INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Kazimierz Aleksander Sabbat     

Kazimierz Aleksander Sabbat  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1992-1993 w XXXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sabbat Kazimierz Aleksander (1913–1989), działacz społeczny i polityczny, premier rządu emigracyjnego w Londynie, prezydent RP na Uchodźstwie. Ur. 27 II w Bielinach Kapitulnych (pow. kielecki), był synem Ignacego, organisty, i Franciszki z Wiącków.

S. ukończył gimnazjum w Mielcu, a następnie studiował prawo na Uniw. Warsz., magisterium uzyskał w r. 1939. W czasie studiów był działaczem Starszego Harcerstwa, m. in. organizował Kuźnicę Akademickich Kręgów Harcerskich. Zmobilizowany we wrześniu 1939 do ośrodka zapasowego stacjonującego w Kopyczyńcach, przedostał się w październiku na Węgry, gdzie był komendantem obozu polskich harcerzy-uchodźców. W końcu 1939 r. znalazł się w Jugosławii, potem przez Włochy przedostał się do Francji. Otrzymał przydział (w stopniu podchorążego) do Marynarki Wojennej, skąd został przeniesiony do Brygady Pancernej gen. Stanisława Maczka. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii służył w I Dyw. Pancernej, a następnie jako referent do spraw młodzieży kierował pracą harcerstwa w Sztabie Głównym Polskich Sił Zbrojnych w Londynie.

Po wojnie S. pozostał na emigracji i zamieszkał w Londynie; po demobilizacji w r. 1948 założył tam własne przedsiębiorstwo, które z czasem rozwinęło się w wytwórnię kołder i śpiworów «Limba». Był członkiem emigracyjnego Naczelnictwa Związku Harcerstwa Polskiego, pełnił w nim funkcje komisarza zagranicznego (tj. delegata na zagranicę), a w l. 1946–7 i 1948–54 kierownika Organizacji Starszego Harcerstwa. Opublikował artykuł pt. Harcerstwo polskie w czasie wojny („Polak w Afryce” 1947 nr 13). Przez wiele lat wchodził w skład władz Stow. Polskich Kombatantów (SPK), a w l. 1966–71 był członkiem prezydium Federacji SPK. Od r. 1954 uczestniczył w działalności Niezależnej Grupy Społecznej (w l. 1960–86 jako jej prezes), organizacji skupiającej głównie działaczy harcerskich i kombatanckich, początkowo ściśle związanej z gen. Władysławem Andersem; ugrupowanie to wchodziło w skład Tymczasowej Rady Jedności Narodowej (TRJN). Od t. r. był S. członkiem Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego (organu konkurencyjnego wobec rządu emigracyjnego); najpierw kierował jej Działem Finansowym, potem Działem Spraw Emigracji. Jako kierownik tego działu organizował w r. 1966 Światowy Zjazd Polski Walczącej w Londynie. Od r. 1967 był prezesem Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego. Podjął wówczas starania o pojednanie zwalczających się obozów politycznych emigracji, ośrodka prezydenckiego i TRJN. Źródłem sporu, trwającego od r. 1947, była kwestia wyznaczenia przez prezydenta Władysława Raczkiewicza swojego następcy w osobie Augusta Zaleskiego, czego nie uznały niektóre ugrupowania opowiadające się za wcześniej uzgodnioną kandydaturą Tomasza Arciszewskiego; podejmowana m. in. przez gen. Kazimierza Sosnkowskiego akcja mediacyjna nie dała rezultatu. Udało się do niego doprowadzić S-owi w r. 1972, po objęciu urzędu prezydenta RP przez prof. Stanisława Ostrowskiego. S. był jednym z fundatorów Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego (POSK) w Wielkiej Brytanii, a w l. 1975–7 członkiem Rady POSK. W r. 1970 S. należał do inicjatorów zwołania w Londynie Kongresu Nauki i Kultury Polskiej w Wolnym Świecie, uczestniczył też w Kongresie Kultury Polskiej w Londynie w r. 1985. W l. 1972–6 był członkiem Rady Narodowej (parlamentu emigracyjnego).

W sierpniu 1976 S. objął stanowisko prezesa Rady Ministrów i od razu przystąpił do tworzenia Funduszu Pomocy Robotnikom, wspierającego ofiary represji po robotniczych demonstracjach w Polsce w czerwcu 1976, a później wspomagającego opozycję demokratyczną w kraju. Kierowany przez niego rząd emigracyjny utworzył też Fundusz Wolności Słowa (1977) i Fundusz Pomocy Krajowi (1979). S. był inicjatorem zorganizowanego w r. 1979 w Londynie Światowego Zjazdu Jedności z Walczącym Krajem. Jako premier odwiedzał polskie środowiska w wielu krajach Europy, obu Ameryk, Australii i Nowej Zelandii. W lutym 1980 został wyznaczony na następcę prezydenta RP, a 8 IV 1986 po ustąpieniu Edwarda Raczyńskiego objął urząd prezydenta RP na Uchodźstwie. Kadencja S-a przypadła na okres głębokich zmian zachodzących w Polsce, kontakty polityczne z krajem (m. in. wizyty liderów Solidarności, pomoc finansowa) stały się głównym polem działalności emigracyjnych władz RP. S. zmarł 19 VII 1989 w Londynie; pochowany został na cmentarzu Gunnersbury w zachodnim Londynie.

Ożeniony 4 VI 1949 z Anną z Sulików, córką gen. Nikodema Sulika, dowódcy 5. Kresowej Dyw. Piechoty, S. miał 3 córki: Annę (ur. 1950), absolwentkę romanistyki na uniwersytecie w Leeds, która wraz z mężem, Andrzejem Świetlikowskim, pracowała w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Monachium, Jolantę (ur. 1952), lekarza, pracownika Instytutu Ekonomiki Zdrowia w Warszawie, i Alinę (ur. 1955), germanistkę, urzędniczkę państwową w Wielkiej Brytanii, oraz syna Jana (ur. 1957), lekarza.

 

Władze Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie, Londyn 1988 s. 5, 7–8, 11, 38 (fot.); – Ajnenkiel A., Drzycimski A., Paradowska J., Prezydenci Polski, W. 1991 s. 93–6 (fot.); Cud nad Tamizą. 25 lat Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego, Londyn 1989 s. 12, 160, 164; Czaykowski B., Sulik B., Polacy w Wielkiej Brytanii, Paryż 1961; Dwadzieścia pięć lat Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, Londyn 1971; Literatura polska na obczyźnie 1940–1960, Londyn 1965 II; Nasza niezwykła szkoła. Porto San Giorgio – Foxley. 1945–1948, Londyn 1985; Ojczyzna w sercach. Prace Kongresu Kultury Polskiej, Londyn 1985 I 119, 140; Romanowski A., Kazimierz Sabbat (1913–1989), „Tyg. Powsz.” 1989 nr 32 s. 2; – Jędrychowska J., Widzieć Polskę z oddalenia, (P.) 1990; [Romanowski A.] JC, Rozmowa z Kazimierzem Sabbatem, „Arka” 1989 nr 17 s. 86–9; – „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” (Londyn) 1976 nr 191; „Orzeł Biały” (Londyn) 1986 nr 1406, 1408; „Rzeczpospolita Pol.” (Londyn) 1989 nr 6 (fot.), 7; – Informacje wdowy, Anny Sabbatowej.

                                                                                                                                                                                                                                        Ryszard Terlecki

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.