INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Zygmunt Seyda     

Zygmunt Seyda  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Seyda Zygmunt (1876–1925), adwokat, działacz Narodowej Demokracji i państwowy, poseł do sejmu pruskiego i sejmów polskich. Ur. 18 IV w Poznaniu, był synem Wojciecha, nauczyciela średniej szkoły żeńskiej, i Józefaty z Martensów, bratem Mariana (zob.), bratankiem Antoniego (zob.) i Władysława (zob.).
S. uczęszczał do Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, gdzie działał w tajnym Tow. Tomasza Zana. Ukończył je jako prymus w r. 1893. Studia z zakresu prawa i ekonomii politycznej odbywał w l. 1893–5 na uniwersytetach Wrocławia, Berlina i Lipska. Stopień doktora praw otrzymał na uniwersytecie w Halle za pracę z dziedziny prawa karnego. W okresie studiów był czynny w tajnych polskich organizacjach. Do «Zetu» został przyjęty we Wrocławiu, a w Lipsku był działaczem Polsko-Akademickiego Stow. Naukowego «Unitas» (1894–5). Do Ligi Narodowej (LN) przyjęto go w r. 1903, a w r. 1912 wszedł do Rady Głównej tejże organizacji.
Po odbyciu aplikacji i złożeniu egzaminów otworzył w r. 1903 kancelarię adwokacką w Katowicach i prowadził ją do r. 1916. Równocześnie działał społecznie, politycznie i gospodarczo na Górnym Śląsku. Pod koniec 1902 r. był założycielem i członkiem władz Polskiego Tow. Wyborczego, a w r. 1903 dokooptowano go do Polskiego Tow. Ludowego dla Śląska. W t. r. został wiceprezesem «Sokoła» w Katowicach, a następnie objął kierownictwo VI Okręgu Śląskiego «Sokoła». W r. 1906 był delegatem na zjazd Tow. Czytelni Ludowych (TCL) pow. katowickiego. Dn. 4 V 1908 S. zorganizował zjazd TCL w Katowicach. Był przewodniczącym katowicko-pszczyńskiego okręgu Związku Śląskich Kół Śpiewaczych (sam prezesował «Lutni»), Tow. Wykładów Ludowych oraz skarbnikiem w Tow. Pomocy Naukowej dla Śląska. W jego mieszkaniu 19 X 1906 odbyło się spotkanie w sprawie zorganizowania strajku szkolnego na Górnym Śląsku.
S. założył banki ludowe w Koźlu i Zabrzu i nimi kierował, piastował stanowisko wicepatrona Związku Spółek Zarobkowych na Górnym Śląsku i przewodniczącego rady nadzorczej. W r. 1911 S. był współzałożycielem i wydawcą oraz członkiem rady nadzorczej Spółki Wydawniczej „Gazety Ludowej”, nieoficjalnego organu Narodowej Demokracji na Górnym Śląsku. Miał w Spółce największy udział w wysokości 3 tys. marek. Był też współzałożycielem, udziałowcem i członkiem rady nadzorczej «Drukarni Polskiej» w Poznaniu, której jednym z kierowników był jego brat Marian. Wchodził w skład Zarządu Głównego powstałej w r. 1905 «Straży» na zabór pruski. W dn. 4 II 1906 zorganizował pierwszy wiec «Straży» w Oświęcimiu i przewodniczył jego obradom. Należał do współorganizatorów Polskiego Tow. Demokratycznego na Górnym Śląsku, powstałego w grudniu 1909. W grudniu 1912 organizował wiec w Bytomiu przeciw niemieckiej polityce wywłaszczeniowej w zaborze pruskim. W r. 1913 należał do sygnatariuszy aktu powołania Rady Narodowej (organizacji pomyślanej jako opiniująca i doradcza wobec wszystkich dziedzin życia publicznego) na wiecu w Inowrocławiu, a następnie wchodził do władz tejże organizacji.
