INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Leonard Pociej h. Waga  

 
 
ok. 1730 - 1774-07-14
Biogram został opublikowany w latach 1982-1983 w XXVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pociej Leonard h. Waga (ok. 1730–1774), strażnik litewski. Był synem woj. trockiego Aleksandra (zob.) i Teresy z Wojnów, bratem strażnika lit. Ludwika (zob.). Uczył się najpierw w kolegium pijarskirn w Wilnie, następnie w warszawskim Collegium Nobilium. Bezskutecznie starał się w r. 1747 za pośrednictwem ojca o starostwo mścisławskie, a w marcu 1749 o chorągiew petyhorską po zmarłym stryju Antonim (zob.). Z cesji ojca, może już w październiku 1746 posiadał starostwo oteśnickie (Oteśniki w woj. trockim). P. posłował z woj. witebskiego na sejmy 1750 i 1752 r.; na tym ostatnim żądał (3 X) swobody «przymawiania się» (odwoływania się) w senacie do paktów konwentów, więc myślał po republikancku. W lipcu 1751 ojciec starał się dlań o kasztelanię witebską lub jakąś dygnitarię; ułatwiając w październiku t. r. elekcję na województwo witebskie tamtejszemu kasztelanowi Józefowi Sołłohubowi, P. – prawdopodobnie z bratem Ludwikiem – wziął od elekta oblig na 100 000 zł, który miał zwrócić po uzyskaniu dygnitarii. Wolał ją od kasztelanii witebskiej, do której przyjęcia nakłaniał go Michał Czartoryski. Dn. 23 X 1752 dostał obozieństwo litewskie. W r. 1754 zabiegał bez efektu o poruczeństwo chorągwi husarskiej królewicza. Dopilnowawszy w lutym 1756 witebskich sejmików deputackich, wraz z bratem wspierał P. stronnictwo radziwiłłowskie na otwarciu Trybunału Lit., a następnie uczestniczył w zjeździe przeciwników «familii» u marszałka Ignacego Ogińskiego w Iwiu (lipiec t. r.), gdzie podejmowano plany co do następnego trybunału. Do składki na ten cel P. się nie przyłączył. Wskutek uwięzienia króla w Saksonii nie zdołał wykorzystać poselstwa witebskiego w r. 1756. Dn. 3 VIII 1759 otrzymał Order Orła Białego. W r. 1760 – śladem brata Ludwika, w którego cieniu pozostawał – ochłódł znacznie w przyjaźni dla Michała Radziwiłła, ale w początkach r. n. znów obiecywał hetmanowi sejmikowe współdziałanie, a wiosną był na otwarciu Trybunału Lit. wśród stronników radziwiłłowskich. Na sejm 1761 r. posłował z powiatu witebskiego. Przed wyborami deputackimi 1762 r. był znów w Nieświeżu i sejmiki witebskie przeprowadził wg tamtejszych ustaleń.

Na konwokacji 1764 r., w której uczestniczył jako poseł witebski, zaliczał się już do stronników «familii»; obrano go do rady przy prymasie. Dn. 16 V 1764 przystąpił w Warszawie do konfederacji Czartoryskich. Wraz z woj. witebskim (był tamtejszym pułkownikiem i posłem na elekcję) głosował we wrześniu t. r. na Stanisława Poniatowskiego. Na sejm koronacyjny posłował także z sejmiku witebskiego i został członkiem deputacji do układania paktów konwentów. Mandat witebski (nie wiadomo, czy wykorzystany) miał też na sejm w r. 1766. W lutym 1767 był jedną z osób, którym Karol Radziwiłł zapowiadał swój powrót do kraju z łaski Katarzyny II i na które liczył przy organizowaniu antykrólewskiej konfederacji. Sejm nadzwycz. 1768 r. zezwolił P-owi na zamianę posiadanego przezeń starostwa żyżmorskiego (woj. trockie) na dobra dziedziczne Porzecze w woj. połockim. P. zabiegał w r. 1769 o ożenek z córką gen. artylerii litewskiej Antoniego Sołłohuba – Katarzyną; plany te zniweczyła jej śmierć. W październiku t. r. Stanisław August informując P-a o decyzjach rady senatu, która zaleciła m. in. poselstwo do Moskwy ze skargami na N. Repnina oraz żądaniem unieważnienia całego dzieła sejmu delegacyjnego, próbował zarazem dowiedzieć się odeń, czy mowa wygłoszona w Moskwie przez jego brata Ludwika w r. 1767 została rzeczywiście narzucona przez Repnina. List królewski dowodzić może, że P. – de facto serwilistyczny wobec Rosji – czynił jakieś gesty, które miały zatrzeć taką o nim opinię. Podejrzenie takie nasuwa też fakt, że w r. 1770 obaj z bratem kokietowali konfederatów barskich, a w październiku t. r. w Preszowie podejrzewano, iż zamierzali nawet tworzyć konkurencyjną generalność. Dn. 7 I 1771 król cedował nie zasłużonemu niczym P-owi po śmierci jego brata Ludwika zarówno urząd strażnika litewskiego, jak i starostwo olkienickie i rohaczewskie. P. początkowo zobowiązał się do wniesienia za te królewszczyzny opłaty, ostatecznie dostał je za darmo (niebawem starostwo rohaczewskie zamienił na lejpuńskie w woj. trockim). Stanisław August liczył, że za tę cenę odciągnie P-a od suponowanych kontaktów z Barem i zyska stronnika; odtąd też przekazywał mu zalecenia na sejmiki trockie i witebskie. Zachowanie P-a pozostało jednak dwuznaczne; nie wykluczone, że w październiku 1771 brał on udział w gromadzeniu gotówki przeznaczonej na pożyczkę dla konfederatów barskich, a z drugiej strony Stanisław August podejrzewał go (in. in. w czerwcu 1772) o poufne kontakty z Rosją. We wrześniu t. r. P. hamletyzował przed królem z powodu wymaganej przez Katarzynę II przysięgi wierności z dóbr białoruskich, które znalazły się za kordonem. Za radą Stanisława Augusta zwlekał z homagium, nie złożył go do czerwca 1773. Miast tego w początkach t. r. publicznie gratulował Rosjanom zwycięstwa nad barskimi «hultajami» i uspokojenia Rzpltej. Przekonane o jego serwilizmie władze rosyjskie – mimo niezłożenia przysięgi wierności carowej – pozwoliły mu w nagrodę zasług zachować własność dóbr białoruskich. W początkach sejmu «delegacyjnego» Stanisław August próbował bezskutecznie za pośrednictwem P-a nakłonić Tadeusza Reytana do rezygnacji z oporu. Zmarł P. 14 VII 1774; pochowany został 25 X t. r. w kaplicy grobowej Pociejów w kościele dominikańskim Św. Ducha w Wilnie.

