INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Ludwik Oborski h. Pierzchała      Ludwik Oborski, wizerunek na podstawie fotografii.

Ludwik Oborski h. Pierzchała  

 
 
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

  

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Oborski Ludwik (1789–1873), pułkownik WP, działacz emigracyjny. Pochodził z uboższej gałęzi rodziny h. Pierzchała. Ur. 25 VIII we wsi Zawady pod Mławą w woj. płockim, był synem Ignacego, miecznikowicza sierpskiego, i Marianny z Chroniewskich. Prawdopodobnie nauki pobierał w którejś ze szkół podwydziałowych w Płocku lub Pułtusku. W grudniu 1806 rozpoczął w stopniu podporucznika ochotniczo służbę w 1 p. piechoty. Awansowany w styczniu 1807 na porucznika i przeniesiony do 5 p. piechoty, wziął udział w kampanii przeciwko Prusom i Rosji. W r. 1809 podczas wojny z Austrią był w załodze twierdzy w Częstochowie, a później walczył nad Pilicą, wyróżniając się talentem i gorliwością w służbie. W październiku 1809 mianowany został adiutantem majorem w sztabie wyższym pułku, a 12 XI 1810 awansował do stopnia kapitana. Kampanię 1812 r. przeciwko Rosji odbył O. w X korpusie marszałka J. Mac Donalda, biorąc udział m. in. w oblężeniu Rygi oraz bitwach pod Friedrichstadt i Lobau. W r. 1813 należał do załogi oblężonego Gdańska, gdzie odznaczono go Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej (5 VI 1813). W jednym z wypadów na szańce przeciwnika O. został ranny. W Król. Pol. O. służył w pułku pieszym gwardii, a od początku 1818 r. w grenadierach gwardii, skąd po nominacji 7 XII 1818 na podpułkownika został przeniesiony do 3 p. piechoty liniowej na stanowisko dowódcy batalionu.

Związany z masonerią, był O. współzałożycielem loży «Doskonałe Milczenie» i członkiem utworzonego przez Waleriana Łukasińskiego Wolnomularstwa Narodowego. W powołanym w maju 1821 Tow. Patriotycznym pełnił funkcję przewodniczącego pierwszego okręgu obejmującego 3 i 7 p. piechoty liniowej. W czerwcu 1827 O. stanął przed sądem wojennym, gdyż wbrew obowiązującym przepisom skazał żołnierzy na karę kijów. Surowy wyrok sądu złagodził w. ks. Konstanty i ostatecznie O. został skazany na trzy miesiące twierdzy i dymisję z wojska z pensją. Tę ostatnią otrzymał w listopadzie 1829. Do armii wrócił O. już po wybuchu powstania 4 I 1831. Dn. 6 II 1831 O. objął dowództwo 7 p. piechoty liniowej, z którym odznaczył się w bitwie pod Grochowem, za co został wyróżniony Złotym Krzyżem Wojskowym (10 III 1831). Brał następnie udział w bitwach pod Dembem Wielkiem, Kałuszynem i Mińskiem. W dn. 6 IV 1831 otrzymał awans na pułkownika. W maju 7 p. piechoty wszedł w skład dywizji piechoty gen. Antoniego Giełguda i brał udział w nieudałej akcji na gwardie rosyjskie, a po odcięciu tejże od sił głównych – w wyprawie na Litwę. Po bitwie pod Rajgrodem (29 V 1831) O. powołany został do Rady Wojennej, a w czerwcu otrzymał dowództwo 2 brygady pieszej. Walczył pod Wilnem (20 VI) i Szawlami (8 VII). Na radzie w Kurszanach ostro krytykował działania A. Giełguda i przeciwstawiał się planowi podziału korpusu na 3 samodzielne grupy. O. znalazł się ostatecznie w grupie gen. Wojciecha Chrzanowskiego (przy której był również A. Giełgud), dowodząc pieszą brygadą. Jego pułk 7 odszedł do grupy gen. Franciszka Rohlanda. Z grupą gen. Chłapowskiego miał też przejść granicę pruską, choć istnieje wersja, jakoby O. wrócił do Król. Pol. z oddziałem gen. Henryka Dembińskiego i dopiero po kapitulacji w początkach października przekroczył granicę pruską i emigrował do Francji.