S. zasłynął jako obrońca w wielu procesach politycznych, m. in. w tzw. procesie bytomskim (23, 24 i 26 III 1904), wytoczonym przez arcybpa wrocławskiego G. Koppa redaktorom „Górnoślązaka” Janowi Kowalczykowi i Antoniemu Wolskiemu za zamieszczenie w tym piśmie artykułu „Duchowieństwo na Górnym Śląsku” (10 XII 1903); proces miał doprowadzić do upadku „Górnoślązaka”, sprawa jednak zakończyła się deklaracją ugody (której S. był współredaktorem) między stronami. Bronił w r. 1905 (wraz z trzema innymi adwokatami) 22 członków tajnej polskiej młodzieżowej organizacji w Gliwicach, w r. 1908 czterech członków «Sokoła», a w r. 1912 działaczy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego w Żorach. W r. 1906 zaskarżył wydany przez policję niemiecką zakaz zorganizowania wiecu «Sokoła» w Katowicach i bronił tę organizację w procesie w Mysłowicach, w r. 1912 wytoczył proces policji w Katowicach, która zakazała organizowania odczytów w języku polskim i wygrał go w wyższej instancji.
S. zasiadał w Prowincjonalnym Komitecie Wyborczym dla Śląska. W r. 1908 został wybrany do sejmu pruskiego z okręgu pszczyńsko-rybnickiego. W r. 1913 ponownie wszedł do sejmu pruskiego z okręgu Jarocin–Koźmin–Krotoszyn–Pleszew. S. został członkiem poselskiego Koła Polskiego w Berlinie. Na posiedzeniach sejmu pruskiego zabierał głos w sprawach: budżetu min. spraw wewnętrznych, przemysłu i handlu, ustawy o sądownictwie administracyjnym, prywatnej nauki języka polskiego na terenie Opolszczyzny; występował przeciw: antypolskim ustawom o stowarzyszeniach i zgromadzeniach, podziałowi na okręgi wyborcze, dyskryminującemu ludność polską na Górnym Śląsku, nadużyciom wyborczym w pow. świeckim. Bronił prawa urządzania uroczystości w pięćdziesiątą rocznicę powstania styczniowego. W r. 1912 został członkiem władz Polskiego Centralnego Komitetu Wyborczego. W r. 1913 reprezentował Śląsk w utworzonej w Poznaniu Radzie Narodowej. Był członkiem Komitetu Niesienia Pomocy w Król. Pol. założonego w lutym 1915 w Poznaniu. W r. 1916 został powołany do armii niemieckiej; służbę odbywał na terenie Płońska w sądownictwie, a rok później w Węgrowie. W lutym 1918 złożył protest w sejmie pruskim przeciw traktatowi brzeskiemu.
W pierwszych dniach odzyskania niepodległości przez Polskę został S. wiceprezesem Sądu Okręgowego w Lublinie i współorganizował polskie sądownictwo na terenie Lubelszczyzny. Brał tu zarazem udział w pracach LN i przewodniczył Kołu Polskiej Macierzy Szkolnej. W pierwszych dniach listopada 1918 uczestniczył w Poznaniu w powołaniu Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej (NRL). Wszedł w skład delegacji NRL, która prowadziła w Warszawie rozmowy w sprawie utworzenia rządu z udziałem przedstawicieli byłego zaboru pruskiego, które jednak nie dały rezultatu. W Poznaniu NRL powołała S-ę na decernenta spraw sądowniczych. Po przekształceniu decernatu w czerwcu 1919 w Wydz. Sprawiedliwości dla byłego Zaboru Pruskiego, S. był również jego szefem.
W styczniu 1919 S. został wybrany na posła z listy nr 4 Narodowego Komitetu Wyborczego Stronnictw Demokratycznych w okręgu wyborczym nr 26 (miasto i pow. Kielce, Jędrzejów, Włoszczowa). W Sejmie Ustawodawczym był członkiem, sekretarzem, a następnie przewodniczącym Komisji Prawniczej oraz przewodniczącym Komisji Regulaminowej i Nietykalności Poselskiej. Należał do Klubu Związku Sejmowego Ludowo-Narodowego. W sierpniu t. r. po utworzeniu Min. byłej Dzielnicy Pruskiej (MbDP) S. został mianowany zastępcą ministra Władysława Seydy (swego stryja), a w listopadzie t. r. podsekretarzem stanu. W MbDP S. kierował Dep. Sprawiedliwości i Dep. Zdrowia Publicznego. Spolszczył sądownictwo w Wielkopolsce i na Pomorzu, ściągając m. in. na ziemie zachodnie 80 prawników z Małopolski.
