INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Kazimierz Adam Saski     

Kazimierz Adam Saski  

 
 
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Saski Kazimierz Adam (1886–1979), architekt, urbanista, konserwator zabytków architektury. Ur. 18 XII w Rydze, był synem Edwarda Karola i Marii z Pohlów, młodszym bratem Edwarda Józefa (zob.) i Stanisława (zob.), starszym bratem Stefana (zob.).
S. uczył się w miejskim gimnazjum realnym w Rydze. Po przejściu ojca na emeryturę, przeniósł się wraz z rodzicami w r. 1902 do Warszawy i kontynuował naukę w Warszawskiej Szkole Realnej. Strajk szkolny w r. 1905 spowodował, że S. wrócił do Rygi i w tamtejszym gimnazjum realnym zdał w r. 1906 maturę. W l. 1906–13 studiował architekturę na Wydz. Budownictwa Lądowego Szkoły Politechnicznej we Lwowie. W okresie studiów odbywał praktykę zawodową, pracując przy budowie rosyjskiego Banku Państwa (późniejszy Bank Polski) przy ul. Bielańskiej w Warszawie, a także na zlecenie Komisji do Badania Historii Sztuki w Polsce inwentaryzował zabytki architektury na Zamojszczyźnie. Wykonywał również na zlecenie Szkoły Politechnicznej inwentaryzację konserwatorską zabytkowych drewnianych cerkiewek na Podkarpaciu (część z tych inwentaryzacji została opublikowana w pracy „Pamjatniki architektury Ukrainy”, wydanej przez Akadamię Architektury USRR, Kijów 1951). W r. akad. 1912/13 uczęszczał do Architekturschule w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, gdzie za swe prace otrzymał nagrodę im. prof. Fryderyka Schmidta.
Po uzyskaniu w r. 1913 w Szkole Politechnicznej we Lwowie dyplomu inżyniera architekta, S. przeniósł się w sierpniu t. r. do Warszawy. Został projektantem w Biurze Architektoniczno-Budowlanym, prowadzonym przez Kazimierza Skórewicza i Józefa Gałęzowskiego. Pracował m.in. przy budowie gmachu Państwowego Instytutu Higieny przy ul. Chocimskiej 32 w Warszawie, a także w pałacu w Werbowej na Podolu. W początku r. 1915 sporządzał dla Tow. Opieki nad Zabytkami Przeszłości (TOnZP) rysunki inwentaryzacyjne zabytkowych obiektów budownictwa. Po zajęciu Warszawy przez wojska niemieckie w sierpniu 1915 brał S. udział w akcji ochrony opuszczonych przez Rosjan gmachów reprezentacyjnych. Od połowy września 1915 do lutego 1917 pracował w Biurze Inwentaryzacji Architektonicznej Urzędu Kuratora Zamku Królewskiego w Warszawie. Część rysunków S-ego została opublikowana w pracy K. Skórewicza „Zamek Królewski w Warszawie” (Kr. 1924). (Wykonane wówczas przez S-ego rysunki stały się cennym materiałem przy rekonstrukcji Zamku po drugiej wojnie światowej.)
W r. 1916 otrzymał S” wraz z Kazimierzem Tołłoczką i Brunonem Zborowskim, wyróżnienie w konkursie na plan odbudowy Kalisza, spalonego przez Niemców w r. 1914. W marcu 1917 został S. zastępcą kierownika Biura Budowlanego Głównego Komitetu Ratunkowego w Lublinie. Poza pracami związanymi z odbudową miast i wsi na terenie okupacji austro-węgierskiej, sporządził plany zagospodarowania przestrzennego zniszczonych wskutek działań wojennych miast: Krasnegostawu, Markuszewa, Piasków Luterskich i Puław. Plan zagospodarowania Puław omówił S. w artykule Planowanie miast w Polsce w okresie powojennym („Architektura i Budownictwo” 1926 nr 5). Wykładał także zagadnienia budowy i regulacji miast na kursach dla urzędników powstającej administracji państwowej, zorganizowanych w r. 1918 w Lublinie.
W r. 1919 S. osiadł w Warszawie. T.r. wraz z Aleksandrem Bojemskim otrzymał II nagrodę w konkursie na rozplanowanie i parcelację terenów należących do Branickich, łącznie z parkiem Frascati w Warszawie. W r. 1920 brał jako ochotnik udział w wojnie polsko-sowieckiej. Do r. 1929 pracował w Min. Robót Publicznych na stanowisku st. referenta, a następnie radcy do spraw regulacji zabudowy miast. Kierował pracami nad usuwaniem zniszczeń wojennych w aglomeracjach miejskich, a równocześnie zajmował się opracowywaniem perspektywicznych planów zagospodarowania przestrzennego miast, m.in. Sandomierza, Nowego Miasta, Kazimierza nad Wisłą, Ożarowa, Nowojelni, Przasnysza (część z tych planów wystawiona była na Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Paryżu w r. 1925 oraz reprodukowana w „Architekturze i Budownictwie” 1926 nr 5, 6 i 8). Równocześnie opracowywał krytyczne referaty, dotyczące nadsyłanych do Ministerstwa planów zagospodarowania przestrzennego Warszawy, Łodzi, Krynicy, Zakopanego i osiedli powstających na wybrzeżu morskim. W r. 1923 opracował plan regulacji Włocławka, który opublikował w artykule (opracowanym wspólnie z W. Krapiszewskim i E. Sokołowskim) Rozwój budownictwa miejskiego we Włocławku (1919–1926) („Architektura i Budownictwo” 1926 nr 8 i odb., Włocławek 1926). Wykonał także kilka projektów domów mieszkalnych kolonii urzędniczej na Żoliborzu oraz kolonii Staszica w Warszawie, domu dla profesorów Wolnej Wszechnicy Polskiej przy ul. Grójeckiej i domu dla pracowników Monopolu Tytoniowego w Warszawie, a także domów w Ostrowcu Świętokrzyskim, Skierniewicach i w in. miastach.