Dn. 4 III 1832 O. przyprowadził do Besançon pierwszą grupę emigrantów, 10 III został jednogłośnie wybrany przewodniczącym Rady Wojskowej (od 24 IV 1832 Rady Polaków) w Besançon. Energicznie zabiegał o pomoc materialną dla najbardziej potrzebujących emigrantów. Początkowo był zwolennikiem poczynań politycznych gen. Józefa Bema, lecz po jego nieudanej akcji tworzenia legionu polskiego jako części składowej legii cudzoziemskiej O. ożywił kontakty z Komitetem Narodowym Polskim kierowanym przez Joachima Lelewela. Jako przewodniczący Rady brał udział w wielu akcjach politycznych, m. in. w utworzeniu Delegacji Generałów jako organu zwierzchniego zakładów polskich, protestował przeciwko służbie Polaków w Algierze, popierał akcje zjednoczeniowe gen. Józefa Dwernickiego, a także zwołanie małego kompletu sejmowego na emigracji. Od marca 1832 należał do loży Św. Jana w Besançon, występującej pod nazwą «Constante Amitié». Od sierpnia 1832 O. przewodniczył wyodrębnionej polskiej loży w Besançon, pozostającej pod zwierzchnictwem «Wielkiego Wschodu Francji». Za pośrednictwem wolnomularstwa wstąpił do bezansońskiego porębu węglarskiego, wiążąc się z ideą europejskiej rewolucji ludów przeciwko tronom. Popierał wyprawę Józefa Zaliwskiego (1833) i należał do inicjatorów pomocy zbrojnej dla rewolucji frankfurckiej (1833), a od J. Lelewela żądał sfinansowania tej imprezy. Objął dowództwo nad ponad 400-osobowym oddziałem emigrantów z Besançon, przekształconym po przekroczeniu granicy szwajcarskiej w Hufiec Święty. Po otrzymaniu wiadomości o załamaniu się rewolucji frankfurckiej O. stanął ną czele Rady Gospodarczej zawiązanego Tow. Tułaczów Polskich w Szwajcarii, ale ustąpił z niej z powodu konfliktu ze zwolennikami wyprawy sabaudzkiej (lipiec 1833). Wyczerpany nerwowo ostatnimi wydarzeniami rozchorował się. W grudniu 1833 wstąpił w Bienne do Młodej Polski, organizacji stanowiącej grupę Stowarzyszenia Praw Człowieka i Obywatela. W kwietniu 1834, po otrzymaniu nakazu opuszczenia Szwajcarii, udał się przez Francję do Anglii.

Nękany biedą, O. zdecydował się na wyjazd do Ameryki. Dn. 6 XII 1834 przybył do Nowego Jorku, lecz tu pracując jako rzemieślnik znalazł się w jeszcze trudniejszej sytuacji materialnej niż w Anglii. Po kilku miesiącach pobytu w Stanach Zjednoczonych wrócił do Europy w kwietniu 1835, przybył do Portsmouth i zamieszkał u kpt. Franciszka Stawiarskiego. Pobyt jego w Portsmouth przypadł na okres ostrych sporów polityczno-ideowych wśród tamtejszego skupiska emigracji. O. sympatyzował z rewolucyjno-demokratycznym nurtem, którego zwolennicy zawiązali Gromadę Grudziąż Ludu Polskiego. Od połowy 1836 r. przebywał O. w Londynie, gdzie początkowo związał się z Ogółem Londyńskim; do organizacji tej należał do marca 1839. W grudniu 1838 wstąpił do Gminy Londyn, w której, obok Stanisława Worcella i Karola B. Stolzmana, należał do czołowych działaczy i był wieloletnim przewodniczącym Gminy. Organizował tradycyjne obchody rocznicy powstania listopadowego, przewodnicząc komitetom przygotowawczym i samym uroczystościom. W r. 1845 objął prezesurę powstałego wtedy Stowarzyszenia Bratniej Pomocy w Anglii.