Z małżeństwa z Marianną Radziwiłłówną, córką Albrechta, star. rzeczyckiego (ślub 27 VIII 1773 w Wilnie), miał P. syna Aleksandra Michała (zob.). Wdowa wyszła za mąż za Michała Granowskiego (zob.).

 

Estreicher; Nowy Korbut (Oświecenie); Słown. Geogr. (Rohaczew, Żyżmory); Dworzaczek; Żychliński, X; Elektorów poczet; Wolff, Senatorowie W. Ks. Lit.; – Konopczyński W., Konfederacja barska, W. 1938 II; tenże, Od Sobieskiego do Kościuszki, Kr. 1921; tenże, Stanisław Konarski, W. 1926; Kurczewski J., Biskupstwo wileńskie, Wil. 1912; Łoza, Hist. Orderu Orła Białego; Mościcki H., Dzieje porozbiorowe Litwy i Rusi, Wil. b. r.; Schmitt H., Dzieje Polski XVIII i XIX w., Kr. 1866 II 390; – Akty Vil. Archeogr. Kom., XXXV; [Bagiński J. K.], Rękopism X. Bagińskiego dominikanina prowincyi litewskiej, Wil. 1854 s. 52, 62; Diariusz sejmu walnego ordynaryjnego odprawionego w Warszawie roku 1766, W. (b. r.), (spis posłów); Diariusze sejmowe z wieku XVIII, III; Jundziłł S., Pamiętnik życia, Arch. do Dziej. Liter., Kr. 1914 XIII; [Kossakowska K.], Listy, P. 1883; Lubomirski S., Pamiętniki, Lw. 1925; Łopaciński I., Diariusz życia, „Bibl. Warsz.” 1855 t. 3 s. 411; Matuszewicz M., Pamiętniki, W. 1876 II–IV; [Radziwiłł K. S.], Korespondencja, Kr. 1888; Vol. leg., VII 104, 145, 147, 211, 217, 221, 275, 307, 859; – AGAD: Arch. Radziwiłłów, Dz. V 11907 (19 III 1749, 19 XI 1754), 11912, 11914 (30 I 1756), 12130 (16 III 1758), Arch. Tyzenhauzów G-531, Zbiór Popielów, 119 k. 352, 374, Zbiór Rękopisów z B. Przezdzieckich B-42; B. Czart.: rkp. 682, 715, 776, 3429 (6 VII 1751); B. Narod.: rkp. 3285/I (2 XI 1751, 29 VII 1752), 3287/III; Staatsarchiv w Dreźnie, rkp. 3587 (r. 1747, Aleksander Pociej).

Zofia Zielińska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Aleksander Pociej h. Waga

brak danych - marzec 1770 wojewoda
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Rufin Wybicki

1747-09-29 - 1822-03-10
działacz polityczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Hieronim Konarski h. Gryf

1700-09-30 - 1773-08-03
pijar
 
 

Jan Potocki h. Pilawa

1761-03-08 - 1815-12-23
podróżnik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.