INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Michał Czarnocki h. Mzura  

 
 
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Czarnocki Michał, h. Mzura (1711–1788), konfederat barski, syn Adama Franciszka, stolnika sanockiego, i Jadwigi z Gosławskich, według Kitowicza dziedzic połowy Secemina w wojew. krakowskim, według innych źródeł także Wygiełzowa w Opatowskiem, zrazu (1758) cześnik chęciński, potem stolnik stężycki, okazuje się identycznym z owym Cz-kim, majętnym szlachcicem, który, jak pisze M. Matuszewicz, mając też dobra na pograniczu tureckim, wpadł ok. r. 1761 do Turek i »bez żadnej racji i pretensji kilkaset koni zabrał. Obiecał król w tym sprawiedliwość uczynić i zaraz tegoż Cz-go kazał zapozwać do trybunału koronnego«. Cz. przegrał sprawę przed sądem pogranicznym, a kiedy skarb zajął mu ową połowę Secemina, zaskarżył go przed konfederacją radomską. Ten to »sławny pijak, ale nie żołnierz«, wołający przy kieliszku: »dawaj wina, póki stanie Secemina«, dał się 21 VI 1768 obwołać w Krakowie, w braku lepszego kandydata, marszałkiem patriotycznej konfederacji. Formalnie stanął przez to na czele poważnego ruchu narodowego, ogarniającego także gorętsze żywioły wśród mieszczan; rozsyłał też odezwy, nawołujące do ofiar, rekwirował dochody królewskie, palił przedmieścia; w rzeczywistości kierowali konfederacją zdala Wielopolscy i J. Mniszech, a w mieście rej wodzili działacze niskiego rodu. Kiedy Rosjanie oblegli miasto, Cz. się upijał, a za niego troszczył się o obronę Branicki, marsz, sanocki. Dn. 17 VIII gen. Apraksin zdobył Kraków szturmem; Cz-go sennego i nietrzeźwego wywleczono ze strychu i odstawiono z innymi jeńcami do Kijowa. Stamtąd próbował go król wydostać jeszcze w lutym 1769, ale daremnie. Cz. z Potockim, marsz. sandomierskim, powędrował do Kazania, gdzie do nich przybyło później 5 innych marszałków. »Żałowanie« po 10 kop. dziennie było skąpe, ale miejscowy gubernator Samarin traktował ich hojnie, po ludzku. W końcu r. 1773 marszałkowie odzyskali wolność i wrócili do kraju. Cz. żył jeszcze i procesował się po r. 1780. Zmarł 2 VII 1788 i został pochowany pod wielkim ołtarzem w kościele paraf. w Seceminie. Żonaty był (już w r. 1768) z Apolonią z Misiowskich.

 

Konopczyński, Konfed. Barska, 2 t., W. 1936–8; tenże, Od Sobieskiego do Kościuszki, Kr. 1921; tenże wyd. W. Mączeńskiego, Dziennik zdarzeń, »Bibl. Krak.« nr 43; Krasicki J., Kraków i ziemia krakowska wobec Konf. Barskiej, tamże nr 68; Wiśniewski J., Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w powiecie włoszczowskim, Mariówka 1932 s. 235; – Matuszewicz, Pamiętniki, W. 1876, IV 35; Kitowicz, Pamiętniki, Lw. 1882, 151; Morawski Szcz., Materiały do konf. bar., Lw. 1851, 151, 158, 162; Jarzęcki Ant. K., Medium… ad primam… excellentiam indicatam, Kr. 1758, relacje Repnina w Mosk. Arch. Spr. Zagr.; notatka o Cz. w rkp. B. Czart. 623. Protokół Generalności w B. Tow. Przyj. Nauk w Wilnie, rkp. 94–5. Akta ziemskie w Arch. Państw. w Krakowie.

                                        Władysław Konopczyński

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.          

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.