Na wieść o wybuchu powstania krakowskiego rzucił O. hasło sformowania Hufca Polaków gotowego do działań powstańczych w Polsce. Dn. 7 VI 1846 członkowie Gminy Londyn wraz z O-m przeszli w szeregi Tow. Demokratycznego Polskiego (TDP). W początkach 1846 r. O. związał się z «Fraternal Democrats», organizacją o charakterze międzynarodowym, która powołała w w marcu 1846 Demokratyczny Komitet dla Odrodzenia Polski; członkiem tego Komitetu był także O. Z działalności w «Fraternal Democrats» w r. 1846 pochodzi znajomość O-ego z Karolem Marksem i Fryderykiem Engelsem. Na londyńskim mityngu, zorganizowanym w 17 rocznicę powstania listopadowego, obok Marksa i Engelsa wygłosił przemówienie także O. W r. 1848 wyruszył ponownie na pole walki. W końcu marca był już w Poznaniu i rozpoczął służbę jako oficer sztabu głównego bez przydziału komendy; zajmował się początkowo głównie szkoleniem piechoty. Dowodząc kosynierami, odznaczył się w bitwach pod Miłosławiem, Wrześnią i Sokołowem. Po kapitulacji O. był więziony w Poznaniu i Kostrzyniu, a później wydalony z Prus. W czerwcu 1849 wziął udział w powstaniu w Badenii, gdzie dowodził czwartą dywizją i walczył pod Katerthal, Waghäusel i Rastatt. Po upadku powstania wrócił do Londynu.

W czasie wojny krymskiej O. aktywnie zwalczał inicjatywy polityczne obozu Adama Czartoryskiego, także ideę legionu polskiego walczącego przeciw Rosji. Podpisał w r. 1854 deklarację potępiającą politykę A. Czartoryskiego, a w dwa lata później akt odrzucający amnestię carską. W r. 1855 związał się z powstałym 7 II Komitetem Międzynarodowym przekształconym w sierpniu 1856 w Stowarzyszenie Międzynarodowe skupiające angielskie, francuskie, niemieckie, amerykańskie i polskie organizacje lewicowe, socjalistyczne i komunistyczne. Sekretarzem Komitetu Centralnego Stowarzyszenia Międzynarodowego został O. Dn. 21 IX 1856 Polacy należący do Stowarzyszenia Międzynarodowego założyli Gromadę Rewolucyjną Londyn. Na tle kontaktów tej organizacji z krajem w r. 1858 O. i jego mieszkający w kraju synowie, Józef i Ignacy, byli wmieszani w prowokacyjne działania dyrektora policji poznańskiej E. Baerensprunga, który przedrukował w Poznaniu odezwę Gromady Rewolucyjnej Londyn z 23 V 1858, rozesłał ją weteranom powstania listopadowego mieszkającym w Poznańskiem i upozorował zawiązanie się komitetu rewolucyjnego w Poznaniu. Gromada Rewolucyjna Londyn i Oborscy padli ofiarą tego oszustwa i nawiązali kontakty z prowokatorem. W okresie poprzedzającym wybuch powstania i w czasie walk w Królestwie O. rozwijał żywą działalność polityczną. Stał na czele powstałej 1 II 1863 w Londynie Delegacji Emigracji Polskiej, wspierającej w różnych formach działanie powstańcze w kraju. Wszedł także w skład Komitetu Polskiego na Wielką Brytanię i Irlandię, powołanego przez komisarza Rządu Narodowego na Anglię i Irlandię ks. Adama Sapiehę.

