INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Michał Czapski  

 
 
1702 - 1796-10-25
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Czapski Michał (1702–1797), ostatni wojewoda malborski, starosta kiszporski, syn Piotra na Smętowie, chorążego pomorskiego, i Krystyny z Dorpowskich, synowiec bpa kujawskiego Walentego, wykupił za konsensem królewskim starostwo kościerskie r. 1746, objął je dopiero 1750. Był podkomorzym królewskim i posiadał dobra Gołębiowo pod Tczewem, Ulkowy pod Gdańskiem, Droździenicę pod Tucholą. Ożeniony w r. 1751 z Izabelą Przebendowską, wojewodzianką pomorską, która zapewne wniosła w dom jego dobra suleczyńskie na Kaszubach; jako kolator kościoła w Sulęczynie dał w r. 1755 prezentę na to beneficjum. Już w następnym roku sprzedał dobra te ministrowi Henrykowi Brühlowi, gen. artylerii, odstępując mu równocześnie starostwo kościerskie (24 XII). Był kawalerem orderu orła białego od r. 1758. Województwo malborskie i starostwo kiszporskie otrzymał od Augusta III 31 XII 1756, zapłaciwszy Brühlowi kilkadziesiąt tysięcy talarów. Drugą żoną jego była Brygida Działyńska, wojewodzianka kaliska. W polityce, podobnie jak Franciszek Cz., woj. chełmiński, trzymał z dworem przeciw Czartoryskim, a stanowczością wybijał się na czoło rodziny. On to głównie prowadził kampanię przeciw P. Mostowskiemu o województwo pomorskie (1759–64); on deklarował się za królewiczem Karolem na radach senatu 1758 i 1762; w 1764 stawił czoło przeciwnikom na sejmiku generalnym w Grudziądzu (24 III); w 1765–6 walczył o wyjęcie Prus Królewskich spod nowego cła generalnego. Za tę obronę wyłączności prowincjonalnej podziękowano Cz-mu, Goltzom i in. w osobnym laudum 1766 r. W r. 1767 tak śmiało oponował Repninowi, że mówiono o jego bliskim uwięzieniu. Uczestniczył w poufnych układach z Wybickim i franc. rezydentem Gérardem o rozciągnięcie na Prusy konfederacji barskiej oraz o zawiązanie (lipiec 1769) tajnej »unio animorum«; jawnie jednak do ruchu nie przystąpił. Po pierwszym rozbiorze, któremu najwytrwalej się opierał, zdał rządy przez pełnomocnika swego Wybickiego komisarzom pruskim 17 IX 1772, a przez plenipotenta Jana Lewińskiego wykonał homagium 27 IX t. r. i przeniósł się do dóbr swych koniecpolskich, nabytych w r. 1754 od Lubomirskich, do których należały także klucze w województwach: krakowskim, sieradzkim i sandomierskim. Dn. 12 VII 1787 bawił z królem w Miedzianej Górze, przeżył trzeci rozbiór Rzplitej. Na cześć jego zaślubin z Anną Ledóchowską ogłosili jezuici gdańscy w r. 1768 »Carmen nuptiale«. Pochowany w Koniecpolu. Cz. pozostawił z pierwszej żony córkę jedynaczkę Teresę, wydaną za Aleksandra Potockiego, późniejszego ministra policji za czasów Księstwa Warszawskiego, w którego dom wniosła jako wiano dobra koniecpolskie z Chrząstowem.

Bratem Cz-go był Jakub († 1766), podskarbi z. pruskich, wychowanek Szkoły Kadeckiej w Lunewilu (1742–5), żonaty z Rozalią 1. voto Chodkiewiczową, córką Piotra Cz-go, wojewody pomorskiego.

 

Portret wojewody Michała Cz-go znajduje się w Chrząstowie, tamże korespondencja.

Arch. gdańskie, 300, 41, nr 23; Arch. paraf. w Kłodawie pod Gdańskiem i Sulęczynie; Akta konsystorskie w Pelpl.; Estr., XIV 516; Bär, Adel und Adl. Grundbesitz Westpr. nr 767, 1271; Boniecki; Czaplewski, Senatorowie, 12, 113; Perlbach, Totenbach Zuckau, 57, 88; Konopczyński, Polska w dobie wojny siedmioletniej, 2 t., W. Kr. 1909–11; tenże, Konfederacja Barska, W. 1936, I; Mejbaum W., O tron Stan. Augusta, Lw. 1914; Schmitt H., Panow. Stan. Augusta, Lw. 1869, II; Pamiętnik T. Sapieżyny, wyd. Konopczyński, Lw. 1914.

Ks. Alfons Mańkowski

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.