Sznajder (Sznayder, Schneider, Schneyder) Krystian August (1769–1829), uczestnik powstania kościuszkowskiego, major Legionów Polskich i Księstwa Warszawskiego, agent rosyjski.
Ur. 28 X w Warszawie w rodzinie mieszczańskiej pochodzenia niemieckiego, był synem Jana Michała i Marii Joanny.
W l. 1782–7 uczył się S. w Szkole Artylerii w Dreźnie. Następnie przez cztery lata służył w armii saskiej jako kanonier. Dn. 28 I 1791 wstąpił do Korpusu Artylerii Kor. WP, gdzie awansował 17 X 1791 na stopień bombardiera, a 19 I 1792 na oberbombardiera. W Warszawie kontynuował naukę w Szkole Głównej Artylerycznej. W wojnie z Rosją w r. 1792 walczył 18 VI t.r. pod Zieleńcami, po czym 19 VI został nominowany do stopnia sztikjunkiera (chorążego), a następnie 18 VII uczestniczył w bitwie pod Dubienką. Wziął udział w insurekcji warszawskiej (17–18 IV 1794) pod rozkazami Jana Kilińskiego. Awansowany 18 V 1794 na podporucznika, walczył jako oficer Korpusu Artylerii Kor. pod dowództwem gen. Józefa Zajączka pod Chełmem (8 VI t.r.), Gołkowem (9 VII) oraz w obronie Warszawy (do 27 VII).
S. działał w założonym w Warszawie przez Józefa Drzewieckiego patriotyczno-rewolucyjnym «Klubie Miejskim» i z niektórymi jego członkami przedostał się przez Wołoszczyznę do Włoch, gdzie w lipcu 1797 wstąpił do Legionów Polskich; otrzymał nominację na kapitana 4. baonu. Dn. 13 IX t.r. wszedł w skład sądu wojskowego Legionów. W r. 1798 stacjonował w garnizonie w Rzymie i tam 13 VI t.r. ożenił się z Włoszką, Marianną Pioli. W czasie wojny francusko-neapolitańskiej brał udział w obronie Republiki Rzymskiej; podczas walk w dep. Circeo dowodził 2. komp. 3. baonu. Ze względu na chorobę zdał dowództwo i 24 VIII wyjechał na kurację do Rzymu. Po powrocie do oddziału walczył pod Terraciną (27 XII) oraz Gaetą (31 XII), gdzie wraz z Aleksandrem Laskowskim i Janem Ilińskim przyczynił się do kapitulacji twierdzy; gen. Jan Henryk Dąbrowski w liście do Tadeusza Kościuszki z 12 I 1799 wymienił ich nazwiska jako szczególnie zasłużonych w tych walkach. T.r. dowodził S. obroną mostu w bitwie nad Garigliano (6 III), potem był komendantem wąwozów Itri (15 III) i Fondi (28 IV) oraz przez pewien czas zastępował rannego dowódcę, mjr. Piotra Karskiego. Dn. 3 VI został mianowany majorem 3. baonu. Dwukrotnie ranny w bitwie nad Trebbią (17–19 VI), dostał się do niewoli austriackiej i przebywał w niej dwadzieścia dwa miesiące. Po podpisaniu w lutym 1801 pokoju w Lunéville został zwolniony. Jednak w trakcie reorganizacji Legionów 8 XII t.r. odsunięto go od czynnej służby, co oznaczało także zmniejszenie żołdu o połowę. Zabiegając u gen. Dąbrowskiego o zmianę decyzji, otrzymał 8 II 1802 nominację na adiutanta majora 3. baonu 1. półbrygady liniowej polskiej, którą wcielono jako oddział posiłkowy do wojsk Republiki Włoskiej. Pod dowództwem gen. Józefa Grabińskiego uczestniczył w walkach z Anglikami w Apulii, a od czerwca 1803 do r. 1805 w jej okupacji. W r. 1805 wstąpił do loży masońskiej «L’Union». W r.n. brał udział w walkach z ekspedycją sił brytyjskich w Kalabrii; deklarował wtedy gotowość przejścia do wojska Królestwa Włoch, pod warunkiem otrzymania awansu.
Po zwycięstwach Napoleona nad wojskami pruskimi w październiku 1806 pod Jeną i Auerstadt S. został wysłany do Warszawy w pierwszej grupie oficerów instruktorów w celu tworzenia nowych oddziałów polskich. Otrzymał nominację na majora (ze starszeństwem z 15 III 1807) w powstającym 7. pp płk. Walentego Skórzewskiego. Dn. 3 VI 1807 został przeniesiony do 8. pp, dowodzonego przez jego przyjaciela z Legionów, płk. Cypriana Godebskiego. Zatajając swoje pierwsze małżeństwo, w czasie postoju oddziału w Pogrzebowie poślubił 19 I 1808 Helenę Zimiańską; pozostałej we Włoszech żonie wysłał sfałszowany akt swego zgonu, datowany na 12 IX t.r. Dn. 1 II 1808 otrzymał Order Virtuti Militari. Przed rozpoczęciem wojny Ks. Warsz. z Austrią został mianowany 5 VII 1809 dowódcą 1. pp galicyjsko-francuskiego (od 26 XII t.r. 13. pp), który działał w Lubelskiem. Prawdopodobnie w związku z grabieżami, których się dopuszczał, musiał S. podać się do dymisji; otrzymał ją 8 I 1810, a 17 II t.r. usunięto go z wojska.