Wieloletni kontakt O-ego z lewicą polską i europejską, w tym także z Marksem i Engelsem, zaprowadziły go w szeregi Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników utworzonego we wrześniu 1864. Pod manifestem inauguracyjnym Międzynarodówki napisanym przez Marksa i Engelsa, obok nazwisk innych Polaków, figuruje podpis O-ego. W r. n. wszedł on do Rady Centralnej Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników. Był współorganizatorem i zasiadał za stołem prezydialnym uroczystego obchodu (1 III 1865) drugiej rocznicy wybuchu powstania styczniowego, w której wzięli udział przywódcy wielu komitetów i organizacji międzynarodowych popierających walkę Polaków o niepodległość. W odpowiedzi na zabiegi Ludwika Mierosławskiego zmierzające do wznowienia działalności TDP (lipiec 1865) O., wraz z Józefem Wareckim, powołał 1 XI 1865 Sekcję Przedstawiającą TDP w Londynie. Sam objął przewodnictwo Sekcji. Mimo żywych kontaktów i pertraktacji nie doszło do połączenia Sekcji Przedstawiającej i Komisji Organicznej TDP, kierowanej przez Mierosławskiego. Po powołaniu w r. 1866 Zjednoczenia Emigracji Polskiej (ZEP) Sekcja Przedstawiająca TDP przekształciła się (23 IX 1866) w Gminę Centralną Londyńską. Jej stałym przewodniczącym został O. W wewnętrznych sporach politycznych w Zjednoczeniu Gmina Centralna Londyńska opowiedziała się za poglądami reprezentowanymi przez większość Komitetu (Jarosław Dąbrowski, Stanisław Jarmund, Walery Wróblewski) i przyjęła ogłoszoną przez nią ustawę ZEP. Gmina Centralna Londyńska, traktowana jako sekcja polska, należała do Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników. W ostatnich latach życia O. ciągle czynny przewodniczył nadal rocznicowym obchodom polskich powstań. W r. 1868 protestował przeciwko zamienieniu przez rząd angielski finansowego wsparcia dla emigrantów politycznych na jałmużnę. Był członkiem Komitetu organizującego mityng protestacyjny przeciw zaborcom w związku z setną rocznicą pierwszego rozbioru Polski. Na tym mityngu 5 VIII 1872 powołano do życia nową organizację polityczną Związek Ludu Polskiego. O został przewodniczącym tego Związku.

Był O. człowiekiem skromnym, bezgranicznie oddanym sprawie narodowej, nieskazitelnej uczciwości, prostym i serdecznym w kontaktach z ludźmi, dalekim od wszelkich sporów politycznych, cieszącym się powszechnym uznaniem wśród emigrantów polskich i zagranicznych działaczy politycznych. W ostatnim okresie życia urósł do symbolu Polaka-żołnierza, bojownika o niepodległość Polski. Nie był człowiekiem pióra. Uczestnicząc w pracach, a nawet przewodnicząc wielu organizacjom i stowarzyszeniom, nie pozostawił po sobie żadnych pism politycznych. Zmarł 25 X 1873 i został pochowany na cmentarzu londyńskim Highgate.

Od r. 1811 był O. żonaty z nie znaną z imienia Wolicką z Milnikowa w pow. bydgoskim. Po upadku powstania listopadowego i podjęciu decyzji przez O-ego o emigracji żona wraz z trojgiem dzieci przeniosła się do W. Ks. Pozn. Synowie O-ego, Ignacy i Józef walczyli w r. 1848 pod rozkazami ojca w bitwach pod Miłosławiem i Sokołowem. Angażowali się w prace konspiracyjne na rzecz sprawy narodowej w czasie wojny krymskiej i w okresie poprzedzającym powstanie styczniowe. Pozostawali w kontaktach z Gromadą Rewolucyjną Londyn, a Józef odwiedzał ojca w Londynie. Córka O-ego (nie znana z imienia) w czasie walk w r. 1848 w W. Ks. Pozn. pracowała w szpitalu wojskowym w Strzelnie.