S. brał udział w rozmowach z przedstawicielami rządu niemieckiego w Poznaniu i Berlinie zakończonych podpisaniem układu polsko-niemieckiego 9 XI 1919 o czasowym pozostawieniu urzędników niemieckich ma ziemiach byłej dzielnicy pruskiej. Układ ten ze strony polskiej podpisali Władysław Wróblewski i S. Jako reprezentant Polski S. podpisał w Berlinie również umowę z dn. 25 XI 1919 o wycofaniu się wojsk niemieckich z przyznanych Polsce terenów i przekazaniu nad nimi zarządu cywilnego władzom polskim. Wraz z Witoldem Prądzyńskim był pełnomocnikiem rządu polskiego w rokowaniach z Niemcami w sprawie przejęcia wymiaru sprawiedliwości na ziemiach byłego zaboru pruskiego i sygnatariuszem w Poznaniu układu polsko-niemieckiego w tej sprawie z dn. 20 IX 1920. Z chwilą utworzenia 13 XI 1921 przez Min. Sprawiedliwości IV Dep. Ziem Zachodnich z tymczasową siedzibą w Poznaniu, minister sprawiedliwości Bolesław Sobolewski powierzył S-dzie zastępstwo w sprawach dotyczących zwierzchniego zarządu wymiaru sprawiedliwości na tych ziemiach.
Po decyzji Konferencji Ambasadorów z dn. 20 X 1921 o podziale Górnego Śląska, S. był jednym z członków delegacji polskiej do petraktacji z Niemcami w sprawach górnośląskich na drugiej sesji rokowań, odbywających się w Sekretariacie Ligi Narodów w Genewie od lutego 1922, zakończonych zawarciem polsko-niemieckiej konwencji w sprawie Górnego Śląska z dn. 15 V 1922. S. był również pełnomocnikiem Polski w rokowaniach w Opolu z Niemcami i Międzysojuszniczą Komisją Rządzącą i Plebiscytową Górnego Śląska, sfinalizowanych zarządzeniem z dn. 15 VI t. r. w sprawie przekazania Niemcom i Polsce przyznanych im obszarów. W t. r. S. podpisał jako przedstawiciel Polski wiele umów z Niemcami regulujących stosunki polsko-niemieckie na dawnym obszarze plebiscytowym Górnego Śląska. Został mianowany delegatem Polski do górnośląskiego Trybunału Rozjemczego w Bytomiu.
W listopadowych wyborach 1922 r. wszedł S. do Sejmu z listy państwowej z ramienia Związku Ludowo-Narodowego (ZLN). W Sejmie był członkiem sejmowej Komisji Regulaminowej i Nietykalności Poselskiej, Komisji Prawniczej, Komisji Kodyfikacyjnej oraz Rady Kolejowej. W dn. 2 XII 1922 wybrany został na wicemarszałka Sejmu. Zasiadał we władzach klubu parlamentarnego ZLN. W sejmie wygłosił 22 przemówienia, m. in. w sprawach regulaminu sejmowego, ustaw o ochronie lokatorów, o kwaterunku dla wojska, o sądownictwie dla byłego zaboru pruskiego, o likwidacji majątków niemieckich. Po ustąpieniu 1 IX 1922 z funkcji podsekretarza stanu w Min. Sprawiedliwości S. został kierownikiem Warszawskiej Delegatury Górnośląskiego Związku Przemysłów Górniczo-Hutniczych, z pensją miesięczną, która – po zmianie waluty – wynosiła 3 tys. zł (i 1 tys. zł na reprezentację). Wraz z Wojciechem Korfantym skutecznie interweniował w sprawie zwolnienia z aresztu Deferta, dyrektora Zakładów Hohenlohego. Reprezentowanie przez S-ę – jednego z przywódców programowo antyniemieckiej Narodowej Demokracji – interesów niemieckiego przemysłu górnośląskiego, było negatywnie komentowane i nabrało rozgłosu, gdy wicemarszałek sejmu Juliusz Poniatowski wysunął w listopadzie 1924 przed marszałkiem Sejmu Maciejem Ratajem zarzut przeciw S-dzie niedopuszczalnego łączenia funkcji wicemarszałka Sejmu ze stanowiskiem reprezentanta prywatnych interesów. W wyniku pośrednictwa Rataja S. zobowiązał się zrezygnować z funkcji wicemarszałka Sejmu, ale nie zdążył tego uczynić. Zmarł 25 I 1925 w Warszawie po operacji wyrostka robaczkowego. S. pochowany został w Poznaniu 29 I t. r. na cmentarzu św. Marcina. Obecnie jego szczątki są pogrzebane na cmentarzu Zasłużonych na Wzgórzu św. Wojciecha we wspólnym grobowcu z Władysławem Seydą.
W małżeństwie ze Stefanią z Kutznerów (zamordowaną przez Niemców w Radzimiu w r. 1939) S. miał czworo dzieci: dwoje zmarło tragicznie w dzieciństwie, Jan Tadeusz (ur. 1917), prawnik, łącznik Armii Krajowej, zginął w r. 1943, Krzysztof (ur. 1919), prawnik, zamordowany został w r. 1939 przez Niemców.