W l. 1921–5 S. prowadził wykłady z zakresu konstrukcji budowlanych w Państwowej Szkole Budownictwa w Warszawie, w l. 1921–6 z dziedziny perspektywy malarskiej na Państwowych Kursach Pedagogicznych dla Nauczycieli Rysunku w Warszawie. W r. akad. 1924/5 był starszym asystentem na Wydz. Architektury Politechn. Warsz. W r. 1927 S. wraz z Marcinem Weinfeldem brał udział w konkursie na rozwiązanie zabudowy placu Saskiego w Warszawie (zakup); praca została opublikowana w „Architekturze i Budownictwie” (1927 nr 3). S. uczestniczył w kilku międzynarodowych kongresach urbanistycznych w Paryżu (1925, 1928), Rzymie (1928) i Berlinie (1932). Od lutego 1929 do maja 1935 był S. kierownikiem Działu Regulacji i Pomiarów Wydz. Technicznego w Zarządzie Miejskim m.st. Warszawy. Brał udział w sporządzaniu ogólnego planu zagospodarowania stolicy, a także opracował przepisy budowlane dla Warszawy. W r. 1930 został powołany na członka Komitetu do Spraw Odnowienia Zamku Królewskiego w Warszawie. W czerwcu 1935 przeszedł na stanowisko naczelnika Działu Zatwierdzeń Wydz. Nadzoru Budowlanego Zarządu Miejskiego.
Po wybuchu drugiej wojny światowej prowadził S. w jesieni 1939, wraz z innymi pracownikami Wydziału, rejestrację zniszczeń miasta. Przez całą okupację niemiecką (do sierpnia 1944) uczestniczył w prowadzonej przez Wydział akcji zabezpieczania budynków grożących zawaleniem. Po wybuchu powstania warszawskiego, podczas pacyfikacji dzielnicy Ochota, S. wraz z rodziną został 13 VIII 1944 wypędzony z Warszawy. Poprzez obozy na Zieleniaku i w Pruszkowie przedostał się do Radomia, gdzie pracował w Wydz. Technicznym tamtejszego Zarządu Miejskiego.
Wiosną 1945 S. powrócił do Warszawy i od maja t. r. do końca r. 1947 był zastępcą kierownika Pracowni Adaptacji i Rekonstrukcji Zabytków w Biurze Odbudowy Stolicy (BOS); prowadził prace związane z projektowaniem rekonstrukcji ulic Krakowskiego Przedmieścia, Długiej i Miodowej. Od stycznia 1948 do r. 1949 był zatrudniony w Urzędzie Konserwatorskim m.st. Warszawy, gdzie zajmował się przede wszystkim odbudową siedziby urzędu – pałacu Blanka. Od r. 1949 aż do przejścia na emeryturę w r. 1968 pracował S. w Naczelnej Dyrekcji Muzeów i Ochrony Zabytków (później Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków – ZMiOZ) Min. Kultury i Sztuki na stanowisku kierownika Wydz. Zabytków Architektury i Urbanistyki. W l. 1945–63 opracował projekty odbudowy domów przy ul. Kanonia 10–16, kamienicy przy Rynku Starego Miasta 18, pałacu Prymasowskiego przy ul. Senatorskiej, pałacu Krasińskich, domów mieszkalnych przy ul. Piwnej (róg Piekarskiej), Koziej 3/5, Krakowskim Przedmieściu 19, a także zespołu bloków między Nowym Światem a ul. Kopernika oraz kościoła Bonifratrów przy ul. Bonifraterskiej. Kierował pracami budowlanymi, m.in. odbudową gmachu Hipoteki przy ul. Świerczewskiego (obecnie al. Solidarności). W l. 1963–8 był zastępcą przewodniczącego Głównej Komisji Konserwatorskiej ZMiOZ.
S. opublikował kilkanaście artykułów na tematy związane z zabytkową architekturą i urbanistyką, głównie w „Biuletynie Informacyjnym ZMiOZ” oraz w „Ochronie Zabytków”. Do ważniejszych należą: Usuwanie śladów zniszczeń wojennych z miast i osiedli a ochrona zabytków („Ochrona Zabytków” 1956 nr 1/2), Ochrona zamków („Biul. Informacyjny ZMiOZ” 1960 nr 28), Podstawy prawne i techniczne sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego miast zabytkowych w Polsce (tamże 1961 z. 35) oraz O szkodliwym wpływie wilgoci na budowle („Ochrona Zabytków” 1963 nr 1). W r. 1958 otrzymał nagrodę Min. Kultury i Sztuki za prace w dziedzinie konserwacji zabytków urbanistyki i architektury. Zmarł w Warszawie 22 VI 1979, pochowany został na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (w kwaterze «Parasola», wraz z synem Bohdanem). Był odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi oraz licznymi odznaczeniami, m.in. Złotą Odznaką Honorową m.st. Warszawy.
W małżeństwie (ślub 6 III 1920) z Marią z Koczanowiczów (ur. 25 III 1886), która w okresie okupacji prowadziła na ul. Lwowskiej w Warszawie sklep z ciastkami, będący skrzynką kontaktową «Parasola», miał S. dwóch synów: Józefa (zob.) oraz Bohdana, pseud.: Bohun, Karakuł, żołnierza «Parasola», który zginął w powstaniu warszawskim 1944 r.