W czasach Król. Pol. należał S. w Warszawie do loży masońskiej «Göttin von Eleusis». W r. 1818 pierwsza żona, dowiedziawszy się o oszustwie S-a, wniosła do sądów karnych woj. mazowieckiego sprawę o bigamię i sfałszowanie dokumentu. Z pomocą komisarza pełnomocnego przy Radzie Stanu Król. Pol. Nikołaja Nowosilcowa S. został jednak 6 IX 1819 uwolniony w sądzie warszawskim od zarzutu fałszerstwa. W l. 1819–21 należał do loży «Rycerze Gwiazdy», gdzie pełnił funkcję członka kapituły. Wprowadzony przez Kazimierza Machnickiego, swego podkomendnego z 13. pp, wstąpił w październiku 1819 do założonego przez mjr. Waleriana Łukasińskiego (także podkomendny S-a) Wolnomularstwa Narodowego. Prawdopodobnie starając się uniknąć grożącego mu więzienia za bigamię, został w maju 1820 stałym informatorem policji. Po rozwiązaniu t.r. Wolnomularstwa Narodowego wstąpił w sierpniu 1821 do tzw. później Tow. Patriotycznego Łukasińskiego; został przez niego wyznaczony do założenia komórki Towarzystwa wśród warszawskich mieszczan, a zwłaszcza rzemieślników pochodzenia niemieckiego. Donosy m.in. S-a przyczyniły się do aresztowań w październiku 1822 członków Towarzystwa, w tym Łukasińskiego. Tymczasem 20 X 1823 sąd pierwszej instancji woj. mazowieckiego uznał drugie małżeństwo S-a za nieważne i wydał wyrok skazujący go na więzienie. Wykonanie wyroku odwlekano jednak, bowiem S. występował obok Jana Karskiego jako świadek koronny w procesie Łukasińskiego przed Sądem Wojennym. W ówczesnych zeznaniach Łukasińskiego pojawił się S. jako «nikczemny, zwyrodniały okaz emigranta krzykacza i pseudojakobina». Ostatecznie S. trafił do więzienia 18 X 1828. Prawdopodobnie tam zmarł w kwietniu 1829, został pochowany 1 V na cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie.
W małżeństwie z Marianną Pioli miał S. syna (zm. 1802). W związku z Heleną Zimiańską miał syna Lucjana (ok. 1810 – 1831), absolwenta szkoły kadetów w Kaliszu, uczestnika powstania listopadowego, podchorążego 3. p. strzelców pieszych w bitwie pod Ostrołęką (26 V), zmarłego 3 VI w wyniku odniesionych tam ran.
Machynia M., Srzednicki C., Wojsko Koronne. Artyleria i wojska inżynieryjne, Kr. 1999 (jako Schneider Krystian); Małachowski–Łempicki, Wykaz pol. lóż wolnomularskich; Pachoński J., Słownik biograficzny oficerów Legionów Polskich 1796–1807, Kr. 1998–2003 (bibliogr.); Szulc, Cmentarz Ewangelicko-Augusburski; – Askenazy S., Łukasiński, W. 1908; Dylągowa H., Towarzystwo Patriotyczne i Sąd Sejmowy 1821–1829, W. 1970; Małachowski–Łempicki S., Raporty szpiega Mackrotta o Wolnomularstwie Polskiem 1819–1822, W. [b.r.w.]; Pachoński J., Korpus oficerski Legionów Polskich 1796–1807, Kr. 1999; tenże, Legiony Polskie, W. 1969–79 I–IV; Wolański, Wojna polsko-rosyjska 1792, P. 1924 I; Zych G., Armia Księstwa Warszawskiego 1807–1812, W. 1961; – Akty powstania Kościuszki, III; Drewnicki L., Za moich czasów, Oprac. J. Dutkiewicz, W. 1971; Lelewel P., Pamiętniki i diariusz domu naszego, Wr. 1966; Łukasiński W., Pamiętnik, Oprac. R. Gerber, W. 1986; Mochnacki M., Powstanie narodu polskiego w roku 1830 i 1831, Oprac. S. Kieniewicz, W. 1984; Pamiętniki dekabrystów, Oprac. W. Zawadzki, W. 1960; – AGAD: Arch. paraf. ewang.-augsburskiej, nr 48; B. Czart.: rkp. 5458 s. 897–900 (list Jana Krukowieckiego do Adama Jerzego Czartoryskiego z r. 1824).
Elżbieta Orman i Janusz Pezda