Gerżabkowa Maria z Hoserów, działaczka oświatowa i polityczna. Mąż jej, Ferdynand G., pełnił w latach 1900–14 funkcję inspektora gorzelnianego w Czortkowie (1905), Żółkwi (1908), Jaśle (1910–11). Oboje Gerżabkowie byli najpierw pod wpływami grupy Odrodzenie we Lwowie, kierowanej przez Wolskiego, Odrzywolskiego i Szczepanowskiego. Później jednak przeszli na grunt bardziej realnej działalności, którą rozwijać poczęło wtedy grono ludzi, grupujących się około Marii i Bolesława Wysłouchów. G. zbierała pieniądze na cele rewolucyjne w r. 1905 i stała na czele założonego z mężem Komitetu Rewolucyjnego w Czortkowie; w liście do Bol. Wysłoucha potępiała wówczas stanowisko Narod. Demokracji wobec socjalistów. Brała czynny udział w Zarządzie Głównym Związku Równouprawnienia Kobiet i w tym duchu pisywała artykuły w «Przeglądzie Kobiecym» i w «Głosie Kobiet». Była stałą współpracowniczką «Kuriera Lwowskiego» i ogłaszała tam m. in. wiersze. G. była też wybitną działaczką oświatową w ramach Towarzystwa Szkoły Ludowej i polityczną jako członek Polskiego Stronnictwa Ludowego, na którego czele stali wówczas Wysłouch i Stapiński. Czynnymi również członkami PSL byli jej mąż i brat, sędzia dr Jan Hoser.

Podczas pobytu w Brzeżanach G. należała do grona niepodległościowców. Przeniósłszy się z mężem do Stanisławowa, brała wybitny udział w pracy propagandowej przy organizowaniu miejscowych oddziałów Związku Strzeleckiego. Po wybuchu wojny była czterokrotnie aresztowana. W Stanisławowie założyła szwalnię, szkołę kroju i dała początek szkole handlowej. Od 1919 przebywała w Nowym Sączu, oddając się pracy społecznej. Pełna zapału do pracy społecznej i politycznej, wyznawała hasła naonczas radykalne, które wprowadzała w życie bezkompromisowo.

Listy i artykuły Gerżabków, M. i B. Wysłouchów, Bibl. Ossol. we Wrocławiu, rkp. 7177/II, 7191/II i 7201/II.

Władysław Dunin-Wąsowicz