 

Cygler B., Pułkownik Ludwik Oborski szermierz wolności (1789–1873), Gd. 1976 (pełny zestaw źródeł i literatury); – Enc. Powsz. (PWN), III; W. Enc. Powsz. (PWN); Tyrowicz, Tow. Demokr. Pol.; Uruski, XII 225; Małachowski-Łempicki, Wykaz pol. lóż wolnomularskich; – Askenazy Sz., Łukasiński, W. 1923; Bobińska C., Marks i Engels a sprawy polskie do osiemdziesiątych lat XIX wieku, W. 1955; taż, Marksa spotkania z Polską, Kr. 1971; Borejsza J. W., Emigracja polska po powstaniu styczniowym, W. 1966; tenże, Sprawa polska i Polacy w Pierwszej Międzynarodówce, W. 1964; tenże, W kręgu wielkich wygnańców (1848–1895), W. 1963; Brock P., Z dziejów Wielkiej Emigracji w Anglii, W. 1958; Cygler B., Działalność polityczno-społeczna Joachima Lelewela na emigracji w latach 1831–1861, Gd. 1969; Frankiewicz C., Działania wojenne w Wielkopolsce w roku 1848, cz. 1–2, P. 1926; Gembarzewski, Wojsko Pol. 1807–14; tenże, Wojsko Pol. 1815–30; Kalembka E., Wielka Emigracja, W. 1971; Kieniewicz S., Społeczeństwo polskie w powstaniu poznańskim 1848 roku, W. 1960; Koberdowa I., Pierwsza Międzynarodówka a lewica Wielkiej Emigracji, W. 1964; taż, Wyodrębnienie się nurtu socjalistycznego w środowisku polskiej emigracji w latach 1848–1863, W. 1964; Lewak A., Od związków węglarskich do Młodej Polski, W. [b.r.]; Owsińska A., Powstanie palatynacko-badeńskie 1849 r. oraz udział w nim Polaków, Wr. 1965; Rzadkowska H., Działalność Centralizacji londyńskiej Towarzystwa Demokratycznego Polskiego 1850–1862, Wr. 1971; Sokołowska S., Młoda Polska. Z dziejów ugrupowań demokratycznych Wielkiej Emigracji, Wr. 1972; Żychowski M., Ludwik Mierosławski 1814–1878, W. 1963; – Lelewel, Listy emigracyjne, I, III; Marks i Engels o Polsce. Oprac. H. Michnik, W. 1960 I–II; Pierwsza Międzynarodówka a sprawa polska, Pod red. H. Katza, W. 1964; Pierwsza Międzynarodówka a sprawa polska, Red. M. Żychowski, W. 1965; Radykalni demokraci polscy. Wybór pism i dokumentów 1863–1875, Oprac. F. Romaniukowa, W. 1960; Roczniki Wojskowe Król. Pol., 1817–30; Zjednoczenie Emigracji Polskiej 1866–1870, Red. C. Bobińska, I. Miller, Wr. 1972.

Mariusz Kulczykowski

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.    

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Benedykt Dybowski

1833-04-30 - 1930-01-31
przyrodnik
 

Marcin Józef Peszka

1767-02-19 - 1831-09-04
malarz
 

Teofil Wolicki h. Nabram

1768-10-20 - 1829-12-21
prymas Polski
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Wacław Ignacy Lasocki

1837-10-08 - 1921-12-27
lekarz
 

Józef Piotr Lompa

1797-06-29 - 1863-03-29
nauczyciel
 

Konstanty Słotwiński

1793-01-30 - 1846-02-21
ziemianin
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.