Album Inżynierów, I cz. 3 s. 146 (fot.); – Architekt Kazimierz Saski (1886–1979), „Ochrona Zabytków” 1979 nr 3 s. 252–3; Konarski K., Nasza szkoła, W. 1932; Odbudowa Warszawy w l. 1944–1948, W. 1977 I–II; Pol. życie artyst. w l. 1915–39; Stachiewicz P., „Parasol”, Dzieje oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej, W. 1991 (fot. nr 13, fot. żony nr 12, fot. syna Bohdana nr 132); – Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim, W. 1974 I (relacja żony Marii); – „Głos Prawdy” 1929 nr 33 s. 10; „Życie Warszawy” 1979 nr 94, 99, 100, 110, 113 (nekrologi); – AP w W.: rkp. 55, Akta Biura Odbudowy Stolicy, teczka nr 1573; Min. Kultury i Sztuki: Teczka akt personalnych nr 301; – Informacje ustne i materiały w posiadaniu synowej, Anny Saskiej z W.
Stanisław Konarski

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Stanisław Jerzy Saski

1884-04-20 - 1963-08-08 lekarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Mariusz Zaruski

1867-01-18 - 1941-04-08
generał brygady WP
 

Czesław Petelski

1922-11-05 - 1996-09-19
reżyser filmowy
 

Zygmunt Piasecki

1893-12-14 - 1954-01-26
generał brygady WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Adam Schmuck

1907-01-29 - 1971-04-20
dyrektor szkoły
 

Józef Pomiankowski

1866-11-23 - 1929-01-23
generał dywizji WP
 

Marian Zygmunt Strumiłło

1865-04-29 - 1951-01-12
adwokat
 

Wojciech Tadeusz Jastrzębowski

1884-02-25 - 1963-03-09
plastyk
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.