Karykatura S-y przez Zygmunta Skwirczyńskiego, w: tenże, Karykatury sejmowe. Autolitografie… Z. 4, [b. m. i r. w.]; Fot. w: „Świat” 1908 nr 26 s. 11; – Enc. XX w.; Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, W. 1994 (fot.); Mościcki–Dzwonkowski, Parlament RP 1919–27; Rzepeccy, Sejm i Senat 1922–7, s. 364–5, 466, 468; Rzepecki, Sejm 1919, s. 164, 166, 277, 281, 284; Wpol. Słown. Biogr.; – Ajnenkiel A., Historia Sejmu Polskiego, W. 1989 II cz. 2 (fot.); Biały F., Górnośląski Związek Przemysłowców Górniczo-Hutniczych 1914–1932, Wr.–W.–Kr. 1967 s. 156, 165–6; Cmentarz Zasłużonych na Wzgórzu św. Wojciecha w Poznaniu, W.–P. 1982; Dąbrowski W., Górny Śląsk w walce o zjednoczenie z Polską, Kat. 1923 s. 117–18, 129; Dembski K., Wielkopolska w początkach II Rzeczypospolitej, P. 1971 s. 55, 127; Długajczyk E., Oblicze polityczne i własnościowe prasy polskiej w województwie śląskim 1922–1939, Kat. 1990; Gulczyński A., Ministerstwo byłej Dzielnicy Pruskiej (1919–1922), „Czas. Prawno-Hist.” R. 43: 1991 z. 1–2 s. 47; Hemmerling Z., Posłowie polscy w parlamencie Rzeszy Niemieckiej i sejmie pruskim 1907–1914, W. 1968; Historia Śląska, Red. S. Michalkiewicz, Wr. 1985 III cz. 2; Holzer J., Molenda J., Polska w pierwszej wojnie światowej, W. 1967; Konopczyński W., Sejm 1922–1927 bez osłonek, Kr. 1928 s. 29, 31, 39, 43, 55; Korowicz M. S., Górnośląska ochrona mniejszości 1922–1937, Kat. 1938; Kozicki S., Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964; Krasuski J., Stosunki polsko-niemieckie 1919–1925, P. 1962 s. 195; Marczewski J., Narodowa Demokracja w Poznańskiem 1900–1914, W. 1967; Orzechowski M., Narodowa Demokracja na Górnym Śląsku (do 1918), Wr. 1965; tenże, Wojciech Korfanty, Biografia polityczna, Wr. 1975; Popkiewicz J., Ryszka F., Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej (1922–1939), Opole 1959; Ryfowa A., Działalność Sokoła Polskiego w zaborze pruskim i wśród wychodźstwa w Niemczech (1884–1914), W– P. 1976 s. 137–8, 153; Rzepecki K., Historia ustawy wyborczej pruskiej, P. 1913 s. LXXXI (fot.); Srebrna księga Sokoła katowickiego, Kat. 1923; Wójciak J., Walka polityczna w wyborach do parlamentu Rzeszy i sejmu pruskiego w Poznańskiem w latach 1898–1914, W.–P. 1981; – Biliński L., Wspomnienia i dokumenty, 1915–1922, W. 1925 II 252; „Dziennik Urzędowy Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej” 1921 nr 8 s. 119, nr 32 s. 516; Kirkor-Kiedroniowa Z., Wspomnienia, Kr. 1989 III; Rataj M., Pamiętniki, W. 1965; Zbiór rozporządzeń i okólników Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej z r. 1920, P. 1921 s. 8, 13, 21, 31, 451–3, 464, 466–8 passim; – „Gaz. Sąd. Warsz.” 1925 nr 8 s. 119; „Kur. Pozn.” 1925 nr 21 s. 1, 8, nr 22 s. 10, nr 23 s. 10, nr 25 s. 3; – AP w P.: Akta Prezydium Policji w P., sygn. 3694; – Informacje synowej, Krystyny 1.v. Seydy, 2.v. Daszewskiej z Grodziska Mazowieckiego i wnuczki, Barbary Seydy z Buenos Aires.
Zygmunt Kaczmarek

 

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Marian Seyda

1879-07-07 - 1967-05-17 polityk endecki
 

Antoni Florian Seyda

1858-04-25 - 1937-12-14 chemik
 

Władysław Kazimierz Seyda

1863-04-22 - 1939-02-25 adwokat
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jerzy Zarzycki

1911-01-11 - 1971-01-02
reżyser filmowy
 

Kazimierz Dłuski

1855-11-01 - 1930-09-06
lekarz
 

Zofia Maria Batycka

1907-08-22 - 1989-04-06
aktorka filmowa
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Kazimierz Mirecki

1830-05-16 - 1911-10-25
malarz
 

Ludwik Antoni Paszkiewicz

1878-06-01 - 1967-07-12
lekarz
 

Zygmunt Singer

1876-06-30 - 1958-01-29
oboista
 

Anna Barbara Libera

1805-08-31 - 1886-06-10
literatka
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.