I) zapisał K. klasztorowi Augustianów w Krakowie czynsz roczny 5 grzywien od 100 fl. węgierskich, zabezpieczonych na wsi Bachowice. K. nie odegrał, mimo kontaktów z innymi książętami śląskimi i dworem królewskim w Polsce, wybitniejszej roli politycznej. Data jego śmierci nie jest dokładnie znana. Ponieważ w r. 1493 (24 VI) brat K-a Janusz sam wydał przywilej dla m. Zatora, a w r. n. występuje w źródłach (4 VII) Machna jako wdowa (relicta olim Cazek principis Zathoriensis), zmarł więc K. pomiędzy 8 I 1490 a 24 VI 1493, względnie 4 VII 1494 r.
 
 
Boniecki M., Książęta śląscy z rodu Piastów, W. 1875 cz. II s. 320; Dworzaczek, Genealogia; Wutke, Stammtafeln; – Biermann G., Beiträge zur Genealogie der Herzöge von Auschwitz, Notizenblatt d. k. k. mähr. schles. Gesellschaft zur Beförderung des Ackerbaues, 1862 s. 34–7, 44–8; tenże, Zur Geschichte der Herzogthümer Zator u. Auschwitz, Sitzungsberichte d. Wiener Akademie d. Wissenschaft, Phil. hist. Klasse 40, s. 594–631; Gątkowski J. N., Rys dziejów księstwa oświęcimsko-zatorskiego, Lw. 1867 s. 53, 93; Hausdorf G., Die Piasten Schlesiens, Breslau 1933 s. 176, 204; Prasek V., Dejiny knižestvi Tĕšinskeho, Opava 1894 s. 161–3; Rychlik I., Księstwo oświęcimskie i zatorskie, Sprawozdanie Gimnazjum w Tarnowie, Tarnów 1887 s. 58–61; Stanek J., Z dziejów ziemi oświęcimskiej, Kr. 1959; – Cod. Sil., VI nr 360, 363, 374, 379; Kod. m. Krak., III nr 477, 478.
 
Feliks Kiryk
 
 
 
 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.